کتاب تمثال شاه شهید

کتاب تمثال شاه شهید نوشته فهیمه فیروزبخت و داستانی تاریخی درمورد زندگی سهراب، پسر یک سنگ‌تراش یزدی، است که سرنوشتش با ساخت سنگ آرامگاه ناصرالدین شاه قاجار گره می‌خورد. این داستان کوتاه از یک ماجرای خانوادگی و هنری، تصویری از فقر، بی‌عدالتی، فرسودگی مردم و بی‌اعتنایی قدرت به رنج اهل کار را نشان می‌دهد. داستان کوتاه حاضر را نشر سنجاق به‌صورت الکترونیکی منتشر کرده است. هنر سنگ‌تراشی در این کتاب فقط یک پیشه نیست؛ راهی برای دیدن شکاف میان شکوه ظاهری دربار و زندگی فرودستان است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تمثال شاه شهید

کتاب تمثال شاه شهید نوشته‌ی فهیمه فیروزبخت و یک داستان کوتاه تاریخی است. داستان از یزد آغاز می‌شود؛ جایی که سهراب، جوانی از خانواده‌ای سنگ‌تراش، میان علاقه به آفرینش و واقعیت تلخ معاش گرفتار مانده است. داستان در مکان‌هایی مانند گورستان، بازار، خانه‌های خشتی، کویر و کارگاه سنگ‌تراشی می‌گذرد. نویسنده تصویری از زندگی مردم در روزگاری پر از بیماری، فقر، مالیات سنگین و بی‌پناهی ارائه کرده است. هنر در این میان نه به‌عنوان زینت، بلکه به‌عنوان کاری سخت و کم‌ارج دیده می‌شود؛ کاری که هم حافظ نام مردگان است و هم نشانی از رنج زندگان.

داستان کوتاه تمثال شاه شهید ماجرای ساخت سنگ آرامگاه ناصرالدین شاه قاجار را بهانه‌ای قرار می‌دهد تا نسبت میان قدرت، تاریخ و کارِ دست را نشان دهد. فهیمه فیروزبخت در کنار روایت زندگی سهراب و پدرش، به ترور ناصرالدین‌ شاه، جایگاه میرزا رضا کرمانی و حال‌وهوای سیاسی آن دوره پرداخته است. این داستان از سطح یک زندگی شخصی فراتر می‌رود و به تصویری بزرگ‌تر از جامعه می‌رسد؛ جامعه‌ای که در آن شکوه رسمی دربار با فرسودگی مردم عادی کنار هم قرار گرفته است.

تمثال شاه شهید حال‌وهوایی اندوهناک دارد. این کتاب رابطه‌ی پدر و پسر را به یکی از محورهای مهم خود تبدیل کرده است. در مرکز داستان، پرسشی ماندگار دیده می‌شود؛ وقتی هنر در خدمت قدرت قرار می‌گیرد، سهم هنرمند از آن همه رنج و مهارت چیست؟ این پرسش، مسیر سهراب را از دلبستگی به پدر و زادگاهش تا تجربه‌ی فقدان و حرکت به‌سوی آینده شکل می‌دهد.

خلاصه داستان تمثال شاه شهید

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
سهراب، پسر استاد حسین حجارباشی، در یزد کنار پدری بزرگ می‌شود که سنگ‌تراشی نامدار است، اما زندگی‌اش در تنگدستی می‌گذرد. سهراب آرزو دارد به‌جای ساختن سنگ قبر، کاری ماندگارتر و باشکوه‌تر بیافریند. وقتی از دربار قاجار سفارش ساخت سنگ آرامگاه ناصرالدین‌ شاه به پدر می‌رسد، خانواده آن را فرصتی برای دگرگونی زندگی خود می‌بینند. استاد حسین سال‌ها برای ساخت سنگی کم‌نظیر وقت می‌گذارد، اما نتیجه‌ی این کار با بی‌اعتنایی و بی‌عدالتی همراه می‌شود. این ضربه، زندگی خانواده را از هم می‌پاشد و سهراب را در مسیری تازه قرار می‌دهد؛ مسیری که با سوگ، خشم، خاطره و جست‌وجوی آینده گره خورده است.

چرا باید کتاب تمثال شاه شهید را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تمثال شاه شهید را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این داستان کوتاه یک ماجرای شخصی را به رخدادهای مهم دوره‌ی قاجار پیوند می‌دهد و تاریخ را از زاویه‌ی زندگی مردم عادی می‌بیند.
• رابطه‌ی سهراب و پدرش، تصویری دقیق از انتقال هنر، آرزو و سرخوردگی در یک خانواده‌ی پیشه‌ور به دست می‌دهد.
• اثر، جایگاه هنر سنگ‌تراشی را در دل فقر و بی‌عدالتی بررسی می‌کند و پرسشی جدی درباره‌ی ارزش کار هنرمند را پیش می‌کشد.
• داستان نشان می‌دهد تصمیم‌های دربار چگونه بر زندگی کسانی اثر می‌گذارد که هیچ سهمی از قدرت ندارند.
• خواندن این کتاب برای کسانی که به داستان‌های تاریخی با محور رنج، حافظه و شأن ازدست‌رفته‌ی اهل کار علاقه دارند، مناسب است.

خواندن کتاب تمثال شاه شهید را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب تمثال شاه شهید به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رمان‌های تاریخی که می‌خواهند فضای اجتماعی دوره‌ی قاجار را از دل زندگی مردم ببینند.
• خوانندگانی که به داستان‌هایی با موضوع رابطه‌ی پدر و پسر و تجربه‌ی فقدان علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند درباره‌ی نسبت هنر، قدرت و بی‌عدالتی در یک روایت داستانی بیشتر بدانند.
• مخاطبانی که از فضاهای کویری، توصیف و جزئیات مربوط به پیشه‌ها و زندگی شهری قدیم لذت می‌برند.
• علاقه‌مندان به داستان‌هایی که در آن امید فردی با واقعیت سخت جامعه درگیر می‌شود.

بخشی از کتاب تمثال شاه شهید

«یک سال از ترور ناصرالدین شاه، چهارمین شاه دودمان قاجار، می‌گذشت. اردیبهشت سال گذشته (سال ۱۲۷۵ خورشیدی) بود که خبر شوکه‌کننده‌ای رسید و همهٔ ایران سیاه پوش شد.

شاه کشته شد!

این چیزی بود که جارچی‌ها در کوچه و خیابان‌ها جار می‌زدند.

درست نزدیک به جشن پنجاهمین سالگرد تاجگذاری شاه بود که این اتفاق افتاد. در پایتخت و همهٔ شهرها مردم مشغول آماده شدن برای جشن بودند. کاخ شاه را چراغانی می‌کردند، تدارک پذیرایی می‌دیدند، تمام‌آیینه‌کاری‌های کاخ را برق انداخته بودند، یک جشن بی‌نظیر در راه بود و نمایندگان کشورهای خارجی از چندروز قبل باهدایایشان وارد تهران شدند.

دستور داده بودند تمام معابر شهر را با سبزه و آیینه تزیین کنند و خیابان‌ها را آذین ببندند.

قبل از جشن پیشگویی شده بود که اگر شاه شب پنجاهمین سالگرد را به سلامت پشت سر بگذارد تا سی سال دیگر نیز بر تخت مرمر تکیه خواهد زد.

همین هم شد، شاه آن شب را به سلامت گذراند و صبح روز جمعه قرار به زیارت شاهزاده عبدلعظیم شد.

آن هم بدون قروق!»