کتاب اقتصاد به مثابه چیدمان

کتاب اقتصاد به مثابه چیدمان (عقلانیت، پول، استیلا) نوشته سامان حاتم راد و مریم امینی است و انتشارات نور علم در سال ۱۴۰۵ آن را منتشر کرده است. این اثر اقتصاد را نه‌فقط مجموعه‌ای از مدل‌ها و معادله‌ها، بلکه شیوه‌ای برای دیدن و سامان‌دادن جهان اجتماعی می‌بیند؛ جایی که مفاهیمی مثل عقلانیت، پول، ریسک، اعتبار و انتخاب در ساختن واقعیت روزمره نقش دارند. نویسندگان از خلال سه محور عقلانیت، پول و استیلا نشان می‌دهند که چگونه زبان عدد و محاسبه بر فهم انسان از خود و جامعه اثر می‌گذارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اقتصاد به مثابه چیدمان اثر سامان حاتم راد و مریم امینی

کتاب اقتصاد به مثابه چیدمان، نوشته‌ی سامان حاتم راد و مریم امینی، به سراغ این پرسش می‌رود که چگونه اقتصاد مدرن از یک دانش توصیفی فراتر می‌رود و به دستگاهی برای صورت‌بندی جهان تبدیل می‌شود. نویسندگان روشن می‌کنند که موضوع فقط بازار، قیمت یا مبادله نیست؛ مسئله این است که اقتصاد چگونه پدیده‌هایی مثل بیکاری، بدهی، ریسک، رفاه و انتخاب را به زبان عدد، شاخص و محاسبه ترجمه می‌کند. نویسندگان در این مسیر از بحث‌هایی مثل تبار عینیت اقتصادی، پنهان‌شدن داوری‌های ارزشی در مدل‌ها و نسبت میان دانش و قدرت استفاده می‌کنند تا نشان دهند بی‌طرفی ظاهری اقتصاد چگونه ساخته می‌شود.

کتاب اقتصاد به مثابه چیدمان در سه بخش اصلی تنظیم شده است: عقلانیت، پول و استیلا. در فصل نخست، بحث‌هایی مثل ساختن بیکار، ساختن خوش‌حساب، ساختن ریسک و تحلیل هزینه‌ـ‌فایده اقتصاد را به‌عنوان ماشینی برای رؤیت، ترجمه و تربیت بررسی می‌کنند. فصل دوم پول را علاوه‌بر ابزار مبادله، به‌مثابه رابطه، حافظه، وعده، سنجش و معماری اجتماعی بررسی می‌کند. در فصل سوم نیز موضوع‌هایی مثل کنترل بدون مرکز، معماری انتخاب، آزادی مصرف‌کننده، قرارداد آزاد، سوژه‌ی رقابتی و درونی‌سازی سلطه مطرح می‌شوند.

کتاب حاضر بر این ایده استوار است که اقتصاد نه‌تنها واقعیت را بازنمایی می‌کند، بلکه در ساختن سوژه‌ی محاسبه‌گر و جهان قابل‌اداره نیز سهم دارد. همین زاویه‌دید باعث شده این کتاب بیش از آنکه درباره‌ی مفاهیم اقتصادی باشد، درباره‌ی شیوه‌ی اثرگذاری آن مفاهیم بر زندگی اجتماعی و فهم انسان از آزادی، انتخاب و ارزش سخن بگوید.

خلاصه کتاب اقتصاد به مثابه چیدمان

کتاب اقتصاد به مثابه چیدمان از این نقطه شروع می‌کند که اقتصاد مدرن فقط درباره‌ی کمیابی و مبادله حرف نمی‌زند، بلکه جهان را در قالب‌هایی خاص قابل‌دیدن و قابل‌محاسبه می‌سازد. سامان حاتم راد و مریم امینی در بخش نخست نشان می‌دهند که چگونه مفاهیمی مثل عقلانیت، کارایی، رفاه و ریسک، همراه با مدل‌ها و شاخص‌ها، نوعی تصویر خاص از انسان و تصمیم‌گیری تولید می‌کنند. سپس در بخش پول، پول از سطح یک ابزار ساده بالاتر می‌رود و به‌عنوان رابطه‌ای اجتماعی، سازوکار سنجش و وسیله‌ای برای شکل‌دادن به بدهی، اعتبار و ارزش بررسی می‌شود. بخش پایانی نیز به این می‌پردازد که چگونه انتخاب، آزادی، بدهی، رتبه‌بندی و محاسبه شکل‌های تازه‌ای از کنترل و انطباق را در زندگی فردی و جمعی پدید می‌آورند.

چرا باید کتاب اقتصاد به مثابه چیدمان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب اقتصاد به مثابه چیدمان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد که مفاهیم اقتصادی فقط ابزار تحلیل نیستند و در شکل‌دادن به واقعیت اجتماعی نقش دارند.
• خواننده با مطالعه‌ی کتاب می‌تواند نسبت میان عدد، شاخص، مدل و قدرت را دریابد.
• این اثر کمک می‌کند تا مفاهیمی مثل عقلانیت، کارایی، رفاه، ریسک و اعتبار از زاویه‌ای انتقادی‌تر فهم شوند.
• کتاب توضیح می‌دهد که پول فقط وسیله‌ی مبادله نیست و در ساختن رابطه‌های اجتماعی و نظم زندگی روزمره اثر دارد.
• بخش استیلا پیوند میان آزادی، انتخاب، بدهی و سازوکارهای کنترل را به‌شکلی روشن مطرح می‌کند.
• خواندن این اثر برای کسانی که می‌خواهند اقتصاد را فراتر از فرمول و بازار بفهمند، مناسب است.

خواندن کتاب اقتصاد به مثابه چیدمان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب اقتصاد به مثابه چیدمان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران اقتصاد که می‌خواهند درباره‌ی مبانی مفهومی و پیامدهای اجتماعی این دانش بیشتر بدانند.
• علاقه‌مندان به فلسفه، جامعه‌شناسی و اندیشه‌ی سیاسی که به نسبت دانش و قدرت توجه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند با مفاهیمی مثل پول، ریسک، اعتبار و انتخاب فراتر از تعریف‌های رایج آشنا شوند.
• کسانی که درباره‌ی نقش شاخص‌ها، رتبه‌بندی‌ها و محاسبه در اداره‌ی زندگی اجتماعی پرسش دارند.
• مخاطبانی که از بحث‌های نظری در مورد آزادی، سوژگی و نظم اقتصادی استقبال می‌کنند.