کتاب از فطرت تا قانون

کتاب از فطرت تا قانون (انسان در آئینه مسئولیت) نوشته محمدرضا شفیعی دستگردی است که انتشارات ایلماه آن را منتشر کرده است. این کتاب از نسبت میان فطرت، بلوغ، تکلیف و مسئولیت آغاز می‌کند و به‌تدریج بحث را به سن مسئولیت کیفری در فقه و حقوق می‌رساند. محور اصلی اثر، این پرسش است که انسان از چه زمانی در برابر رفتار خود پاسخ‌گو شناخته می‌شود و این پاسخ‌گویی بر چه مبنایی شکل می‌گیرد. نویسنده با کنار هم گذاشتن مباحث قرآنی، فقهی و حقوقی، تصویری پیوسته از این مسیر ارائه کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب از فطرت تا قانون

کتاب از فطرت تا قانون نوشته محمدرضا شفیعی دستگردی اثری است که مسئله‌ی مسئولیت انسان را از نقطه‌ای بنیادین بررسی می‌کند؛ از عهد ازلی، فطرت و بلوغ آغاز می‌شود و سپس به قلمرو قانون، تکلیف و پاسخ‌گویی کیفری می‌رسد. نویسنده در دیباچه نشان می‌دهد که موضوع فقط یک بحث محدود حقوقی نیست، بلکه به فهم جایگاه انسان در نسبت با اختیار، آگاهی و عدالت مربوط می‌شود. به‌همین دلیل، متن از همان ابتدا میان مفاهیم دینی و مسائل حقوقی پیوند برقرار می‌کند و می‌کوشد نشان دهد مسئولیت، صرفاً نتیجه‌ی یک حکم قانونی نیست، بلکه ریشه در درک انسان از خود و جایگاهش دارد.
کتاب از فطرت تا قانون در سه فصل تنظیم شده است و از کلیات به مباحث جزئی‌تر می‌رسد. فصل نخست به تعریف مفاهیمی مانند بلوغ، سن، مسئولیت، کیفر و مسئولیت کیفری اختصاص دارد و برای روشن‌شدن بحث، به آیات قرآن، تعریف‌های فقهی و اصطلاحات حقوقی رجوع می‌کند. فصل دوم جایگاه بلوغ را در فقه و قوانین بررسی می‌کند و موضوعاتی مانند قلمرو بلوغ، احکام وضعی، مستحبات و مکروهات و نشانه‌های بلوغ را پیش می‌کشد. در این بخش، احتلام، حیض و حمل به‌عنوان نشانه‌ها یا اماره‌های بلوغ با استناد به دیدگاه فقهای امامیه و دیگر مذاهب بررسی شده‌اند. فصل سوم نیز به سن مسئولیت کیفری می‌پردازد و آن را در چارچوب فقهی و حقوقی، قوانین پیش و پس از انقلاب، قرآن، روایات و مباحث مربوط به مسئولیت نسبی و تام دنبال می‌کند.
کتاب از فطرت تا قانون فقط به بیان تعریف‌ها بسنده نمی‌کند و در بخش‌های مختلف، تفاوت میان مسئولیت مدنی، کیفری و اخلاقی را هم توضیح می‌دهد. همچنین عناصر تشکیل‌دهنده‌ی جرم، اهلیت جزایی و شرایط عمومی تکلیف مانند عقل، بلوغ و اختیار در آن کتاب جای مهمی دارند. فضای اثر بیشتر پژوهشی و استدلالی است و نویسنده تلاش کرده است با آوردن نقل‌قول‌ها، آیات، روایات و نظرهای فقهی، مسیر بحث را قدم‌به‌قدم روشن کند. نتیجه، متنی است که هم به مبانی نظری توجه دارد و هم به پیامدهای حقوقی آن‌ها.

خلاصه کتاب از فطرت تا قانون

کتاب از فطرت تا قانون مسئولیت انسان را از دو زاویه دنبال می‌کند: یکی مبنای درونی و فطری آن و دیگری صورت‌بندی فقهی و حقوقی آن. نویسنده ابتدا مفهوم بلوغ را از نظر لغوی، قرآنی، فقهی و حقوقی توضیح می‌دهد و سپس نشان می‌دهد که بلوغ چگونه با تکلیف، اهلیت و مسئولیت پیوند می‌خورد. در ادامه، نشانه‌های بلوغ، تفاوت انواع مسئولیت و شرایط تحقق مسئولیت کیفری بررسی می‌شوند. بخش مهمی از اثر به این پرسش اختصاص دارد که سن مسئولیت کیفری چگونه تعیین می‌شود و چه نسبتی با عقل، اختیار و رشد دارد. این کتاب در مجموع می‌کوشد مرز میان کودکی، تکلیف و پاسخ‌گویی قانونی را روشن‌تر کند.

چرا باید کتاب از فطرت تا قانون را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب از فطرت تا قانون را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پیوند میان فطرت، بلوغ، تکلیف و قانون را در یک مسیر واحد بررسی می‌کند.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند تفاوت مسئولیت اخلاقی، مدنی و کیفری را دقیق‌تر بفهمد.
• این اثر برای شناخت مبانی فقهی و حقوقی سن مسئولیت کیفری اطلاعات منظم و مستند فراهم می‌کند.
• کتاب به مفاهیمی مانند احتلام، حیض، حمل، اهلیت جزایی و عناصر جرم به‌صورت تفصیلی پرداخته است.
• این کتاب نشان می‌دهد که بحث مسئولیت فقط به مجازات محدود نیست و با عقل، اختیار و رشد نیز گره خورده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب از فطرت تا قانون به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگرانی که به مباحث فقهی و حقوقی مربوط به بلوغ و مسئولیت کیفری علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی نسبت میان تکلیف شرعی و پاسخ‌گویی قانونی بیشتر بدانند.
• کسانی که درمورد سن مسئولیت کیفری و مبانی تعیین آن پرسش دارند.
• مخاطبانی که به بحث‌های قرآنی و فقهی درباره‌ی بلوغ، عقل و اختیار توجه دارند.
• افرادی که می‌خواهند با مفاهیم پایه‌ی مسئولیت در حقوق اسلامی آشناتر شوند.