کتاب عروس های بی نشان

کتاب عروس های بی نشان گردآوری مریم عرفانیان، مجموعه‌ای از روایت‌های زنانی را کنار هم می‌گذارد که زندگی مشترک‌شان تنها چند روز، چند ماه یا اندکی بیش از یک سال دوام داشته و بعد با شهادت همسران‌شان ناتمام مانده است. متن کتاب فقط از فقدان نمی‌گوید؛ از لحظه‌های کوتاه آشنایی، امید به ساختن خانه، خرید جهیزیه، گفت‌وگوهای ساده و انتظارهای طولانی هم حرف می‌زند و همین جزئیات، تصویر عینی‌تری از این تجربه‌ها می‌سازد. این خاطرات را انتشارات به نشر به چاپ رسانده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب عروس های بی نشان

در کتاب عروس های بی نشان مریم عرفانیان روایت زنانی را جمع کرده که در آغاز زندگی مشترک، خیلی زود با غیبت همیشگی همسر روبه‌رو شده‌اند. محور اصلی اثر، خاطرات همسران شهداست؛ اما آنچه در متن برجسته می‌شود فقط سوگ نیست. کتاب از خواستگاری‌های ساده، عقدهای کم‌جمعیت، خانه‌هایی که هنوز چیده نشده‌اند، جهیزیه‌هایی که زیر پارچه می‌مانند و وعده‌هایی که ناتمام می‌مانند، تصویری نزدیک و ملموس می‌سازد. همین تمرکز بر جزئیات روزمره باعث شده تجربه‌ی جنگ از زاویه‌ای دیده شود که کمتر در مرکز روایت‌ها قرار می‌گیرد؛ زاویه‌ی زنانی که فرصت زندگی‌کردن در کنار همسر را به‌سختی پیدا کرده‌اند.

این کتاب از چندین روایت مستقل تشکیل شده و هر بخش به زندگی یکی از این زنان می‌پردازد. در هر روایت، زمان کوتاه زندگی مشترک نقش مهمی دارد و همین کوتاهی، بار عاطفی خاطره‌ها را بیشتر می‌کند. متن‌ها معمولاً از آشنایی و مراسم عقد شروع می‌شوند، بعد به شکل‌گرفتن دلبستگی، رفت‌وآمدهای کوتاه، نشانه‌های دل‌نگرانی و سپس خبر شهادت می‌رسند. با این‌ حال کتاب فقط بر حادثه‌ی نهایی تکیه نکرده و بیشتر به حال‌وهوای انتظار، ناباوری و ادامه‌دادن زندگی پس از فقدان پرداخته است.

کتاب عروس های بی نشان از نظر فضا، میان خاطره، سوگواری و ثبت اجتماعی حرکت می‌کند. در این اثر، نام‌ها، مکان‌ها، تاریخ‌های ازدواج و مدت کوتاه زندگی مشترک، هر روایت را از حالت کلی بیرون می‌آورد و به آن هویت مشخص می‌دهد. مریم عرفانیان در بعضی روایت‌ها به زندگی زنان ایرانی می‌پردازد و در بعضی دیگر، مثل ماجرای ماجد الریاحی، تجربه‌ای فرامرزی را وارد کتاب می‌کند و از پیوند میان مبارزه، مهاجرت و زندگی خانوادگی می‌گوید.

خلاصه کتاب عروس های بی نشان

کتاب عروس های بی نشان مجموعه‌ای از خاطرات همسران شهداست که هر کدام از نقطه‌ای ساده و آشنا آغاز می‌شوند؛ خواستگاری، عقد، خرید برای خانه، رفتن به حرم، شوخی‌های کوتاه و ساختن رؤیای یک زندگی معمولی. اما این مسیر خیلی زود با اعزام به جبهه، انتظار، بی‌خبری و رسیدن خبر شهادت قطع می‌شود. 

کتاب نشان می‌دهد که فقدان، فقط از دست‌دادن یک نفر نیست؛ از بین‌رفتن خانه‌ای است که هنوز شکل نگرفته، آینده‌ای است که فقط در خیال چیده شده و رابطه‌ای است که پیش از جاافتادن، ناتمام مانده است. در کنار این اندوه، خاطره‌ها تصویری از وفاداری، باور مذهبی و ایستادگی زنانی می‌سازند که بار ادامه‌ی زندگی را به دوش کشیده‌اند.

چرا باید کتاب عروس های بی نشان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب عروس های بی نشان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تجربه‌ی جنگ را از زاویه‌ی همسران جوان شهدا نشان می‌دهد؛ زاویه‌ای که بیشتر بر زندگی ناتمام و انتظار متمرکز است.
• خواننده با مجموعه‌ای از روایت‌های مستقل روبه‌رو می‌شود و می‌تواند با سرگذشت‌های گوناگون در زمان‌ها و موقعیت‌های متفاوت آشنا شود.
• جزئیات روزمره مثل خرید جهیزیه، دیدارهای کوتاه، خانه‌چینی و رفت‌وآمدهای خانوادگی، تصویر ملموس‌تری از این زندگی‌ها می‌سازد.
• کتاب نشان می‌دهد سوگ فقط یک لحظه نیست و از دل ناباوری، خاطره و ادامه‌دادن زندگی شکل می‌گیرد.

خواندن کتاب عروس های بی نشان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب عروس های بی نشان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به خاطرات جنگ که می‌خواهند زندگی پشت جبهه و اثر جنگ بر روابط خانوادگی را دقیق‌تر ببینند.
• خوانندگانی که به روایت‌های زنانه درباره‌ی فقدان، انتظار و ادامه‌دادن زندگی علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند با تجربه‌ی همسران شهدا و زندگی‌های کوتاه و ناتمام آنان آشنا شوند.
• مخاطبانی که از متن‌های مبتنی‌ بر خاطره و جزئیات عینی زندگی روزمره استقبال می‌کنند.
• پژوهشگران و علاقه‌مندان به تاریخ اجتماعی جنگ که به نقش زنان در حافظه‌ی جمعی توجه دارند.

بخشی از کتاب عروس های بی نشان

«صدای باد لابه‌لای گندم‌زار می‌پیچید، درخشش گندم‌ها زیر آفتاب تند مردادماه چشمم را می‌زد. دلم می‌خواست ساعت‌ها آنجا بنشینم و رقصیدنشان را تماشا کنم ...

فریاد سوت قطاری که به‌سرعت نزدیکم می‌شود غرق در خاطرات کودکی‌ام می‌کند ... هرجای زمین مشغول هر کاری که بودیم رها کرده و با تمام قدرت می‌دویدیم، شاید این‌بار تکان‌تکان دادن دست‌هایمان را مسافری جواب بدهد. بعد از رفتن آخرین واگن قطار، خودمان را روی گندم‌ها پرتاب می‌کردیم و با صورت‌های گرگرفته و آفتاب‌سوخته بلندبلند می‌خندیدیم ... از کودکی گندم‌زار برایم هم محل بازی و هم تمام چشم و امید پدر و مادرم برای سالی پرمحصول و درآمدی خوب بود ... از زمین کمک گرفته و بلند شدم تا به سمت چته بروم تا با نخودسبزهایی که جمع کرده بودم دلمه درست کنم. فکرش هم گرسنه‌ام می‌کرد. پا تند کردم که زودتر برسم که دیدمشان، دیدمش ...

همدیگر را می‌شناختیم، آخر فامیل بودیم، پدرش پسرعموی پدرم است؛ اما زیاد رفت‌وآمد نمی‌کردیم. شش سال از من بزرگ‌تر بود، گاهی که به خانه‌مان می‌آمد قایم می‌شدم، مادرم می‌خندید.»