کتاب مباحثی در تصمیم گیری چندمعیاره برنامه ریزی چندهدفه

کتاب مباحثی در تصمیم گیری چندمعیاره برنامه ریزی چندهدفه نوشته سیدحسن قدسی پور، اثری آموزشی در زمینه‌ی مدل‌سازی و حل مسئله در موقعیت‌هایی است که چند هدف یا معیار هم‌زمان در تصمیم اثر می‌گذارند. نویسنده در این کتاب از دل مثال‌های مدیریتی، صنعتی و روزمره نشان می‌دهد که انتخاب میان گزینه‌ها فقط با یک معیار پیش نمی‌رود و تعارض میان هزینه، کیفیت، زمان، ظرفیت و عوامل مشابه چگونه به مسئله‌ای جدی تبدیل می‌شود. مرکز نشر دانشگاه امیرکبیر این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مباحثی در تصمیم گیری چندمعیاره برنامه ریزی چندهدفه

کتاب مباحثی در تصمیم گیری چندمعیاره برنامه ریزی چندهدفه نوشته سیدحسن قدسی پور به سراغ یکی از مسئله‌های مهم در مدیریت و مهندسی صنایع می‌رود: تصمیم‌گیری در شرایطی که چند معیار کمی و کیفی به‌طور هم‌زمان حضور دارند و گاهی با هم در تعارض‌اند. متن از همان ابتدا توضیح می‌دهد که تصمیم‌سازی فقط انتخاب میان چند گزینه نیست، بلکه فرایندی است که در آن باید هدف‌ها، محدودیت‌ها، ترجیحات و پیامدهای هر انتخاب کنار هم دیده شوند. به همین دلیل کتاب از مثال‌های ملموس مانند انتخاب شغل، محل سکونت، خرید از تأمین‌کننده و توسعه‌ی منابع آب استفاده می‌کند تا نشان دهد مسئله‌ی چندمعیاره فقط به فضای دانشگاهی محدود نیست.
کتاب مباحثی در تصمیم گیری چندمعیاره برنامه ریزی چندهدفه در ادامه، موضوع را به‌صورت نظام‌مند پیش می‌برد. فصل‌های آغازین به تعریف عناصر سیستم‌های چندمعیاره، دشواری‌های سنجش معیارهای کیفی، تبدیل معیارها به یکدیگر و تفاوت روش آزمون‌وخطا با مدل‌سازی اختصاص دارد. سپس انواع مدل‌ها از فیزیکی و مفهومی تا ریاضی معرفی می‌شوند و تقسیم‌بندی مهم مدل‌های گسسته و پیوسته، جبرانی و غیرجبرانی، فردی و گروهی توضیح داده می‌شود. بخش‌های بعدی کتاب به روش‌های حل مدل‌های چندمعیاره می‌رسند و از شرایط بهینگی، جواب‌های موّثر و مرجح، روش وزن‌دهی، روش حدی، الگوریتم سیمپلکس چندمعیاره و تحلیل حساسیت بحث می‌کنند. حضور تمرین‌ها و نمونه‌های مدل‌سازی باعث شده مطالب فقط در سطح تعریف نماند و خواننده با منطق ساختن مدل و بررسی جواب‌ها نیز درگیر شود.
کتاب مباحثی در تصمیم گیری چندمعیاره برنامه ریزی چندهدفه بیش از هر چیز بر روش‌های وزن‌دهی بعد از حل در حالت پیوسته تمرکز دارد و همین تمرکز به آن هویت مشخصی می‌دهد. نویسنده هم‌زمان به مبانی نظری و جنبه‌ی کاربردی توجه کرده است؛ یعنی هم از تعریف‌های دقیق، قضیه‌ها و شرایط لازم و کافی سخن می‌گوید و هم نشان می‌دهد این مفاهیم در مسئله‌های واقعی چگونه به کار می‌آیند. فضای کلی اثر دانشگاهی است، اما مثال‌های متنوع آن کمک می‌کند مفاهیم انتزاعی به موقعیت‌های قابل تصور نزدیک شوند.

خلاصه کتاب مباحثی در تصمیم گیری چندمعیاره برنامه ریزی چندهدفه

این کتاب از توضیح یک مسئله‌ی ساده آغاز می‌کند: بسیاری از تصمیم‌ها فقط یک پاسخ روشن و تک‌معیاره ندارند. از همین نقطه، نویسنده سراغ تعریف عناصر تصمیم‌گیری چندمعیاره می‌رود و نشان می‌دهد گزینه‌ها، هدف‌ها، معیارها، محدودیت‌ها و ترجیحات چگونه در کنار هم یک مدل می‌سازند. سپس تفاوت روش آزمون‌وخطا و مدل‌سازی، انواع مدل‌های چندمعیاره و شیوه‌های حل آن‌ها را شرح می‌دهد. بخش مهمی از کتاب به تشخیص جواب‌های موّثر، بررسی شرایط بهینگی و تبدیل مسئله‌های چندهدفه به صورت‌های قابل حل اختصاص دارد. در فصل‌های بعد، روش وزن‌دهی، روش حدی، سیمپلکس چندمعیاره و تحلیل حساسیت با مثال‌ها و تمرین‌های متعدد بررسی می‌شوند.

چرا باید کتاب مباحثی در تصمیم گیری چندمعیاره برنامه ریزی چندهدفه را بخوانیم؟

دلایل خواندن این کتاب را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مفاهیم تصمیم‌گیری چندمعیاره را از سطح تعریف فراتر می‌برد و آن‌ها را در قالب مدل، محدودیت و تابع هدف توضیح می‌دهد.
• خواننده با تفاوت مسئله‌های گسسته و پیوسته و نیز مدل‌های جبرانی و غیرجبرانی آشنا می‌شود.
• نمونه‌های متعدد کتاب نشان می‌دهند چگونه می‌توان یک مسئله‌ی واقعی را به زبان ریاضی و تحلیلی تبدیل کرد.
• بخش‌های مربوط به جواب موّثر، جواب مرجح و شرایط کان و تاکر برای فهم منطق حل مسئله‌های چندهدفه اهمیت دارند.
• کتاب فقط به روش وزن‌دهی بسنده نمی‌کند و روش حدی، سیمپلکس چندمعیاره و تحلیل حساسیت را هم وارد بحث می‌کند.
• تمرین‌های پایان فصل به تثبیت مفاهیم و بررسی دقیق‌تر مدل‌ها کمک می‌کنند.
• برای کسانی که در تصمیم‌سازی مدیریتی یا صنعتی با معیارهای متعارض روبه‌رو هستند، این کتاب چارچوبی روشن برای صورت‌بندی مسئله فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان مهندسی صنایع، مدیریت و رشته‌های نزدیک که می‌خواهند با مبانی برنامه‌ریزی چندهدفه آشنا شوند.
• پژوهشگرانی که در مدل‌سازی تصمیم‌های دارای چند معیار کمی و کیفی کار می‌کنند.
• مدیران و تحلیل‌گرانی که با انتخاب میان گزینه‌های متعارض از نظر هزینه، کیفیت، زمان یا ظرفیت روبه‌رو هستند.
• خوانندگانی که می‌خواهند منطق جواب‌های موّثر و مرجح را در مسئله‌های تصمیم‌گیری بهتر بفهمند.
• کسانی که به‌دنبال نمونه‌های آموزشی برای تبدیل مسئله‌های واقعی به مدل‌های تحلیلی هستند.