کتاب هویت ارمنی در بازتاب های تاریخی

کتاب هویت ارمنی در بازتاب های تاریخی: از عصر شاهنشاهی هخامنشی تا عصر جدید نوشته هوری بربریان و تورج دریایی و ترجمه مهناز بابایی است که انتشارات مروارید آن را منتشر کرده است. این کتاب از دل یک مجموعه‌مقاله شکل گرفته و هویت ارمنی را در بازه‌ای بسیار طولانی، از جهان باستان تا دوره‌های نزدیک‌تر، دنبال می‌کند. تمرکز اصلی اثر بر این است که هویت را نه یک مفهوم ثابت، بلکه پدیده‌ای تاریخی، چندلایه و وابسته به زبان، سیاست، حافظه و روایت‌های جمعی نشان دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هویت ارمنی در بازتاب های تاریخی

کتاب هویت ارمنی در بازتاب های تاریخی نوشته هوری بربریان و تورج دریایی مجموعه‌ای از مقاله‌هاست که مسئله‌ی هویت ارمنی را در سه بخش باستان، پیشامدرن و مدرن بررسی می‌کند. مقدمه‌ی اثر توضیح می‌دهد که این مجموعه نه قرار است تصویری یکدست ارائه کند و نه ادعای جامع‌بودن دارد؛ بلکه می‌خواهد نشان دهد هویت ارمنی در طول حدود ۳۰۰۰ سال چگونه در برخورد با قدرت‌های سیاسی، جابه‌جایی‌های جغرافیایی، زبان، دین و حافظه‌ی تاریخی شکل گرفته و دگرگون شده است. همین نگاه باعث شده هر فصل از زاویه‌ای متفاوت به موضوع نزدیک شود و در کنار هم تصویری گسترده از تاریخ‌نگاری و بحث‌های مربوط به هویت بسازند.
کتاب هویت ارمنی در بازتاب های تاریخی در بخش باستان به موضوع‌هایی مانند نام‌گذاری ارمنستان، نسبت میان اورارتو و آرمینا، تحول هویت قومی، منشأ و جایگاه الفبای ارمنی و اهمیت ارمنستان در جهان باستان می‌پردازد. در این بخش، مقاله‌هایی از گریگوری آرشیان، تورج دریایی، آنی هنرچیان، خداداد رضاخانی و گوستو ترینا آمده است. بعضی فصل‌ها بر تفاوت میان خودنام‌ها و نام‌هایی که دیگران برای ارمنیان به‌کار برده‌اند تمرکز دارند و بعضی دیگر نشان می‌دهند که چگونه دگرگونی‌های سیاسی و فرهنگی، معنای ارمنی‌بودن را در دوره‌های مختلف تغییر داده‌اند.
کتاب هویت ارمنی در بازتاب های تاریخی در بخش پیشامدرن و مدرن دامنه‌ی بحث را به حوزه‌های دیگری می‌کشاند. در بخش پیشامدرن، انشقاق مخیتاریست‌ها، بازنگری در تعبیر عصر تاریکی برای ارمنستان و هویت ملیک‌های آرتساخی بررسی شده است. در بخش مدرن نیز رابطه‌ی هویت با فیلم، زبان و ادبیات مطرح می‌شود؛ از جمله بازخوانی فیلم آرارات، بررسی جایگاه زبان ارمنی در نسل‌های ارمنی-آمریکایی و مطالعه‌ی اثر روانی نسل‌کشی بر نوشته‌های نسل دوم. فضای کلی اثر پژوهشی و مقایسه‌ای است و از خلال فصل‌های گوناگون نشان می‌دهد که هویت، فقط یک برچسب تاریخی نیست، بلکه فرایندی پیوسته از بازتعریف، کشمکش و بازنمایی است.

خلاصه کتاب هویت ارمنی در بازتاب های تاریخی

کتاب هویت ارمنی در بازتاب های تاریخی مجموعه‌ای از پژوهش‌ها را کنار هم می‌گذارد تا نشان دهد هویت ارمنی در دوره‌های مختلف چگونه ساخته شده، تغییر کرده و بازتعریف شده است. اثر از بحث‌های نظری درباره‌ی هویت قومی آغاز می‌کند و سپس به نمونه‌های تاریخی می‌رسد؛ از نسبت اورارتو و ارمنستان در دوره‌ی هخامنشی گرفته تا نقش الفبا، کلیسا، ساختارهای سیاسی، دیاسپورا، زبان و حافظه‌ی جمعی. بخش‌های پایانی نیز نشان می‌دهند که در دوره‌های جدید، سینما، ادبیات و تجربه‌ی آسیب تاریخی چگونه در شکل‌گیری احساس تعلق ارمنی اثر گذاشته‌اند. حرف اصلی این کتاب این است که هویت ارمنی را باید در پیوند با دگرگونی‌های تاریخی و روایت‌های گوناگون فهمید، نه به‌عنوان مفهومی ثابت و یک‌معنا.

چرا باید کتاب هویت ارمنی در بازتاب های تاریخی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب هویت ارمنی در بازتاب های تاریخی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب هویت ارمنی را در بازه‌ای طولانی از عصر هخامنشی تا دوره‌ی جدید دنبال می‌کند و امکان دیدن تداوم‌ها و گسست‌ها را فراهم می‌آورد.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند نسبت میان هویت، زبان، دین، سیاست و حافظه‌ی تاریخی را دقیق‌تر بررسی کند.
• این اثر فقط به یک دوره یا یک تعریف از ارمنی‌بودن بسنده نمی‌کند و چند زاویه‌ی متفاوت را کنار هم می‌گذارد.
• فصل‌های کتاب نشان می‌دهند که نام‌ها، روایت‌ها و بازنمایی‌های بیرونی چگونه در شکل‌گیری هویت نقش داشته‌اند.
• بخش مدرن کتاب پیوند میان هویت و تجربه‌های جمعی مانند مهاجرت، نسل‌کشی، ادبیات و سینما را روشن‌تر می‌کند.
• ساختار سه‌بخشی اثر کمک می‌کند موضوع از باستان تا دوره‌های نزدیک‌تر به‌صورت مقایسه‌ای دنبال شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب هویت ارمنی در بازتاب های تاریخی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی ریشه‌ها و دگرگونی‌های هویت ارمنی شناخت تاریخی‌تری به دست آورند.
• علاقه‌مندان به تاریخ ایران، قفقاز و ارمنستان که به پیوندهای سیاسی و فرهنگی این حوزه‌ها توجه دارند.
• دانشجویان و پژوهشگرانی که درباره‌ی هویت، قومیت، زبان و حافظه‌ی تاریخی مطالعه می‌کنند.
• کسانی که می‌خواهند نقش الفبا، کلیسا، دیاسپورا و روایت‌های جمعی را در شکل‌گیری هویت بررسی کنند.
• مخاطبانی که به مجموعه‌مقاله‌های تاریخی با دیدگاه‌های متنوع و مقایسه‌ای علاقه دارند.

بخشی از کتاب هویت ارمنی در بازتاب های تاریخی

«بر اساس گزارش تارنمای وردکت (کاتالوگ جهانی)، تقریباً سه هزار اثر وجود دارد که واژگان «ارمنستان/ ارمنی» و «هویت» را در عناوین خود دارند و بیش از نهصد عنوان از آن‌ها به‌صورت کتاب منتشر شده است. ممکن است سؤال شود که چه نیازی به انتشار کتاب دیگری در مورد هویت ارمنی وجود دارد؟ امیدواریم این مجموعهٔ التقاطی (که ادوار باستان و معاصر را در بر می‌گیرد) به نشان دادن ارتباط مداوم مفهوم گسترده و پیچیدهٔ مطالعهٔ هویت کمک کند. هر فصل تفاسیر و زمینه‌های متفاوتی از هویت ارمنی را بیان می‌کند و راه‌های متعددی را برای نزدیک شدن به اصطلاحات و مفهوم رایج هویت نشان می‌دهد. بنابراین، این کتاب درمجموع بازتابی از تحولات و جهت‌گیری‌های تاریخ‌نگاری است. بااین‌حال، کتاب حاضر نه جامع است و نه همگن. درحالی‌که موضوعِ اصلیِ هویت، تاریخ و تاریخ‌نگاریِ ارمنی در خط مقدم قرار دارد، هر فصل کانون‌های گسترده‌تری دارند و درمجموع، دوره‌ای حدود سه هزار سال را در بر می‌گیرند. این مجلد به ترتیب زمانی به سه بخش باستان، پیشامدرن و مدرن تقسیم و مقالات هر بخش بر اساس حروف الفبا ترتیب شده است.»