کتاب آقای رادیو

کتاب آقای رادیو نوشته مهدی فناییان، نمایشنامه‌ای است که یک خانه‌ی جنگ‌زده را به کمینگاهی در خط مقدم گره می‌زند و از دل این رفت‌وآمد، رابطه‌ی پدر و مادرِ چشم‌انتظار را کنار اضطراب، خیانت، ترس و حافظه‌ی جنگ می‌گذارد. این کتاب در فضایی محدود اما پرتنش پیش می‌رود و با گفت‌وگوهایی تند، تلخ و گاه طعنه‌آمیز، غیبت پسری به نام یوسف را به مرکز همه‌چیز تبدیل می‌کند. این کتاب را نشر قطره منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آقای رادیو

کتاب آقای رادیو نوشته مهدی فناییان یک نمایشنامه‌ی ایرانی است که صحنه‌ی خود را به دو بخش تقسیم می‌کند: پایین، خانه و کارگاه زن و مردی که در انتظار خبری از پسرشان زندگی می‌کنند و بالا، موقعیتی نظامی که در آن فرمانده و بی‌سیمچی در دل شبی پراضطراب گرفتار شده‌اند. همین دوپاره‌بودن صحنه فقط یک تمهید اجرایی نیست؛ هسته‌ی اصلی اثر را می‌سازد. جنگ در این کتاب نه فقط در خط مقدم، بلکه در زبان، حافظه، سوءظن، سکوت و رابطه‌ی آدم‌ها حضور دارد. هرچه گفت‌وگوها جلوتر می‌رود، مرز میان خانه و جبهه کم‌رنگ‌تر می‌شود و خاک جنگ به‌معنای واقعی و نمادین، روی زندگی روزمره می‌نشیند.
کتاب آقای رادیو فضای خود را بر پایه‌ی گفت‌وگوهای طولانی، کنایه‌دار و پرکشمکش بنا کرده است. زن و مرد در ظاهر درباره‌ی لباس، غذا، گذشته، نامه‌ها و پسرشان حرف می‌زنند، اما زیر این حرف‌ها لایه‌هایی از حسرت، پنهان‌کاری، دلخوری و ترس جریان دارد. در بخش دیگر، فرمانده و بی‌سیمچی در موقعیتی فشرده و خطرناک قرار گرفته‌اند؛ جایی که شوخی، ترس، دروغ و سوءظن مدام جای هم را می‌گیرند. مهدی فناییان از این رفت‌وبرگشت استفاده کرده است تا نشان دهد جنگ فقط با انفجار و تیر شناخته نمی‌شود، بلکه با فرسایش رابطه‌ها، جابه‌جایی اعتماد و سنگینیِ ناگفته‌ها هم خودش را نشان می‌دهد. حضور رادیو در این کتاب هم فقط یک وسیله نیست؛ صدایی است که گاهی پناه، گاهی حواس‌پرتی و گاهی پوششی برای روبه‌رو‌نشدن با واقعیت می‌شود.
کتاب آقای رادیو از نظر حال‌وهوا میان تلخی، طنز سیاه و اندوه در نوسان است. زبان شخصیت‌ها یکدست نیست و همین تفاوت، به شخصیت‌پردازی جان می‌دهد؛ از لحن مردی که مدام به رادیو و جمله‌های شنیده‌شده پناه می‌برد تا بی‌سیمچی‌ای که شوخی و هراس را درهم می‌آمیزد. این کتاب برای کسانی مناسب است که به نمایشنامه‌هایی علاقه دارند که هم بر اجرا تکیه می‌کنند و هم در خواندن، کشمکش روانی و عاطفی خود را حفظ می‌کنند.

خلاصه کتاب آقای رادیو

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
کتاب آقای رادیو داستان زن و مردی است که در خانه‌ای زیر سایه‌ی جنگ، با خاطره‌ها، دلخوری‌های قدیمی و نگرانی برای پسرشان یوسف روز را می‌گذرانند. هم‌زمان در خط مقدم، فرمانده‌ای به نام یوسف کنار بی‌سیمچی‌ای پرحرف و مشکوک در آستانه‌ی عملیاتی حساس قرار دارد. نمایشنامه به‌تدریج این دو فضا را به هم نزدیک می‌کند و نشان می‌دهد غیبت یوسف چگونه در هر دو صحنه حضور دارد. نامه‌ها، رادیو، انتظار و سوءظن، مسیر روایت را پیش می‌برند و کم‌کم روشن می‌شود که جنگ فقط بیرون از خانه جریان ندارد، بلکه در دل رابطه‌ها و حافظه‌ی آدم‌ها هم ادامه پیدا کرده است.

چرا باید کتاب آقای رادیو را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب آقای رادیو را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب جنگ را هم‌زمان در خانه و خط مقدم نشان می‌دهد و اثر آن را بر رابطه‌های خانوادگی آشکار می‌کند.
• خواننده با نمایشنامه‌ای روبه‌رو می‌شود که تنش آن بیشتر از دل گفت‌وگو، سکوت و پنهان‌کاری شکل می‌گیرد.
• این کتاب نمونه‌ای قابل‌توجه از پیوند طنز تلخ و اندوه در ادبیات نمایشی ایران است.
• فضاسازی صحنه و تقسیم دوگانه‌ی آن، امکان دنبال‌کردن چند سطح از روایت را در کنار هم فراهم می‌کند.
• خواندن این کتاب برای کسانی مناسب است که می‌خواهند شخصیت‌هایی را دنبال کنند که زیر فشار جنگ، ترس و خاطره، پیچیده‌تر می‌شوند.
• این اثر برای علاقه‌مندان به متن نمایشی، نمونه‌ای از نمایشنامه‌ای است که در خواندن هم کشش خود را حفظ می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب آقای رادیو به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به نمایشنامه‌های ایرانی که به فضاهای جنگی و پیامدهای آن در زندگی روزمره توجه دارند.
• خوانندگانی که از متن‌های شخصیت‌محور با گفت‌وگوهای پرتنش و چندلایه لذت می‌برند.
• کسانی که می‌خواهند رابطه‌ی خانواده، غیبت، انتظار و حافظه را در بستر یک موقعیت نمایشی دنبال کنند.
• دانشجویان و هنرجویان تئاتر که به شیوه‌ی طراحی صحنه، تقابل دو فضا و پیشبرد کشمکش از راه گفت‌وگو علاقه دارند.
• مخاطبانی که به آثاری با طنز تلخ، فضای فشرده و حس مداوم ناامنی گرایش دارند.

بخشی از کتاب آقای رادیو

«زن:
... بله حضرت آقا! می‌تونستیم دربارهٔ آیندهٔ پسر بیست‌وچهارساله‌مون حرف بزنیم اگه یوسف اینجا بود الان. نه اینکه مثل دوتا آدم خرفت گیر بدیم به گذشتهٔ همدیگه.
مرد:
حالا که اینجا نیست جلوش آفتافه بگیری رو سرم و پهنم کنی جلو آفتاف خشک بشم تا دلت خنک بشه پیرزن! فقط همینو بلد بودی دیگه؛ قهوه‌ای‌م کنی جلوش سیفون بکشی روم، جیگرت حال بیاد.
سکوتی طولانی.
مرد:
یادمه‌یه روان‌شناس تو رادیو می‌گفت: «زندگی یه خیابون یه‌طرفه‌س. هیچ دوربرگردونی‌ام نداره. فقط می‌باس بری جلو.» اگه منم جای پسرم بودم، به‌جای اینکه برگردم و با پدرومادرِ لنگ و لوچم مشورت کنم، همون‌جا تنهایی دربارهٔ معشوقه‌هام تصمیم می‌گرفتم.
زن:
معشوقه‌هام؟ مگه رفته لاس وگاس؟
مرد:
(با خود) حتم دارم، این کارو همین‌الان داره انجام می‌ده. چون به من رفته.
زن:
هه!
مرد:
هِرهِرهِرهِر هندونه! تو که نمی‌فهمی، ولی مهم‌ترین چیز تو جوونی ما...
زن:
جلوی چشای من نیار ان‌قده اون گذشتهٔ شومتو!
مرد:
... اما جوونای امروزی واسه یه وجب خاک می‌شن گوشت دَم توپ! بابا اون سُربه، تُو خونی... من که اصلاً راضی نبودم بره جنگ. ما که جوون بودیم، سوار موتور می‌شدیم فقط گاز می‌دادیم.
زن:
تا کجا؟
مرد:
تا ته دنیا.
زن:
زرشک. دنیا ته نداره. گِرده اصلاً. یه چیزی رو می‌دونی!»