کتاب مروری بر شعر غنایی فارسی

کتاب مروری بر شعر غنایی فارسی (از قرن ششم تا هشتم هجری قمری)، نوشته زرین تاج واردی، پژوهشی درباره سیر شکل‌گیری، دگرگونی و گسترش شعر غنایی فارسی از قرن ششم تا هشتم هجری قمری است. نویسنده در این اثر، افزون‌بر معرفی شاعران این سبک، به تعریف شعر غنایی و نیز بررسی نسبت آن با دیگر گونه‌های ادبی، زمینه‌های تاریخی و اجتماعی و قالب‌ها و انواع این شاخه از شعر پرداخته است. این کتاب را انتشارات تخت‌ جمشید منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مروری بر شعر غنایی فارسی

کتاب مروری بر شعر غنایی فارسی (از قرن ششم تا هشتم هجری قمری)، نوشته‌ی زرین تاج واردی، اثری پژوهشی در حوزه‌ی تاریخ و نقد ادبی است که یک بازه‌ی مهم از شعر فارسی را مورد مطالعه قرار می‌دهد؛ دوره‌ای که در آن شعر غنایی از نظر مضمون، زبان، تصویر و پیوند با عرفان و تجربه‌های انسانی، گسترش چشمگیری پیدا می‌کند. نویسنده از همان آغاز، معنای شعر غنایی را فراتر از شعر عاشقانه معرفی می‌کند و نشان می‌دهد که این گونه‌ی ادبی با طیفی از احساسات، مانند شوق، عشق، حسرت، شکایت، حیرت و تأمل در ناپایداری زندگی، پیوند دارد. همین نگاه باعث شده است که بحث کتاب از تعریف‌های نظری فراتر برود و به زمینه‌های فرهنگی و تاریخی شکل‌گیری این شعر برسد.

کتاب مروری بر شعر غنایی فارسی در فصل‌های متعدد تنظیم شده و دامنه‌ی بحث آن گسترده است. بخش‌های آغازین به تعریف شعر غنایی، اختلاف‌نظرها درباره‌ی ماهیت آن و نسبتش با موسیقی و دیگر گونه‌های ادبی می‌پردازد. سپس نویسنده تاریخچه‌ای از ادب غنایی در جهان و ایران ارائه می‌کند و بعد سراغ اوضاع تاریخی، اجتماعی و ادبی قرن‌های ششم، هفتم و هشتم می‌رود تا روشن کند که این شرایط چگونه بر شعر اثر گذاشته‌اند. در ادامه، معرفی شاعران غنایی‌گوی این دوره، بررسی قالب‌هایی مانند غزل، مثنوی و رباعی و نیز طرح انواعی چون شکواییه، ساقی‌نامه، مناظره و شعر دینی، تصویری نسبتاً کامل از گستره‌ی شعر غنایی به دست می‌دهد.

کتاب مروری بر شعر غنایی فارسی فقط فهرستی از نام‌ها و قالب‌ها نیست، بلکه تلاش کرده است با آوردن نمونه‌ها و تکیه بر تحول‌ها، نشان دهد که چرا این سه قرن در تاریخ شعر فارسی جایگاهی برجسته دارند. از خلال مباحث کتاب می‌توان دید که زرین تاج واردی به نقش شاعرانی چون سنایی، خاقانی، نظامی، عطار، مولوی، سعدی و حافظ در دگرگونی این سنت شعری توجهی ویژه دارد. در کنار این‌ها، بحث از زیبایی‌شناسی شعر غنایی، عناصر آوایی، تصویرسازی و مضامین پرتکرار، این کتاب را به منبعی مناسب برای شناخت دقیق‌تر این شاخه از شعر فارسی تبدیل کرده است.

خلاصه کتاب مروری بر شعر غنایی فارسی

کتاب مروری بر شعر غنایی فارسی با طرح این پرسش آغاز می‌شود که شعر غنایی دقیقاً چیست و چه ویژگی‌هایی آن را از دیگر گونه‌های ادبی جدا می‌کند. نویسنده پس از مرور تعریف‌های مختلف، به پیشینه‌ی این نوع شعر در ایران و جهان می‌رسد و سپس بستر تاریخی و اجتماعی قرن‌های ششم تا هشتم هجری قمری را بررسی می‌کند. بخش مهمی از کتاب به معرفی شاعرانی اختصاص دارد که در این دوره در گسترش شعر غنایی نقش داشته‌اند. در ادامه، قالب‌های اصلی مانند غزل و مثنوی و نیز انواع گوناگون شعر غنایی از شکواییه تا ساقی‌نامه و شعر دینی بررسی می‌شود. حاصل این رویکردْ ترسیم تصویری از تحول شعر غنایی فارسی در یکی از دوره‌های پرکار و اثرگذار آن است.

چرا باید کتاب مروری بر شعر غنایی فارسی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مروری بر شعر غنایی فارسی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تعریف‌های گوناگون شعر غنایی را کنار هم می‌گذارد و اختلاف دیدگاه‌ها را روشن می‌کند.
• کتاب فقط به چند شاعر مشهور محدود نمی‌شود و طیفی از شاعران و قالب‌های شعری را در بر می‌گیرد.
• خواننده با موضوعات و انواع مختلف شعر غنایی، از غزل و رباعی تا شکواییه و ساقی‌نامه، آشنا می‌شود.
• بحث‌های کتاب کمک می‌کند جایگاه شاعرانی مانند سنایی، نظامی، مولوی، سعدی و حافظ در تحول شعر غنایی دقیق‌تر دیده شود.

خواندن کتاب مروری بر شعر غنایی فارسی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب مروری بر شعر غنایی فارسی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران ادبیات فارسی که به تاریخ و نقد شعر علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند شعر غنایی را فراتر از معنای محدود شعر عاشقانه بشناسند.
• علاقه‌مندان به شاعران قرن‌های ششم تا هشتم هجری قمری و دگرگونی‌های شعر فارسی در این دوره.
• کسانی که می‌خواهند رابطه‌ی میان شرایط اجتماعی و تاریخی و شکل‌گیری شعر را دقیق‌تر بررسی کنند.
• مخاطبانی که به شناخت قالب‌ها، مضامین و شیوه‌های بیان در شعر فارسی علاقه دارند.