کتاب بازتاب های فرهنگی جنگ های ایران و یونان

کتاب بازتاب های فرهنگی جنگ های ایران و یونان (Cultural responses to the Persian wars) نوشته اما بریجز، ادیت هال و پی. جی. رودز و ترجمه کامیاب شهریاری است. این کتاب را انتشارات مروارید منتشر کرده است. اثر حاضر نشان می‌دهد که جنگ‌های ایران و یونان چگونه در تاریخ‌نگاری، نمایش، فلسفه، نقاشی، اپرا، رمان و سینما بارها بازسازی شده‌اند و هر دوره چگونه از آن‌ها برای ساختن تصویری تازه از شرق، غرب، آزادی، قدرت و دشمن استفاده کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بازتاب های فرهنگی جنگ های ایران و یونان

کتاب بازتاب های فرهنگی جنگ های ایران و یونان (از عهد باستان تا هزاره‌ی سوم میلادی) نوشته‌ی اما بریجز، ادیت هال و پی. جی. رودز و مجموعه‌ای پژوهشی است که یک رخداد نظامی شناخته‌شده را از محدوده‌ی تاریخ جنگ بیرون آورده و به قلمرو حافظه، اسطوره، سیاست و هنر برده است. کتاب حاضر نشان می‌دهد که نبردهای هخامنشیان و دولت‌‌ـ‌شهرهای یونانی از آغاز به ماده‌ی خام روایت‌سازی تبدیل شده و هرودوت، آیسخولوس، افلاطون، پلوتارک و دیگر نویسندگان باستان در شکل‌دادن به تصویری ماندگار از ایران، یونان و نسبت میان آن‌ها نقش داشته‌اند.

بازتاب های فرهنگی جنگ های ایران و یونان در پنج بخش و ۱۷ مقاله تنظیم شده و دامنه‌ی بحث آن از جهان باستان تا دوره‌های متأخر امتداد پیدا می‌کند. فصل‌ها به موضوعاتی مانند تأثیر جنگ‌ها بر یونان کلاسیک، استفاده از حماسه و مذهب در بازخوانی نبردها، بازتاب آن‌ها در فلسفه و خطابه، بهره‌برداری روم از این میراث، حضورشان در نمایشنامه‌ی ایرانیان نوشته‌ی آیسخولوس، اپراهای مربوط به خشایارشا، یادمان‌های نبرد، نقاشی‌های تاریخی، روایت‌های ملی‌گرایانه و بازنمایی‌های سینمایی می‌پردازند. نمونه‌هایی از ترموپیل، ماراتن، سالامیس و پلاته کنار هم قرار گرفته است تا روشن شود چرا بعضی نبردها در حافظه‌ی فرهنگی پررنگ‌ترند و بعضی دیگر کمتر دیده شده‌اند.

کتاب بازتاب های فرهنگی جنگ های ایران و یونان به تکرار تصویر رایجِ تقابل شرق و غرب بسنده نمی‌کند؛ بلکه دقیقاً همین تصویر را زیر سؤال می‌برد. نویسندگان نشان داده‌اند که بازنمایی ایرانیان در بسیاری از متون و آثار هنری اغلب با نیازهای سیاسی و فرهنگی دوره‌های بعدی پیوند خورده است. به همین دلیل مطالعه‌ی این کتاب برای فهم این موضوع مهم است که چگونه یک واقعه‌ی تاریخی می‌تواند در طول قرن‌ها به ابزاری برای هویت‌سازی، مشروعیت‌بخشی و حتی بازتولید کلیشه‌ها تبدیل شود. کتاب حاضر به گذشته و به شیوه‌ی استفاده‌ی زمان حال از گذشته نگریسته است.

خلاصه کتاب بازتاب های فرهنگی جنگ های ایران و یونان

کتاب مسیر دگرگونی یک رشته نبرد تاریخی را در حافظه‌ی فرهنگی دنبال می‌کند. مقالات نشان می‌دهند که از دوران باستان، روایت این جنگ‌ها فقط ثبت رویدادها نبوده و به ساختن معناهایی مانند آزادی، استبداد، قهرمانی، بیگانگی و برتری فرهنگی گره خورده است. اثر از متون یونانی و رومی آغاز می‌کند و سپس به سراغ بازتاب این نبردها در فلسفه، مذهب، هنرهای تجسمی، اپرا، ادبیات تاریخی و سینما می‌رود. هر دوره، جنگ‌های ایران و یونان را متناسب با دغدغه‌های خود بازخوانی کرده و از آن‌ها برای توضیح منازعات سیاسی، ملی و فرهنگی زمانه‌ی خود بهره گرفته‌اند.

چرا باید کتاب بازتاب های فرهنگی جنگ های ایران و یونان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب بازتاب های فرهنگی جنگ های ایران و یونان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد که یک رخداد تاریخی چگونه در طول قرن‌ها به منبع روایت‌سازی فرهنگی تبدیل شده است.
• خواننده می‌تواند پیوند میان تاریخ باستان و مفاهیمی مانند شرق، غرب، آزادی و دشمن را دقیق‌تر بررسی کند.
• مقالات کتاب نمونه‌های متنوعی از تاریخ‌نگاری، نمایش، فلسفه، نقاشی، اپرا و سینما را کنار هم می‌آورند.
• این اثر کمک می‌کند کلیشه‌های شکل‌گرفته درباره‌ی ایران و یونان در متون و رسانه‌ها بهتر دیده شوند.
• کتاب امکان آشنایی با چند زاویه‌ی متفاوت درباره‌ی یک موضوع واحد را فراهم می‌کند.
• کتاب برای فهم نقش حافظه‌ی تاریخی در هویت‌سازی ملی و فرهنگی منبعی سودمند است.

خواندن کتاب بازتاب های فرهنگی جنگ های ایران و یونان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب بازتاب های فرهنگی جنگ های ایران و یونان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به تاریخ ایران باستان و نسبت آن با یونان باستان.
• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی بازنمایی ایران در متون و آثار فرهنگی غرب بیشتر بدانند.
• دانشجویان و پژوهشگران تاریخ، مطالعات فرهنگی، ادبیات کلاسیک و هنر.
• مخاطبانی که به پیوند میان سیاست، حافظه‌ی تاریخی و تولید کلیشه‌های فرهنگی علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند یک واقعه‌ی تاریخی را فراتر از شرح نبردها و از زاویه‌ی تفسیرهای بعدی ببینند.

درباره نویسندگان

- اما بریجز (Emma Bridges) مدرس مدعو گروه مطالعات کلاسیک در دانشگاه آزاد انگلستان (Open University) بوده است.

- ادیت هال (Edith Hall) استاد مطالعات کلاسیک و نمایش در دانشگاه رویال هالووی و از مدیران آرشیو اجراهای نمایشنامه‌های یونان و روم باستان در دانشگاه آکسفورد بوده است.

- پی. جی. رودز (PJ Rhodes) استاد افتخاری تاریخ باستان در دانشگاه دارام بوده است.

بخشی از کتاب بازتاب های فرهنگی جنگ های ایران و یونان

«خشایارشا و صدام حسین

این زمینهٔ تئاتری بود که در آن خشایارشای آیسخولوس در ایرانیان همزاد نوین خود را در شخصیت صدام حسین یافت. این مقایسه نخستین‌بار در نسخهٔ جدید آیسخولوس که پیتر سلارس در سال ۱۹۹۳ به صحنه آورد، مطرح شد؛ اثری که به قلم رابرت آولتتا نگاشته و در ادینبرو، کالیفرنیا و لس‌آنجلس به اجرا درآمد. این اثر اساساً تصویر آمریکایی‌ها از مردم عادی در طرف دشمن در جنگ خلیج‌فارس را به چالش کشید. کلیشه‌هایی که در غرب در مورد اعراب و مسلمانان رایج شده بود ـ خصوصاً در ارتباط با تمایلات جنسی، زنانگی و غیرعقلانیت آنان ـ پس از انتشار کتاب شرق‌شناسی اثر ادوارد سعید، به‌عنوان هویت‌هایی خیالی و متعلق به ایدئولوژی منسوخ امپریالیسم به نمایش درآمده بودند. بااین‌حال، جنگ خلیج‌فارس (برخلاف جنگ ۲۰۰۳ که در آن خبرنگاران از کنار نیروهای نظامی دور بودند و هیچ پخش زنده‌ای از کشتار عراقی‌ها به غرب منتقل نمی‌شد) آشکار ساخت که چقدر آسان است جای خالی تصاویر واقعی از دشمن آسیایی در ذهنیت غرب را با تصاویری ساختگی پر کنند؛ تصاویری که همهٔ عراقی‌ها را به‌طور ذاتی سخت‌دل، مستبد، بی‌رحم، نظامی‌گرا و بالاتر از همه، ترسناک و دلهره‌آور نشان می‌دهد چنان که کاملاً بیگانه جلوه می‌کنند. این نکته‌ای بود که چالش شگفت‌انگیز علیه ذهنیت‌های کلیشه‌ای را که شخصیت‌های عراقیِ انسانی‌شده در نمایشنامهٔ ایرانیان اثر سلارس ایجاد کردند، به‌خوبی نشان می‌داد.»