کتاب کتیبه های فاطمیان بر ابنیه هایی در مصر

کتاب کتیبه های فاطمیان بر ابنیه هایی در مصر نوشته فرج حسین فرج الحسینی، حاصل تهیه‌کنندگی اسماعیل سراج الدین، ترجمه سیدمحمد فدوی و پژوهشی مفصل درباره‌ی کتیبه‌های دوره‌ی فاطمی در مصر است. انتشارات پژوهشکده هنر این کتاب را منتشر کرده است. اثر حاضر از طریق نگاه به مسجدها، بارگاه‌ها، دروازه‌ها و محراب‌ها تصویری از تاریخ، هنر، سیاست و باورهای مذهبی فاطمیان به دست می‌دهد. تمرکز اصلی کتاب بر تحول خط کوفی، جایگاه کتیبه در معماری و معنایی است که این نوشته‌ها در فضای شهری و دینی پیدا می‌کنند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب کتیبه های فاطمیان بر ابنیه هایی در مصر

کتاب کتیبه های فاطمیان بر ابنیه هایی در مصر نوشته‌ی فرج حسین فرج الحسینی و پژوهشی در حوزه‌ی تاریخ هنر و خوشنویسی اسلامی است که کتیبه‌های برجای‌مانده از دوره‌ی فاطمیان را در پیوند با معماری مصر بررسی می‌کند. نویسنده متن کتیبه‌ها را به‌عنوان سندهایی تاریخی و هنری دیده است؛ اسنادی که می‌توانند درباره‌ی ساخت بناها، بانیان، فضای مذهبی، زبان قدرت و تحول خط عربی اطلاعات دقیق‌تری بدهند. مقدمه‌ی مترجم زمینه‌ای تاریخی از حکومت فاطمیان، جایگاه آنان در مصر و نقششان در رشد هنر و معماری ارائه کرده است تا مطالعه‌ی کتیبه‌ها در بستری روشن‌تر انجام شود.

کتاب کتیبه های فاطمیان بر ابنیه هایی در مصر دامنه‌ی گسترده‌ای از مطالب را در بر گرفته است. بخشی از اثر به پیشینه‌ی کتابت عربی و گونه‌های خط کوفی اختصاص یافته و از کتیبه‌های آغازین و ویژگی‌های خط عربی تا شکل‌های مختلف کوفی را دنبال کرده است؛ سپس کتاب به سراغ کتیبه‌های فاطمی می‌رود و آن‌ها را به‌صورت توصیفی و دوره‌به‌دوره بررسی می‌کند؛ از مسجد الازهر و مسجد الحاکم بأمرالله تا دروازه‌های قاهره، بارگاه‌ها، منبرها و مسجد الأقمر.

نویسنده جنبه‌ی تحلیلی را پررنگ کرده و تفاوت‌های شکلی کتیبه‌ها، تزئینات گیاهی و هندسی، شیوه‌ی اجرای کتیبه بر مصالح مختلف و نیز محتوای تاریخی، سیاسی، اجتماعی و مذهبی آن‌ها را جداگانه سنجیده است. ترکیبِ توصیف دقیق و تحلیل محتوایی باعث شده است این کتاب برای دنبال‌کردن سیر تحول خط کوفی سودمند باشد. با مطالعه‌ی این اثر می‌توان نوشته‌های روی بناها را شناخت و دانست که آن‌ها چگونه به بخشی از هویت بصری و فکری عصر فاطمی تبدیل شده‌اند.

خلاصه کتاب کتیبه های فاطمیان بر ابنیه هایی در مصر

کتاب حاضر تاریخ و هنر را با نگاه به نوشته‌های روی بناها دنبال کرده است. اثر زمینه‌ی شکل‌گیری خط عربی و تحول خط کوفی را توضیح می‌دهد و سپس مجموعه‌ای گسترده از کتیبه‌های فاطمی را در مسجدها، بارگاه‌ها، دروازه‌ها و دیگر بناهای مصر معرفی می‌کند. نویسنده فقط به ثبت متن کتیبه‌ها بسنده نکرده و از خلال آن‌ها به سراغ بانیان بناها، شیوه‌های تزئین، مصالح، کارکرد مذهبی و پیام‌های سیاسی رفته است. بخش‌های پایانی کتاب نشان می‌دهند که کتیبه‌ها چگونه می‌توانند برای بازسازی تاریخ هنر فاطمی، شناخت فضای مذهبی آن دوره و بررسی تحول خوشنویسی اسلامی به کار بیایند.

چرا باید کتاب کتیبه های فاطمیان بر ابنیه هایی در مصر را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب کتیبه های فاطمیان بر ابنیه هایی در مصر را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب کتیبه‌ها را به‌عنوان منبعی برای شناخت همزمان تاریخ، معماری و خوشنویسی بررسی می‌کند.
• خواننده با سیر تحول خط کوفی و شکل‌های گوناگون آن در بناهای فاطمی آشنا می‌شود.
• اثر نمونه‌های متعددی از مسجدها، بارگاه‌ها، دروازه‌ها و محراب‌های مصر را کنار هم قرار می‌دهد.
• کتاب نشان می‌دهد متن کتیبه‌ها می‌تواند حامل پیام‌های مذهبی، سیاسی و اجتماعی باشد.
• بخش‌های تحلیلی اثر به درک رابطه‌ی میان خط، نقش‌مایه‌های گیاهی و هندسی و مصالح معماری کمک می‌کند.
• مطالعه‌ی این کتاب برای کسانی مناسب است که می‌خواهند از طریق جزئیات بصری با تاریخ فاطمیان آشنا شوند.

خواندن کتاب کتیبه های فاطمیان بر ابنیه هایی در مصر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب کتیبه های فاطمیان بر ابنیه هایی در مصر به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران تاریخ هنر اسلامی که به کتیبه‌نگاری و معماری مصر علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند تحول خط کوفی را در نمونه‌های واقعی معماری دنبال کنند.
• پژوهشگرانی که بر روی حکومت فاطمیان و بازتاب اندیشه و قدرت در آثار هنری کار می‌کنند.
• علاقه‌مندان به خوشنویسی عربی که می‌خواهند پیوند خط با تزئینات و فضای بنا را دقیق‌تر بشناسند.
• مخاطبانی که به بررسی جزئیات تاریخی بناهای مذهبی و شهری مصر گرایش دارند.