کتاب بازی های هوشیارانه

کتاب بازی های هوشیارانه (Mindful games) نوشته سوزان کایزر گرین لند و ترجمه رکسانا کارخانه و سیاوش نیک پور است و انتشارات ارجمند آن را منتشر کرده است. این کتاب با تکیه‌ بر ۶۰ فعالیت و بازی، توجه‌آگاهی و مراقبه را در فضای خانواده، مدرسه و رابطه با کودکان و نوجوانان توضیح داده است. نویسنده به‌جای بحث انتزاعی، از مسیر مهارت‌هایی مثل تمرکز، آرام‌کردن، دیدن، چهارچوب‌بندی مجدد، مراقبت و ارتباط پیش می‌رود و نشان می‌دهد این مفاهیم چطور در موقعیت‌های روزمره معنا پیدا می‌کنند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بازی های هوشیارانه اثر سوزان کایزر گرین لند

کتاب بازی های هوشیارانه نوشته‌ی سوزان کایزر گرین لند و تلاشی است برای نزدیک‌کردن مفهوم توجه‌آگاهی به زندگی روزمره‌ی کودکان، نوجوانان و بزرگ‌ترهایی که با آن‌ها در ارتباط هستند. نویسنده مراقبه را موضوعی دور از دسترس یا صرفاً وابسته به سکون و خلوت نشان نمی‌دهد؛ بلکه آن را مجموعه‌ای از مهارت‌های قابل‌یادگیری می‌بیند که می‌تواند به تنظیم هیجان، توجه، ارتباط و درک بهتر تجربه‌های درونی و بیرونی کمک کند. فضای اثر آموزشی است، اما آموزش در آن از مسیر مثال، قصه، بازی، تصویرسازی ذهنی و موقعیت‌های آشنا پیش می‌رود؛ از تنفس و حرکت گرفته تا مشاهده‌ی حس‌ها، کار با افکار و فهم واکنش‌های بدن در موقعیت‌های پراسترس.

بازی های هوشیارانه سه بخش اصلی دارد که ۶۰ فعالیت سرگرم‌کننده را در بر گرفته است. نویسنده شش مهارت زندگی را محور کار قرار داده است؛ تمرکز، آرام‌کردن، دیدن، چهارچوب‌بندی مجدد، مراقبت و ارتباط. در بخش‌های آغازین کتاب بحث بیشتر بر آرام‌سازی، تنفس هدفمند، لنگرهای توجه و شناخت وضعیت سیستم عصبی متمرکز است. سپس کتاب به موضوع‌هایی مثل ذهن گشوده، قدردانی، دیدن پیچیدگی موقعیت‌ها، تفاوت توجه‌آگاهی و خیال‌پردازی و نقش فراآگاهی می‌پردازد.

کتاب بازی های هوشیارانه تمرین‌هایی را برای تقویت تمرکز، تنفس آگاهانه، توجه و تجسم مهربانی ارائه کرده است. آنچه این اثر را متمایز می‌کند، پیوند میان توضیح مفهومی و اجرای عملی است؛ یعنی هر ایده خیلی زود به فعالیتی تبدیل می‌شود که می‌توان آن را در خانه، کلاس یا جلسات درمانی به کار گرفت. کتاب فقط دربار‌ه‌ی آرام‌شدن نیست. نویسنده نشان می‌دهد توجه‌آگاهی قرار است به تغییر در نحو‌ه‌ی دیدن، پاسخ‌دادن و رابطه‌ساختن منجر شود. اثر بارها به این نکته برمی‌گردد که کودک پیش از هر چیز باید احساس امنیت، ظرفیت تنظیم هیجان و امکان مشاهده‌ی تجربه‌ی خود را پیدا کند. 

اثر حاضر هم به والدین و مربیان ابزار می‌دهد و هم آن‌ها را متوجه نقش الگوی رفتاری خودشان در فرایند یادگیری کودک می‌کند. عنوان فرعی کتاب بازی های هوشیارانه عبارت است از: شامل ۶۰ فعالیت سرگرم‌کننده تمرین توجه‌آگاهی و مراقبه برای کودکان، نوجوانان و خانواده‌ها.

خلاصه کتاب بازی های هوشیارانه

کتاب توجه‌آگاهی را به‌صورت مجموعه‌ای از مهارت‌های به‌هم‌پیوسته معرفی می‌کند که از تمرکز آغاز می‌شوند و به آرام‌سازی، دیدن روشن‌تر موقعیت‌ها، چهارچوب‌بندی مجدد تجربه‌ها، مراقبت و ارتباط می‌رسند. نویسنده توضیح می‌دهد که کودکان و نوجوانان در زمان استرس، اضطراب، خشم یا آشفتگی چگونه از بدن، تنفس، حرکت، حس‌ها و لنگرهای توجه کمک می‌گیرند تا از واکنش‌های فوری فاصله بگیرند.

بخش مهمی از کتاب به این موضوع اختصاص دارد که توجه‌آگاهی فقط نشستن و سکوت‌کردن نیست؛ بلکه می‌تواند در قالب بازی، راه‌رفتن، مشاهده، تجسم و گفت‌وگو تمرین شود. هدف اصلی نویسنده کمک به پرورش توجه انعطاف‌پذیر، تعادل هیجانی و رفتار مشفقانه در روابط روزمره بوده است.

چرا باید کتاب بازی های هوشیارانه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب بازی های هوشیارانه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب ۶۰ فعالیت مشخص برای کار با توجه، تنفس، حرکت، آرام‌سازی و مهربانی را در اختیار مخاطب می‌گذارد.
• کتاب رابطه‌ی میان هیجان، بدن، افکار و واکنش‌های رفتاری را با مثال‌هایی قابل‌فهم توضیح می‌دهد.
• خواننده با شش مهارت اصلی زندگی در این اثر آشنا می‌شود؛ تمرکز، آرام‌کردن، دیدن، چهارچوب‌بندی مجدد، مراقبت و ارتباط.
• این کتاب نشان می‌دهد که توجه‌آگاهی در موقعیت‌های روزمره در خانه و کلاس چگونه قابل‌استفاده است.
• بخش‌های مختلف اثر به والدین، مربیان و درمانگران کمک می‌کند نشانه‌های برانگیختگی، استرس و سرقت هیجانی را دقیق‌تر بشناسند.
• کتاب فقط به توضیح نظری بسنده نمی‌کند و تقریباً هر مفهوم را به یک بازی یا تمرین پیوند می‌دهد.
• خواندن این کتاب می‌تواند درک روشن‌تری از نقش بزرگ‌ترها در الگوسازی هیجانی و رفتاری برای کودکان ایجاد کند.

خواندن کتاب بازی های هوشیارانه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب بازی های هوشیارانه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• والدینی که می‌خواهند درباره‌ی تنظیم هیجان، استرس و توجه در کودکان شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• مربیان و معلمانی که به‌دنبال فعالیت‌های گروهی برای افزایش تمرکز و آرامش در کلاس هستند.
• درمانگران و مشاورانی که با کودکان و نوجوانان کار می‌کنند و به تمرین‌های مبتنی‌بر توجه‌آگاهی علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند رابطه‌ی میان تنفس، بدن، افکار و واکنش‌های هیجانی را بهتر بفهمند.
• خانواده‌هایی که دوست دارند یادگیری مهارت‌های توجه و آرام‌سازی را به‌صورت مشترک و در قالب بازی پیش ببرند.

درباره سوزان کایزر گرین لند

سوزان کایزر گرین لند (Susan Kaiser Greenland)، معلم مراقبه و توجه‌آگاهی، از سال ۱۹۹۷ آموزش مراقبه را نزد استادان سنت مراقبه‌ی تبتی آغاز کرد. او پس از چند سال فعالیت به‌عنوان دستیار وکیل، مسیر حرفه‌ای خود را به آموزش توجه‌آگاهی برای کودکان تغییر داد و با تلفیق توجه‌آگاهی کلاسیک و تمرین‌های مراقبه، برنامه‌ی «کودکان درون» را طراحی کرد که از نخستین برنامه‌های توجه‌آگاهی در آموزش‌وپرورش به شمار می‌رود.

این نویسنده همراه با همسرش، سث گرین‌لند، مؤسسه‌ی غیرانتفاعی «کودکان درون» را بنیان گذاشت و سال‌ها به آموزش توجه‌آگاهی غیرمذهبی در مدارس منطقه‌ی لس‌آنجلس پرداخت. او علاوه‌بر همکاری پژوهشی با دانشگاه UCLA و بیمارستان کودکان ماتل، در زمینه‌ی نویسندگی و آموزش نیز فعال بوده است. آثار و دیدگاه‌های سوزان کایزر گرین لند در نشریات معتبر بازتاب یافته است. او به‌عنوان نویسنده، سخنران و آموزگار توجه‌آگاهی غیرمذهبی برای کودکان و خانواده‌ها شناخته می‌شود. کتاب «بازی های هوشیارانه» (Mindful games : sharing mindfulness and meditation with children, teens, and families) نوشته‌ی سوزان کایزر گرین لند است.

بخشی از کتاب بازی های هوشیارانه

«در یک روز دل‌انگیز پائیزی شیر که در باغ خود مشغول کار بود پرندۀ کوچکی را پیدا کرد که بالَش شکسته بود. دسته‌ای پرنده بالای سرشان در پرواز بودند و همین‌طور که شیر بالِ شکستۀ پرنده را می‌بست، جفت جدامانده، پرندگان را که به جنوب کوچ می‌کردند تماشا می‌کرد. پرندۀ کوچک جا مانده بود. شیر و پرنده، زمستان را در خانۀ نُقلی و دل‌انگیز شیر گذراندند. با هم غذا می‌خوردند و مطالعه می‌کردند و بهشان حسابی خوش می‌گذشت. زمستان رفت و بهار رسید و فوج پرندگان بازگشتند. پرنده با حرکت دست به شیر گفت که باید برود. شیر پاسخ داد: «می‌دانم.» وقتی ما کتاب داستانی را می‌خوانیم، به همان صفحه‌ای برمی‌گردیم که نقش دلشکستگی از نخستین الهام توجه‌آگاهی را دیده‌ایم. نوشتۀ زیر طرحی اندوه‌زده از شیری است که تنها در خانه قدم می‌زند «برخی‌اوقات زندگی این‌طوری است.» شیر به باغش رسیدگی می‌کند، کتاب می‌خواند و برای تنها زندگی کردن، دوباره آماده می‌شود. پائیز که سرمی‌رسد پرنده برای شادمانی شیر دوباره به نزدش می‌آید و آن‌ها زمستان گرم و مطبوع دیگری را با هم سپری می‌کنند. این داستان، یعنی داستان شیر و پرنده نوشتۀ رایان دوبوس نمونۀ زیبایی از شفقت در عمل است.»