کتاب مهارتهای پژوهشی

کتاب مهارتهای پژوهشی نوشته مرجان باوفا، حسن فانیدپور و عبدالله میراحمدی است و مرکز نشر هاجر آن را منتشر کرده است. این اثر به فرایند پژوهش از نقطه‌ی آغاز تا مرحله‌ی نگارش می‌پردازد و فقط به تعریف‌های کلی بسنده نمی‌کند؛ بلکه موضوع‌هایی مثل انتخاب مسئله، منبع‌یابی، طرح‌نامه‌نویسی، فیش‌برداری، اخلاق پژوهش و نگارش علمی را در کنار هم قرار می‌دهد. تأکید کتاب بر این است که پژوهش فقط جمع‌کردن اطلاعات نیست و بدون نظم، دقت و تشخیص درست مسیر، به نتیجه‌ی قابل اتکا نمی‌رسد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مهارتهای پژوهشی

کتاب مهارتهای پژوهشی نوشته مرجان باوفا، حسن فانیدپور و عبدالله میراحمدی، اثری آموزشی در حوزه‌ی روش تحقیق است که تلاش می‌کند تصویری پیوسته از مسیر پژوهش ارائه دهد. متن از همان ابتدا پژوهش را فقط یک فعالیت درسی یا اداری نمی‌بیند، بلکه آن را فرایندی برای پاسخ‌دادن به سؤالات، کشف مجهول‌ها و رسیدن به فهم منظم‌تر از مسئله‌ها معرفی می‌کند. نویسندگان در کنار تعریف پژوهش، به ضرورت آن، قالب‌های مختلف تحقیق و تفاوت میان شیوه‌های گوناگون کار پژوهشی پرداخته‌اند. در این میان، بحث اخلاق پژوهش جایگاه مهمی دارد و موضوع‌هایی مثل امانت‌داری، انصاف، پرهیز از تعصب، صبر، نظم و اعتمادبه‌نفس به‌عنوان بخشی از هویت پژوهشگر مطرح می‌شود.
کتاب مهارتهای پژوهشی در ۶ فصل تنظیم شده است و از شناخت کلیات پژوهش تا مهارت نگارش علمی پیش می‌رود. فصل‌هایی مانند مهارت انتخاب موضوع، مهارت انتخاب منبع، مهارت طرح‌نامه‌نویسی، مهارت فیش‌نویسی و مهارت نگارش علمی نشان می‌دهند که این کتاب می‌خواهد پژوهش را به‌صورت یک زنجیره‌ی به‌هم‌پیوسته توضیح دهد، نه مجموعه‌ای از نکته‌های پراکنده. در بخش‌های مختلف، از اقسام روش پژوهش، انواع مطالعه، محدودکردن موضوع، اولویت‌بندی منابع، اجزای طرح‌نامه، پردازش اطلاعات، چکیده، مقدمه، نتیجه‌گیری و نشانه‌های نگارشی صحبت شده است. وجود نمونه‌ها، جدول‌ها، پرسش‌های تأملی و بخش‌های خودآزمایی هم نشان می‌دهد که متن فقط در سطح تعریف باقی نمی‌ماند و می‌خواهد فرایند فکرکردن پژوهشی را قدم‌به‌قدم روشن‌تر کند. فضای کلی اثر بیشتر بر آموزش مهارت‌هایی متمرکز است که در نگارش مقاله، پایان‌نامه و دیگر نوشته‌های علمی به کار می‌آیند.

خلاصه کتاب مهارتهای پژوهشی

کتاب مهارتهای پژوهشی پژوهش را از مرحله‌ی شکل‌گیری سؤال آغاز می‌کند و سپس به شناخت مفهوم تحقیق، اهمیت آن، قالب‌های پژوهش و روش‌های مختلف انجام آن می‌رسد. بعد از این مقدمه، مسیر کتاب به‌سمت انتخاب موضوع، محدودکردن دامنه‌ی بحث، پیدا کردن منابع مناسب و تشخیص اولویت آن‌ها حرکت می‌کند. در ادامه، اجزای طرح‌نامه، شیوه‌های فیش‌برداری، پاک‌سازی و چیدمان اطلاعات و درنهایت نگارش علمی بررسی می‌شود. بخش مهمی از محتوای این کتاب به این نکته اختصاص دارد که پژوهش فقط مهارت فنی نیست و بدون رعایت اصولی مثل امانت‌داری، انصاف، نظم و شکیبایی، نتیجه‌ی پژوهش استحکام لازم را پیدا نمی‌کند.

چرا باید کتاب مهارتهای پژوهشی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مهارتهای پژوهشی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مسیر پژوهش را از طرح سؤال تا نگارش نهایی در یک چارچوب پیوسته توضیح می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند تفاوت میان روش‌های پژوهش، قالب‌های تحقیق و شیوه‌های پردازش اطلاعات را دقیق‌تر تشخیص دهد.
• این کتاب در انتخاب موضوع و محدودکردن آن، نکته‌های مشخص و قابل استفاده‌ای مطرح می‌کند.
• بخش اخلاق پژوهش، جنبه‌ای از کار علمی را برجسته می‌کند که معمولاً کمتر از مهارت‌های فنی به آن توجه می‌شود.
• فصل‌های مربوط به منبع‌گزینی، طرح‌نامه‌نویسی و فیش‌نویسی به سامان‌دادن کار پژوهشی کمک می‌کنند.
• بحث نگارش علمی، اجزای متن پژوهشی را از چکیده تا نتیجه‌گیری کنار هم قرار می‌دهد.
• نمونه‌ها، جدول‌ها و پرسش‌های میان متن باعث می‌شوند مفاهیم فقط در حد تعریف باقی نمانند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب مهارتهای پژوهشی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویانی که می‌خواهند با مراحل اصلی پژوهش و نگارش علمی آشناتر شوند.
• طلاب و پژوهشگرانی که در انتخاب موضوع، منبع‌یابی یا تنظیم طرح‌نامه با ابهام روبه‌رو هستند.
• کسانی که برای نوشتن مقاله، پایان‌نامه یا گزارش علمی به یک نقشه‌ی کلی از فرایند پژوهش نیاز دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند در کنار مهارت‌های فنی، با اصول اخلاق پژوهش نیز آشنا شوند.
• خوانندگانی که به‌دنبال جمع‌بندی یک‌جا از موضوع‌هایی مثل فیش‌نویسی، پردازش اطلاعات و نگارش علمی هستند.