کتاب تکنیک های طرحواره درمانی

کتاب تکنیک های طرحواره درمانی (الگوی مبتنی بر ذهنیت) نوشته آرنود آرنتز و گیتا جیکوب و ترجمه حامد برآبادی است که نشر اسبار آن را منتشر کرده است. این اثر به طرحواره‌درمانی از زاویه‌ی ذهنیت‌ها نگاه می‌کند و نشان می‌دهد الگوهای هیجانی، رفتاری و رابطه‌ای چگونه از تجربه‌های اولیه شکل می‌گیرند و در درمان شناسایی می‌شوند. تمرکز کتاب فقط بر تعریف مفاهیم نیست، بلکه مسیر تبدیل آن‌ها به مداخله‌های درمانی را هم روشن می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تکنیک های طرحواره درمانی

کتاب تکنیک های طرحواره درمانی نوشته آرنود آرنتز و گیتا جیکوب اثری تخصصی در حوزه‌ی روان‌درمانی است که طرحواره‌درمانی را با تمرکز بر الگوی ذهنیت توضیح می‌دهد. نویسندگان از همان ابتدا روشن می‌کنند که هدف‌شان پرداختن به یک اختلال خاص نیست، بلکه می‌خواهند مبانی کاربردی این شیوه‌ی درمان را به‌صورت کلی شرح دهند. در این چارچوب، طرحواره‌ها فقط باورهای ریشه‌دار نیستند، بلکه با هیجان، خاطره، سبک مقابله و رابطه‌ی درمانی پیوند دارند. متن کتاب نشان می‌دهد چرا بعضی الگوهای تکرارشونده در روابط، اضطراب، شرم، اجتناب یا خشم صرفاً با بینش شناختی تغییر نمی‌کنند و به کار عمیق‌تری نیاز دارند.
کتاب تکنیک های طرحواره درمانی در ۲ بخش تنظیم شده است. بخش نخست به مفهوم‌سازی موردی می‌پردازد و فصل‌هایی مانند مبانی، مفهوم ذهنیت و انتقال مفهوم ذهنیت به بیمار را دربر می‌گیرد. در این بخش، ۱۸ طرحواره‌ی ناسازگار اولیه، حوزه‌های طرحواره‌ای، نیازهای ارضانشده‌ی کودکی و سبک‌های مقابله‌ای مانند تسلیم، اجتناب و جبران افراطی توضیح داده می‌شوند. نویسندگان برای هر مفهوم از مثال‌های بالینی استفاده کرده‌اند تا تفاوت میان طرحواره، ذهنیت و واکنش‌های رفتاری روشن‌تر شود. این مثال‌ها فقط نقش توضیحی ندارند، بلکه نشان می‌دهند یک الگوی درونی چگونه در محیط کار، رابطه‌ی عاطفی، احساس شرم، وابستگی یا انزوای اجتماعی خودش را نشان می‌دهد.
کتاب تکنیک های طرحواره درمانی در بخش دوم وارد درمان می‌شود و ذهنیت‌های مختلف را به‌صورت جداگانه بررسی می‌کند؛ از ذهنیت‌های مقابله‌ای و کودک آسیب‌پذیر گرفته تا کودک عصبانی، والد تنبیه‌گر، والد پرتوقع و بزرگسال سالم. در این مسیر، فنونی مانند تصویرسازی ذهنی، بازسازی تصویر، گفت‌وگو با صندلی خالی، مواجهه‌ی همدلانه و بازوالدینی حد‌و‌مرزدار جایگاه مهمی دارند. فضای کلی اثر آموزشی و بالینی است، اما خشک و صرفاً نظری نمی‌ماند. آنچه این کتاب را متمایز می‌کند، پیوند مداوم میان مفهوم‌سازی، نیازهای هیجانی و مداخله‌ی درمانی است؛ یعنی خواننده فقط با فهرستی از اصطلاحات روبه‌رو نیست، بلکه با منطق درونی یک فرایند درمانی آشنا می‌شود.

خلاصه کتاب تکنیک های طرحواره درمانی

کتاب تکنیک های طرحواره درمانی توضیح می‌دهد که بسیاری از مشکلات پایدار روانی و رابطه‌ای از طرحواره‌های ناسازگار اولیه و نیازهای ارضانشده‌ی کودکی ریشه می‌گیرند. نویسندگان ابتدا طرحواره‌ها، حوزه‌های اصلی آن‌ها و سبک‌های مقابله‌ای مانند تسلیم، اجتناب و جبران افراطی را شرح می‌دهند و سپس نشان می‌دهند این الگوها در قالب ذهنیت‌های مختلف فعال می‌شوند. بخش مهمی از کتاب به تمایز میان ذهنیت‌های کودک، والد ناکارآمد، ذهنیت‌های مقابله‌ای و ذهنیت‌های سالم اختصاص دارد. در ادامه، اثر به شیوه‌های درمان هرکدام از این ذهنیت‌ها می‌رسد و نقش رابطه‌ی درمانی، تصویرسازی ذهنی، گفت‌وگو با صندلی خالی و تقویت بزرگسال سالم را در فرایند تغییر توضیح می‌دهد.

چرا باید کتاب تکنیک های طرحواره درمانی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تکنیک های طرحواره درمانی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب الگوی ذهنیت را به‌عنوان بخش مرکزی طرحواره‌درمانی به‌صورت روشن و جزئی توضیح می‌دهد.
• خواننده با ۱۸ طرحواره‌ی ناسازگار اولیه و پیوند آن‌ها با نیازهای ارضانشده‌ی کودکی آشنا می‌شود.
• کتاب نشان می‌دهد سبک‌های مقابله‌ای مانند اجتناب، تسلیم و جبران افراطی در زندگی روزمره چگونه عمل می‌کنند.
• مثال‌های بالینی متعدد کمک می‌کنند مفاهیم انتزاعی در موقعیت‌های واقعی قابل‌فهم‌تر شوند.
• اثر فقط به تعریف مفاهیم بسنده نمی‌کند و مسیر رسیدن از مفهوم‌سازی به مداخله‌ی درمانی را هم شرح می‌دهد.
• بخش درمان کتاب جایگاه فنونی مانند تصویرسازی ذهنی، گفت‌وگو با صندلی خالی و بازوالدینی حد‌و‌مرزدار را مشخص می‌کند.
• خواندن این کتاب برای کسانی مفید است که می‌خواهند رابطه‌ی میان هیجان، خاطره، رفتار و الگوهای بین‌فردی را دقیق‌تر بفهمند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب تکنیک های طرحواره درمانی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان روان‌شناسی و مشاوره که می‌خواهند با مبانی طرحواره‌درمانی و الگوی ذهنیت آشنا شوند.
• درمانگران و مشاورانی که به‌دنبال درک دقیق‌تر طرحواره‌ها، ذهنیت‌ها و سبک‌های مقابله‌ای هستند.
• مخاطبانی که در کار بالینی با اختلالات شخصیتی، شرم، اجتناب، خشم یا الگوهای رابطه‌ای تکرارشونده سروکار دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند نقش نیازهای ارضانشده‌ی کودکی را در مشکلات فعلی بهتر بشناسند.
• کسانی که به فنون درمانی مانند تصویرسازی ذهنی و گفت‌وگو با صندلی خالی علاقه دارند.

بخشی از کتاب تکنیک های طرحواره درمانی

«تمرکز بر نیازهای انسان یکی از ایده‌های اصلی طرحواره‌درمانی است. نیازهای انسان (و ناکامی ناشی از عدم ارضای آن‌ها) عامل اصلی در تبیین پدیدآیی مشکلات روانشناختی محسوب می‌شود. مفروضه‌ی ما این است که طرحواره‌های ناسازگار زمانی به‌وجود می‌آیند که نیازهای دوران کودکی به‌نحو مناسبی برآورده نمی‌شوند. به‌عنوان مثال، طرحواره‌های انزوای اجتماعی/ بیگانگی و رهاشدگی/ بی‌ثباتی تا حدی به‌خاطر عدم ارضای نیازهای ارتباط اجتماعی با همسالان و ایجاد روابط باثبات در کودکی شکل می‌گیرند.
نیازها، جدا از این‌که ریشه‌ی مشکلات هستند، بخش مهمی از فرایند درمان هم محسوب می‌گردند. طرحواره‌های ناسازگار مانع از این می‌شوند که افراد نیازهایشان را تشخیص دهند، تجربه کنند و آن‌ها را برآورده سازند. یکی از اهداف اصلی طرحواره‌درمانی، کمک به بیماران است تا با نیازهایشان هماهنگ شوند و با وضوح بیشتری آن‌ها را شناسایی کنند. هدف مهم دیگر، کمک به بیماران در جهت ارضای کافی‌تر و مناسب‌تر نیازهایشان است؛ آن‌ها باید نیازهایی را که در کودکی و تاکنون در بزرگسالی برآورده نشده‌اند، به‌لحاظ هیجانی مورد پردازش قرار دهند.»