کتاب یوگا در ایران

کتاب یوگا در ایران نوشته علی محمد پورابراهیم و علی موحدیان عطار، اثری پژوهشی از انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب است که به‌جای معرفی کلی و رایج از یوگا، سراغ نسبت میان یوگای کلاسیک هندی و آنچه در ایران با این نام شناخته می‌شود رفته است. نویسندگان با بررسی منابع فارسی، آموزشگاه‌ها، شیوه‌های مربی‌گری و جایگاه رسمی یوگا در نهادهای مختلف، تصویری از گسترش این پدیده و ابهام‌های پیرامون آن ارائه کرده‌اند. محور اصلی اثر، سنجش فاصله‌ی یوگای رایج در ایران با منابع اصلی یوگایی است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب یوگا در ایران

کتاب یوگا در ایران نوشته علی محمد پورابراهیم و علی موحدیان عطار، پژوهشی است درباره‌ی چیستی یوگا و شکل حضور آن در فضای فرهنگی و آموزشی ایران. نویسندگان بحث را از تعریف واژه‌ی یوگا و جایگاه آن در سنت‌های فکری هند آغاز کرده‌اند و نشان داده‌اند که این واژه در کاربردهای مختلف، از یک مکتب فلسفی و نجات‌شناختی تا مجموعه‌ای از تمرین‌های بدنی و ذهنی، معناهای متفاوتی پیدا می‌کند. همین تفاوت معنایی، یکی از مسئله‌های اصلی اثر است؛ زیرا آنچه در ایران با عنوان یوگا شناخته می‌شود، در بسیاری از موارد با یوگای کلاسیک پتنجلی یکسان نیست و بیشتر به شکل مجموعه‌ای از تمرین‌ها، آموزش‌های پراکنده و برداشت‌های گوناگون عرضه می‌شود.
کتاب یوگا در ایران در سه بخش تنظیم شده است. بخش نخست به معرفی مکتب یوگای کلاسیک اختصاص دارد و از اصطلاح‌شناسی، کاربردهای گوناگون واژه‌ی یوگا، نسبت آن با سانکهیه، یوگا سوتره پتنجلی و ابزارهای هشت‌گانه‌ی یوگا سخن می‌گوید. در این بخش، مفاهیمی مانند یمه، نی‌یمه، آسنه، پرانایامه، پرتیاهاره، دهارنا، دهیانه و سمادهی توضیح داده شده‌اند تا مبنایی برای مقایسه فراهم شود. بخش دوم به تاریخچه‌ی حضور یوگا در ایران، منابع تألیفی و ترجمه‌ای، مجله‌ها، مراکز آموزشی، انجمن‌ها، مربیان و سبک‌های رایج می‌پردازد. بخش سوم نیز جمع‌بندی انتقادی نویسندگان است؛ جایی که از نارسایی‌های منابع، آموزش‌ها و برداشت‌های رایج سخن گفته‌اند.
کتاب یوگا در ایران فقط به گزارش بسنده نمی‌کند و از خلال بررسی کتاب‌ها، مصاحبه با مربیان و مشاهده‌ی وضعیت آموزش، تصویری از یک پدیده‌ی چندوجهی به دست می‌دهد؛ پدیده‌ای که در ایران گاه به‌عنوان ورزش، گاه شیوه‌ای برای آرامش و گاه مسیری معنوی معرفی شده است. اهمیت این کتاب در همین نقطه است: روشن‌کردن مرز میان سنت اصلی یوگا و صورت بومی‌شده و پراکنده‌ای که در ایران رواج یافته است. فضای اثر بیشتر تحلیلی و مقایسه‌ای است و بر پرسش از اصالت، دقت علمی و پیامدهای فرهنگی آنچه با نام یوگا عرضه می‌شود، تمرکز دارد.

خلاصه کتاب یوگا در ایران

کتاب یوگا در ایران ریشه‌ها و معناهای مختلف یوگا را در سنت هندی بررسی می‌کند و سپس مکتب یوگای کلاسیک را از نظر مبانی نظری، هدف نهایی و شیوه‌های عملی آن توضیح می‌دهد. پس از این بخش، نویسندگان به سراغ وضعیت یوگا در ایران می‌روند: از تاریخ ورود آن و گسترش مراکز آموزشی گرفته تا کتاب‌ها، مجله‌ها، سبک‌های رایج، نظام مربی‌گری و جایگاه سازمانی آن. هسته‌ی اصلی بحث، مقایسه‌ی یوگای کلاسیک با یوگای رایج در ایران است. نتیجه‌ی این بررسی نشان می‌دهد که آنچه در ایران آموزش داده می‌شود، بیشتر بر جنبه‌های بدنی، آرام‌سازی و برداشت‌های پراکنده تکیه دارد و از نظر نویسندگان، با منابع اصلی و سنت کلاسیک یوگا فاصله‌ی قابل‌توجهی پیدا کرده است.

چرا باید کتاب یوگا در ایران را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب یوگا در ایران را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تفاوت میان یوگای کلاسیک هندی و یوگای رایج در ایران را به‌صورت مستند بررسی می‌کند.
• خواننده با تاریخچه‌ی ورود یوگا به ایران و مسیر گسترش آن در آموزشگاه‌ها و نهادهای رسمی آشنا می‌شود.
• این اثر تصویری روشن از منابع فارسی یوگا، از کتاب‌ها و مجله‌ها تا آموزش‌های مربی‌گری، ارائه می‌دهد.
• کتاب نشان می‌دهد که برداشت‌های ورزشی، درمانی و معنوی از یوگا چگونه در ایران درهم آمیخته‌اند.
• مطالعه‌ی آن برای فهم نقدهای واردشده به آموزش‌ها، ترجمه‌ها و تلفیق‌های رایج در این حوزه مفید است.
• این کتاب برای کسانی مناسب است که می‌خواهند درباره‌ی نسبت میان یک سنت فکری کهن و شکل بومی‌شده‌ی آن در ایران دقیق‌تر فکر کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب یوگا در ایران به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی پیشینه و معنای اصلی یوگا شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• کسانی که با کلاس‌ها، آموزشگاه‌ها و منابع رایج یوگا در ایران سروکار دارند و درباره‌ی مبانی آن سؤال دارند.
• پژوهشگران حوزه‌ی ادیان، عرفان و جریان‌های فکری که به بررسی تطبیقی سنت‌های معنوی علاقه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند نسبت میان یوگای کلاسیک و شکل رایج آن در ایران را بهتر بفهمند.
• دانشجویانی که به موضوع نهادهای آموزشی، ترجمه‌های رایج و دگرگونی مفاهیم در فرایند انتقال فرهنگی توجه دارند.