کتاب شوق ایمان

کتاب شوق ایمان نوشته‌ی زهرا حاجی‌محمدی و به‌کوشش مرکز مطالعات و تحقیقات فرهنگ و ادب پایداری حوزه هنری، روایتی مفصل از زندگی و خاطرات عباس دوزدوزانی است؛ از کودکی در تبریز و مهاجرت به تهران تا ورود به مبارزات سیاسی، عضویت در حزب ملل اسلامی، فرماندهی در شکل‌گیری سپاه پاسداران و مسئولیت‌های دولتی پس از انقلاب. انتشارات سوره مهر آن را منتشر کرده است و متن کتاب بر پایه‌ی گفت‌وگوهای تاریخ شفاهی تنظیم شده است. شوق ایمان تصویری نزدیک از زیست شخصی، خانوادگی، مذهبی و سیاسی یکی از چهره‌های فعال سال‌های پیش و پس از انقلاب ارائه می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شوق ایمان

کتاب شوق ایمان با تکیه‌بر مصاحبه‌های انجام‌شده در تابستان ۱۳۷۸، زندگی عباس دوزدوزانی را از زاویه‌ی نگاه خودش بازگو کرده است. زهرا حاجی‌محمدی این گفت‌وگوهای طولانی را پیاده‌سازی و تدوین کرده و مرکز مطالعات و تحقیقات فرهنگ و ادب پایداری نیز در هماهنگی با خانواده‌ی دوزدوزانی بر شکل‌گیری نهایی اثر نظارت داشته است. در مقدمه‌ی کتاب، جایگاه انقلاب اسلامی به‌عنوان رخدادی مردمی و ضرورت ثبت تجربه‌ی نسل انقلابی توضیح داده شده و شوق ایمان در همین چارچوب، به‌عنوان بخشی از تاریخ شفاهی این دوره معرفی شده است. کتاب شوق ایمان در فصل‌های پیوسته، از «خانه‌ی حاجی‌بابا» و ریشه‌های خانوادگی و مذهبی دوزدوزانی در روستای دوزدوزان و تبریز آغاز می‌شود؛ از پدری شتردار و متدین، مادری سخت‌کوش و مقید به پوشش سنتی، فضای مردسالار خانواده و تربیت مذهبی سخت‌گیرانه‌ای که با مکتب‌خانه، قرآن‌خوانی و حضور در هیئت‌ها همراه است. سپس مهاجرت خانواده به تهران، زندگی در محله‌های اطراف پادگان باغشاه، تجربه‌ی مدرسه، بازی‌ها و مناسبات محله‌ای و آشنایی تدریجی او با هیئت‌های مذهبی و منبرهای آگاهانه روایت شده است. در ادامه‌ی کتاب شوق ایمان، فصل «مشق سیاست» به ورود او به فضای سیاسی از مسیر معلمی، دوره‌ی کارآموزی در مؤسسه‌ی کارآموزی معلمی تعلیمات دینی، آشنایی نزدیک با دکتر سحابی، مهندس بازرگان، آیت‌الله طالقانی و گلزاده غفوری، و هم‌زمانی این دوره با اعتصاب معلمان، شهادت دکتر خانعلی، ارتحال آیت‌الله بروجردی و اوج‌گیری مرجعیت امام خمینی پرداخته است. سپس در فصل «سینه‌کش آب اسک» تجربه‌ی اعزام اجباری به لاریجان، معلمی در روستاهای آب‌اسک و رینه، سختی‌های جاده‌ی هراز، زندگی جمعی معلمان جوان و شکل‌گیری تدریجی گرایش‌های سیاسی و مذهبی رادیکال‌تر او شرح داده شده است.

خلاصه کتاب شوق ایمان

شوق ایمان بر محور خاطرات عباس دوزدوزانی، تصویری از مسیر شکل‌گیری یک کنشگر مذهبی ـ سیاسی در بستر تحولات ایران ترسیم کرده است. روایت از خانواده‌ای مذهبی در تبریز آغاز می‌شود؛ پدری شتردار و سخت‌گیر، مادری مقید، فضای سنتی و مردسالار، مکتب‌خانه و هیئت‌های آذری که نخستین تجربه‌های دینی و عاطفی او را می‌سازند. سپس مهاجرت به تهران، فقر نسبی، مدرسه، بازی‌های محله‌ای و مواجهه با حوادثی چون ۳۰ تیر، ۲۸ مرداد و رژه‌های توده‌ای‌ها، زمینه‌ی حساسیت سیاسی او را فراهم می‌کند. در میانه‌ی شوق ایمان، ورود دوزدوزانی به دوره‌ی کارآموزی معلمی و آشنایی نزدیک با چهره‌هایی چون بازرگان، سحابی و طالقانی، همراه با اعتصاب معلمان و شهادت دکتر خانعلی، او را به قلب منازعات صنفی و سیاسی می‌برد. انتخاب امام خمینی به‌عنوان مرجع تقلید، پیگیری خط امام، و سپس پیوستن به حزب ملل اسلامی و تجربه‌ی معلمی در روستاهای سخت‌گذر لاریجان، ادامه‌ی همین مسیر است؛ مسیری که در فصل‌های بعدی کتاب به نقش او در شکل‌گیری سپاه، وزارت ارشاد و سال‌های پس از انقلاب گسترش می‌یابد.

چرا باید کتاب شوق ایمان را بخوانیم؟

شوق ایمان امکان همراهی با سیر تدریجی شکل‌گیری یک شخصیت سیاسی را از دل یک زندگی عادی خانوادگی و معلمی فراهم کرده است. خواننده در متن روایت روزمره‌ها، سختی‌های جاده، کلاس‌های روستایی، جلسات قرآن و هیئت‌ها، با لایه‌های کمتر دیده‌شده‌ی تاریخ معاصر، اعتصاب معلمان، آغاز مرجعیت امام خمینی و فضای فکری پیش از انقلاب روبه‌رو می‌شود و تصویری جزئی‌نگر از آن دوره به دست می‌آورد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شوق ایمان به علاقه‌مندان تاریخ انقلاب اسلامی، پژوهشگران تاریخ شفاهی، دانشجویان علوم سیاسی و مطالعات فرهنگی و کسانی که به شناخت تجربه‌ی زیسته‌ی معلمان، فعالان مذهبی و نیروهای سیاسی دهه‌های پیش از انقلاب علاقه‌مند هستند پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب شوق ایمان

«این‌که تصمیم گرفته‌ام دربارۀ خانواده، دوران تحصیل و چگونگی ورود به مبارزات در دوران انقلاب اسلامی، تا رسیدن به مسئولیتهای سیاسی در روزهای آغازین انقلاب، توضیح دهم شاید از آن روست که فکر می‌کنم نور تاباندن به صحنه‌هایی از زندگی سیاسی و خانوادگی‌ام برای جامعه و آیندگان احتمالاً مفید باشد. اسم مرحوم پدرم بابا بود. حاجی‌بابا از روستای دوزدوزان بود که در دو نبش مسیر تبریز تا سراب بعد از بستان‌آباد واقع شده است. بین بستان‌آباد و سراب، چهارراهی است که یک طرف آن به شهر سراب می‌رسد و طرف دیگرش به سوی اهر و بخش مهربان می‌رود. یک طرف آن، روستای معتبری به نام شربیان و طرف دیگرش هم مسیر شهر بستان‌آباد است. این روستا موقعیت ویژه‌ای دارد. درست سرِ دو نبش است. پدر من از همین روستاست. ظاهراً تا چهل سالگی هم ازدواج نکرده بود. مرد متدین و پاکی بود. عموهایم، سه عمو داشتم که هر سه درگذشته‌اند، و دیگرانی که پدرم را می‌شناختند در حد یک انسانِ سنتی و مذهبی به پاکی و اعتقاد آن مرحوم معترف بودند؛ تا جایی که یادم هست، از ابتدای زندگی، سخت‌گیریهای مذهبی پدر به من هم که بچه‌اش بودم، کاملاً مشخص بود. وقتی بچه کوچکی بودم، شاید ۳ یا ۴ ساله، پدرم هر وقت به خانه می‌آمد، مرا زیر عبایش می‌گرفت و محبت می‌کرد. او سواد چندانی نداشت، حتی سواد ابتدایی درست و درمانی نداشت، ولی برای یادگیری خواندن متونی که لازم می‌دانست، تلاش می‌کرد. مثلاً در قرائت نماز هیچ اشکالی نداشت، بعضی از سوره‌های قرآن، مثل جمعه و سوره‌های کوچک را، هم از بر بود و خیلی تلاش می‌کرد آن سوره‌ها را به فرزندانش هم یاد بدهد. من هم از همان کودکی بعضی سوره‌ها مثلاً سورۀ جمعه را حفظ کرده بودم، بس که پدرم تکرار کرده بود.»