کتاب مفاهیم جدید در طرحواره درمانی

کتاب مفاهیم جدید در طرحواره درمانی (۶ سبک مقابله‌ای) نوشته امیر عسکری و ویراسته گل افروز غلامی است و انتشارات ارجمند آن را منتشر کرده است. این اثر بر یکی از بحث‌برانگیزترین بخش‌های طرحواره‌درمانی، یعنی سبک‌های مقابله‌ای، تمرکز کرده است. نویسنده با تکیه‌ بر تجربه‌های بالینی و توضیح‌های مفهومیْ مدل شناخته‌شده‌ی سه سبک مقابله‌ای را گسترش می‌دهد و از شش سبک سخن می‌گوید؛ تغییری که به‌ویژه در فهم رفتارهای پیچیده، متناقض و فرهنگ‌وابسته اهمیت پیدا می‌کند. کتاب حاضر می‌کوشد نشان دهد که چرا بعضی واکنش‌ها در چارچوب‌های قبلی به‌خوبی دیده نمی‌شدند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مفاهیم جدید در طرحواره درمانی اثر امیر عسکری

کتاب مفاهیم جدید در طرحواره درمانی (۶ سبک مقابله‌ای)، نوشته‌ی امیر عسکری، به یکی از هسته‌های اصلی طرحواره‌درمانی، یعنی سبک‌های مقابله‌ای، می‌پردازد و از ابتدا نشان می‌دهد که مسئله فقط نام‌گذاری چند واکنش نیست؛ بلکه بحث بر سر فهم دقیق‌تر رفتارهایی است که در اتاق درمان، روابط عاطفی و موقعیت‌های اجتماعی دیده می‌شود. نویسنده از این ایده آغاز می‌کند که سه سبک شناخته‌شده (تسلیم، اجتناب و جبران افراطی) همیشه برای توضیح همه‌ی پاسخ‌های بیماران کافی نیستند. به همین دلیل او با مرور مبانی نظری، تجربه‌های بالینی و پیوندهای فرهنگی، مدلی گسترده‌تر را مطرح می‌کند که در آن شش سبک مقابله‌ای بررسی می‌شوند.

مفاهیم جدید در طرحواره درمانی شش فصل دارد. فصل نخست سبک‌های مقابله‌ای ناسازگار، تفاوت سبک و پاسخ مقابله‌ای، ذهنیت‌های مرتبط و چرخه‌های تعاملی میان افراد را مرور می‌کند. فصل دوم به معرفی سبک‌های تازه اختصاص یافته و سه سبکِ سستی، مسخرگی و خام‌کاری را در کنار سه سبک پیشین قرار می‌دهد. فصل‌های سوم تا پنجم هرکدام یکی از این سبک‌های جدید را با مثال، توضیح‌های تحلیلی و پیوندهای زیستی، اجتماعی یا تاریخی تشریح می‌کنند. فصل ششم به ذهنیت بزرگسال سالم می‌پردازد و آن را فقط یک مفهوم انتزاعی نمی‌بیند؛ بلکه به‌صورت مهارتی قابل‌سنجش و قابل‌پرورش مطرح می‌کند.

کتاب مفاهیم جدید در طرحواره درمانی فقط برای تعریف مفاهیم تازه نوشته نشده است. بخش مهمی از فضای این اثر به این موضوع اختصاص دارد که چگونه فرهنگ، خانواده، فشارهای هنجاری و تجربه‌های اولیه می‌توانند شکل بروز طرحواره‌ها را تغییر دهند. به همین دلیل مثال‌های کتاب حاضر فقط نقش توضیحی ندارند و به فهم تفاوت میان رفتار ظاهری و نیروی پنهان پشت آن کمک می‌کنند. در کنار این موضوع، معرفی ۹ ذهنیت مقابله‌ای جدید نیز دامنه‌ی مشاهده و مفهوم‌سازی را گسترده‌تر می‌کند. نتیجه‌ی این رویکرد کتابی است که هم به طبقه‌بندی دقیق‌تر رفتارها توجه کرده و هم به این پرسش پرداخته است که درمانگر چگونه می‌تواند از این دقت بیشتر در فرایند درمان استفاده کند.

خلاصه کتاب مفاهیم جدید در طرحواره درمانی

بسیاری از رفتارهای انسان را نمی‌توان فقط با سه سبک مقابله‌ای رایج توضیح داد. امیر عسکری ابتدا مبانی طرحواره‌درمانی، سبک‌های تسلیم، اجتناب و جبران افراطی و ذهنیت‌های وابسته به آن‌ها را مرور می‌کند و سپس نشان می‌دهد که در کار بالینی، واکنش‌هایی دیده می‌شوند که از این سه‌گانه فراتر می‌روند. بر همین اساس سه سبک تازه، یعنی سستی و مسخرگی و خام‌کاری، معرفی می‌شوند و در ادامه ذهنیت‌های مرتبط با آن‌ها، نمونه‌های بالینی، زمینه‌های فرهنگی و پیامدهایشان در روابط و درمان بررسی می‌شود. کتاب حاضر در نهایت به ذهنیت بزرگسال سالم می‌رسد و آن را به‌عنوان نقطه‌ی تنظیم، تشخیص و تغییر رفتارهای ناسازگار مطرح می‌کند.

چرا باید کتاب مفاهیم جدید در طرحواره درمانی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مفاهیم جدید در طرحواره درمانی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مدل رایج سبک‌های مقابله‌ای را گسترش می‌دهد و برای فهم رفتارهایی که در سه دسته‌ی معمول جا نمی‌گیرند، چارچوب دقیق‌تری ارائه می‌کند.
• خواننده با تفاوت میان طرحواره، سبک مقابله‌ای، پاسخ مقابله‌ای و ذهنیت آشنا می‌شود و می‌تواند این مفاهیم را از هم تفکیک کند.
• کتاب با مثال‌های بالینی و موقعیت‌های بین‌فردی نشان می‌دهد که واکنش‌های ناسازگار فقط در سطح فردی رخ نمی‌دهند و در رابطه‌ها نیز الگو می‌سازند.
• بخش‌های مربوط به سستی، مسخرگی و خام‌کاری به درک رفتارهایی کمک می‌کند که معمولاً مبهم، متناقض یا اشتباه تفسیر می‌شوند.
• طرح بحث‌های فرهنگی در کتاب، فهم تفاوت بروز طرحواره‌ها در بافت‌های اجتماعی مختلف را ممکن می‌کند.
• فصل مربوط به ذهنیت بزرگسال سالم، مسیر کتاب را از طبقه‌بندی صرف فراتر و آن را به‌سمت تشخیص و تنظیم بهتر رفتارها می‌برد.

خواندن کتاب مفاهیم جدید در طرحواره درمانی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب مفاهیم جدید در طرحواره درمانی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• درمانگرانی که با طرحواره‌درمانی کار می‌کنند و می‌خواهند در مفهوم‌سازی رفتار بیماران دقت بیشتری داشته باشند.
• دانشجویان و پژوهشگران روان‌شناسی که به مباحث طرحواره، ذهنیت و سبک‌های مقابله‌ای علاقه دارند.
• متخصصانی که با اختلالات شخصیت و الگوهای رفتاری مزمن سروکار دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند نقش فرهنگ، خانواده و فشارهای اجتماعی را در شکل‌گیری واکنش‌های ناسازگار بهتر بفهمند.
• کسانی که به‌دنبال شناخت دقیق‌تر رفتارهای متناقض، پنهان یا دشوار در روابط انسانی هستند.

درباره امیر عسکری

امیر عسکری، زاده‌ی سال ۱۳۵۸ در تهران، پس از اتمام تحصیلات خود در مقطع کارشناسی‌ارشد روان‌شناسی بالینی، درجه‌ی دکتری روان‌شناسی را از دانشگاه میسور در هندوستان اخذ کرد. او که عنوان سوپروایزر و مربی ارشد طرحواره‌درمانی را از سوی انجمن بین‌المللی طرحواره‌درمانی (ISST) دریافت کرده، به‌عنوان بنیان‌گذار و مدیرعامل «انستیتو طرحواره‌درمانی ایران» (IIST) فعالیت کرده است. همچنین هدایت و سرپرستی پروژه‌ی توسعه‌ی طرحواره‌درمانی (DPST) در سطح ایران و خاورمیانه تحت‌نظارت مرکز جهانی مطالعات پیشرفته در سلامت روان (CASMH) به این نویسنده واگذار شد. او کرسی عضویت در هیئت‌مدیره‌ی انجمن روان‌شناسی بالینی ایران را نیز در اختیار داشته است.

سیر مطالعاتی و پژوهشی امیر عسکری که در آغاز بر رویکردهای رفتاردرمانی شناختی (CBT) و گشتالت‌درمانی تمرکز داشت، در ادامه به حوزه‌ی تخصصی طرحواره‌درمانی پیوند خورد. این نویسنده با انتشار نوشتارهای علمی گوناگون در نشریات بین‌المللی و ارائه‌ی سخنرانی‌های متعدد در مجامع علمی کشورهای مختلف، به تبادل دستاوردهای خود پرداخته است. کارنامه‌ی حرفه‌ای امیر عسکری افزون‌بر اجرای جلسات روان‌درمانی برای مبتلایان به اختلالات شخصیت و انجام مشاوره‌های تخصصی برای رفع تعارضات زوج‌ها، با فعالیت‌های مستمر در عرصه‌های تدریس، تحقیق، تألیف، ترجمه و ویراستاری آثار تخصصی این رشته مزین شده است. کتاب «مفاهیم جدید در طرحواره درمانی (۶ سبک مقابله‌ای)» نوشته‌ی اوست.

بخشی از کتاب مفاهیم جدید در طرحواره درمانی

«فصل چهارم: سبک مقابله‌ای مسخرگی

در این فصل:

-آشنایی کامل با سبک‌ مقابله‌ای مسخرگی

-بررسی عناصر رفتاری (هم‌سطح‌سازی، مستهجن‌سازی و اسطوره‌شکنی)

-بررسی عناصر شناختی در سبک‌ مقابله‌ای مسخرگی

-بررسی عناصر هیجانی در سبک‌ مقابله‌ای مسخرگی

-معرفی ذهنیت خندهٔ اتوماتیک

-معرفی ذهنیت خود مسخره‌گر

-معرفی ذهنیت دگر مسخره‌گر

-اختلالات شخصیت و ذهنیت‌های مقابله‌ای در سبک مسخرگی

در این سبک مقابله‌ای فرد در موقعیت‌های مختلف نقش دلقک، ملیجک و احمق را بازی می‌کند و یا در شرایط آزار دهنده لبخند می‌زند و به گفتن جوک، ساختن سوژه خنده و مسخره بازی می‌پردازد. در سبک مقابله‌ای مسخرگی فرد در شکلک بازی، تقلید صدا و ادای دیگران را درآوردن مهارت دارد و از آنها برای روبه‌رو نشدن با ناراحتی‌ها، کمبودها و ترس‌هایش استفاده می‌کند. اگر مسخرگی، سبک مقابله‌ای بیشتر طرحواره‌های یک فرد شود پرحرفی، گزافه‌گویی و بددهنی از نشانه‌های بارز رفتاری‌اش می‌شود به طوری که این فرد از نگاه دیگران به عنوان فردی جلف، بی‌مزه و سبک‌سر شناخته می‌شود. آنها در این سبک به مرور زمان تبحر زیادی در مسخره کردن دیگران پیدا می‌کنند. در سبک مقابله‌ای مسخرگی، سه ذهنیت خندهٔ اتوماتیک، ذهنیت خودمسخره‌گر و ذهنیت دگرمسخره‌گر به شیوه‌ای ناسازگارانه و گاهی به شکل عمدی اما اغلب خارج از آگاهی عمل می‌کنند.»