کتاب عقلانیت و تساهل در اسلام از دیدگاه لسینگ

کتاب عقلانیت و تساهل در اسلام از دیدگاه لسینگ نوشته سیلویا هرش و ترجمه الهام حسینی بهشتی و فریده فرنودفر است که انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب آن را منتشر کرده است. این کتاب به سراغ تصویری می‌رود که گوتولد افرایم لسینگ از اسلام ساخته و نشان می‌دهد بحث عقل، وحی و تساهل در آثار او فقط یک موضوع ادبی یا تاریخی نیست، بلکه به نقد نگاه رایج اروپاییان به اسلام هم گره می‌خورد. نویسنده با بررسی منابع، نوشته‌ها و به‌ویژه ناتان حکیم، مسیر شکل‌گیری این نگاه را دنبال کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب عقلانیت و تساهل در اسلام از دیدگاه لسینگ

کتاب عقلانیت و تساهل در اسلام از دیدگاه لسینگ نوشته سیلویا هرش پژوهشی است درباره نسبت اسلام با دو مفهوم محوری در اندیشه‌ی روشنگری، یعنی عقلانیت و تساهل، آن هم از خلال آثار و مواضع گوتولد افرایم لسینگ. نویسنده از همان آغاز نشان می‌دهد که مسئله فقط معرفی نظر یک متفکر آلمانی نیست، بلکه بررسی این پرسش است که چرا در فضای فکری اروپا، اسلام اغلب در برابر عقل و مدارا قرار داده شده و لسینگ چگونه در برابر این تصویر ایستاده است. متن کتاب از دل همین تقابل پیش می‌رود و به‌جای تکرار داوری‌های کلی، سراغ نوشته‌ها، منابع و زمینه‌های فکری‌ای می‌رود که نگاه لسینگ را شکل داده‌اند.
کتاب عقلانیت و تساهل در اسلام از دیدگاه لسینگ در چند بخش اصلی تنظیم شده است و از بررسی تصویر اسلام در اروپا پیش از روشنگری آغاز می‌شود. سپس به رابطه‌ی عقل و وحی در نگاه لسینگ می‌رسد و بعد مفهوم تساهل را در آثار او پی می‌گیرد. در ادامه، ناتان حکیم جایگاهی مهم پیدا می‌کند؛ اثری که در آن، بحث همزیستی ادیان، حقانیت دینی و امکان احترام متقابل به‌شکلی جدی مطرح شده است. فهرست کتاب نشان می‌دهد که نویسنده به موضوعاتی مثل تلقی اروپاییان از اسلام، اسلام به‌مثابه دین عقلانی، نسبت اسلام و دین طبیعی، تساهل و نزاع، و جایگاه صلاح‌الدین در الگوی تساهل پرداخته است. این گستره باعث شده کتاب فقط به یک چهره یا یک متن محدود نماند.
کتاب عقلانیت و تساهل در اسلام از دیدگاه لسینگ از نظر حال‌وهوا بیشتر بر تحلیل استوار است تا گزارش صرف. نویسنده هم به پیش‌داوری‌های قدیمی درباره اسلام توجه دارد و هم نشان می‌دهد که در دل همان سنت فکری اروپا، صداهایی متفاوت وجود داشته‌اند. یکی از نکات مهم این کتاب این است که لسینگ اسلام را فقط موضوعی بیرونی نمی‌بیند، بلکه از آن برای نقد الهیات مسیحی و سنجش مرزهای تساهل در جامعه‌ی خود بهره می‌گیرد. به‌همین دلیل، کتاب برای کسانی که به تاریخ اندیشه، گفت‌وگوی ادیان و تصویر اسلام در فرهنگ اروپایی علاقه دارند، متنی پرنکته و قابل تأمل است.

خلاصه کتاب عقلانیت و تساهل در اسلام از دیدگاه لسینگ

کتاب عقلانیت و تساهل در اسلام از دیدگاه لسینگ مسیر بررسی یک پرسش اصلی را دنبال می‌کند: لسینگ چگونه در دوره‌ای که اسلام اغلب با تعصب و بی‌عقلی معرفی می‌شد، از امکان فهمی متفاوت سخن گفته است؟ سیلویا هرش ابتدا تصویر اسلام در سنت مسیحی و فضای روشنگری اروپا را مرور می‌کند و بعد نشان می‌دهد که لسینگ در نوشته‌های الهیاتی و ادبی خود، اسلام را دینی می‌بیند که می‌تواند در بحث عقل، وحی و مدارا نقشی جدی داشته باشد. بخش مهمی از کتاب به ناتان حکیم، مفهوم تساهل و جایگاه چهره‌هایی مثل صلاح‌الدین اختصاص دارد. در مجموع، این کتاب نشان می‌دهد که بحث درباره اسلام در آثار لسینگ، راهی برای بازاندیشی در پیش‌داوری‌های دینی و فرهنگی است.

چرا باید کتاب عقلانیت و تساهل در اسلام از دیدگاه لسینگ را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب عقلانیت و تساهل در اسلام از دیدگاه لسینگ را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد تصویر اسلام در اندیشه‌ی اروپایی چگونه ساخته شده و چه پیش‌فرض‌هایی پشت آن قرار داشته است.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند نسبت میان عقل، وحی و تساهل را در آثار لسینگ دقیق‌تر دنبال کند.
• کتاب فقط به معرفی یک متفکر بسنده نمی‌کند و زمینه‌ی تاریخی و فکری بحث را هم روشن می‌کند.
• بخش‌های مربوط به ناتان حکیم کمک می‌کند جایگاه ادبیات در بحث‌های دینی و فلسفی بهتر دیده شود.
• این کتاب برای کسانی مناسب است که می‌خواهند نقدهای درون‌اروپایی به نگاه رایج درباره اسلام را دقیق‌تر بشناسند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب عقلانیت و تساهل در اسلام از دیدگاه لسینگ به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که به تاریخ اندیشه‌ی اروپایی و مباحث روشنگری علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند درباره تصویر اسلام در متون فکری و ادبی اروپا بیشتر بدانند.
• علاقه‌مندان به گفت‌وگوی ادیان و مسئله‌ی تساهل در سنت‌های دینی.
• دانشجویان و پژوهشگرانی که موضوع نسبت عقل و وحی برایشان اهمیت دارد.
• مخاطبانی که می‌خواهند جایگاه لسینگ و ناتان حکیم را در این بحث‌ها دقیق‌تر بشناسند.