کتاب نقش استعمار غرب در ایجاد جریان های تکفیری

کتاب نقش استعمار غرب در ایجاد جریان های تکفیری نوشته کامیار صداقت ثمرحسینی، یکی از مجلدهای مجموعه‌ی استعمارشناسی در ایران است که پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی آن را منتشر کرده است. این کتاب با تمرکز بر نسبت میان سیاست‌های استعماری و شکل‌گیری جریان‌های تکفیری، به‌ویژه داعش، می‌کوشد نشان دهد چگونه ایده‌ی تفرقه در جهان اسلام در قالب‌های تازه بازتولید شده است. نویسنده از خلال بررسی اسناد، روایت‌های تاریخی و تحلیل گفتمان داعش، پرسش‌هایی را پیش می‌کشد که فقط به یک گروه محدود نمی‌مانند و به فهم الگوهای گسترده‌تر خشونت و فرقه‌گرایی مربوط می‌شوند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نقش استعمار غرب در ایجاد جریان های تکفیری

کتاب نقش استعمار غرب در ایجاد جریان های تکفیری نوشته کامیار صداقت ثمرحسینی، به بررسی پیوند میان سیاست‌های استعماری و تولید یا تقویت شکاف‌های مذهبی در جهان اسلام پرداخته است. محور اصلی اثر، تحلیل این ایده است که جریان‌های تکفیری فقط پدیده‌هایی جداافتاده یا صرفاً عقیدتی نیستند، بلکه در بستری تاریخی و سیاسی رشد کرده‌اند که در آن سیاست تفرقه‌افکنی، بهره‌برداری از افراط‌گرایی و بازآرایی منطقه‌ای نقش مهمی داشته است. نویسنده از همان آغاز، مسئله را در سطحی گسترده‌تر از یک مطالعه‌ی موردی مطرح می‌کند و داعش را نمونه‌ای برای فهم سازوکارهای بزرگ‌تر می‌گیرد.
این کتاب در چند فصل تنظیم شده است و از دشواری‌های پژوهش آغاز می‌شود؛ از جمله مسئله‌ی راستی‌آزمایی اسناد، تفاوت منابع مستقیم و غیرمستقیم درباره‌ی داعش و پیچیدگی تحلیل داده‌های مربوط به گروه‌های زیرزمینی. سپس مباحثی مانند شواهد ارتباط داعش و استعمار غرب، راهبرد خاورمیانه‌ی جدید، اعترافات برخی مقام‌های غربی، نشانه‌های همکاری بعضی دولت‌های منطقه، دشمن‌شناسی داعش، ساختار عقیدتی آن، جنگ مذهبی، آموزش تروریسم تکفیری و نیز میراث استعمارپژوهی در جهان عرب مطرح می‌شود. در این میان، قرارداد سایکس-پیکو، وهابیت، اخوان وهابی، مفهوم دشمن نزدیک و دشمن دور و نگاه ایرانی-اسلامی به مبارزه با تفرقه، جایگاه پررنگی دارند.
این کتاب فقط به شرح رخدادها بسنده نمی‌کند و تلاش می‌کند منطق فکری پشت آن‌ها را نیز توضیح دهد. فضای اثر پژوهشی و استدلالی است و نویسنده با کنار هم گذاشتن نمونه‌های تاریخی، نقل‌قول‌ها، اسناد و تحلیل‌های مفهومی، تصویری از تداوم یک الگو ارائه می‌دهد؛ الگویی که در آن خشونت فرقه‌ای، ابزار پیش‌برد منافع سیاسی می‌شود. نتیجه، متنی است که هم به تاریخ معاصر منطقه نظر دارد و هم به ریشه‌های فکری و تبلیغی جریان‌های تکفیری.

خلاصه کتاب نقش استعمار غرب در ایجاد جریان های تکفیری

کتاب نقش استعمار غرب در ایجاد جریان های تکفیری این پرسش را دنبال می‌کند که جریان‌هایی مانند داعش چگونه در پیوند با سیاست‌های کلان استعماری، منازعات منطقه‌ای و سنت‌های افراطی پیشین قابل‌فهم می‌شوند. نویسنده ابتدا از دشواری‌های شناخت این گروه‌ها و مسئله‌ی اعتبار منابع سخن می‌گوید و سپس با تمرکز بر داعش، به عقاید، شیوه‌ی دشمن‌سازی، نگاه آن به شیعه، نسبتش با وهابیت و کارکردش در برافروختن جنگ مذهبی می‌پردازد. در ادامه، بحث به اسناد تاریخی، قراردادهای استعماری، نقش برخی دولت‌های غربی و منطقه‌ای و نیز سازوکارهای آموزشی و تبلیغی تروریسم تکفیری کشیده می‌شود. پیام اصلی این کتاب این است که فهم تکفیر، بدون توجه به تاریخ استعمار، سیاست تفرقه و بهره‌برداری از افراط‌گرایی، ناقص می‌ماند.

چرا باید کتاب نقش استعمار غرب در ایجاد جریان های تکفیری را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب نقش استعمار غرب در ایجاد جریان های تکفیری را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پیوند میان تکفیر، فرقه‌گرایی و سیاست‌های استعماری را در یک قاب تاریخی و سیاسی بررسی می‌کند.
• نویسنده با تکیه بر نمونه‌ی داعش، نشان می‌دهد که خشونت مذهبی چگونه می‌تواند به ابزار بازآرایی منطقه‌ای تبدیل شود.
• این اثر برای فهم مفاهیمی مانند دشمن نزدیک و دشمن دور، خاورمیانه‌ی جدید و سیاست تفرقه بینداز و حکومت کن مفید است.
• کتاب به تفاوت منابع مستقیم و غیرمستقیم درباره‌ی داعش توجه کرده و مسئله‌ی اعتبار اسناد را جدی گرفته است.
• خواننده از خلال آن با نسبت وهابیت، اخوان وهابی و جریان‌های تکفیری جدید آشناتر می‌شود.
• این اثر فقط به رخدادهای معاصر محدود نمی‌شود و از نمونه‌های تاریخی برای توضیح وضعیت امروز استفاده می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب نقش استعمار غرب در ایجاد جریان های تکفیری به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی ریشه‌های تاریخی و سیاسی جریان‌های تکفیری شناخت دقیق‌تری به‌دست آورند.
• علاقه‌مندان به مباحث خاورمیانه، استعمار، فرقه‌گرایی و تحولات فکری و سیاسی جهان اسلام.
• پژوهشگران و دانشجویان علوم سیاسی، تاریخ، مطالعات منطقه‌ای و اندیشه‌ی سیاسی اسلام.
• کسانی که می‌خواهند نسبت میان داعش، وهابیت و سیاست‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای را بهتر بفهمند.
• مخاطبانی که به بررسی اسناد، روایت‌های تاریخی و تحلیل‌های مفهومی در موضوعات سیاسی علاقه دارند.