کتاب تقریری نو از توحید

کتاب تقریری نو از توحید (آراء متفکران اسلامی درباره خدا با تاکید بر آراء علامه طباطبایی) نوشته‌ی رضا اکبریان است که موسسه آموزش عالی آل‌طه آن را منتشر کرده است. نویسنده در این اثر به بازخوانی و تحلیل مسئله‌ی توحید و خداشناسی در سنت فلسفی اسلامی می‌پردازد و جایگاه ویژه‌ی نظریه‌ی توحید اطلاقی علامه طباطبایی را در میان دیدگاه‌های فیلسوفان مسلمان نشان می‌دهد. ساختار کتاب بر محور تبیین مبانی وجودشناختی علامه، نسبت آن با آراء فیلسوفان پیشین و پیامدهای این مبانی در بحث اسماء و صفات الهی، ولایت، نبوت و مسئله‌ی شر شکل گرفته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تقریری نو از توحید

کتاب تقریری نو از توحید اثری است از رضا اکبریان که در آن مسئله‌ی خدا، توحید و نسبت انسان با حق‌تعالی در بستر فلسفه‌ی اسلامی بررسی شده است. نویسنده در پیشگفتار، بحث را در چارچوب احیای تمدن اسلامی، ضرورت شناخت تاریخ فلسفه در اسلام و نقش حکمت شیعی در مواجهه با سؤالات و شبهات معاصر قرار داده است و نشان داده است که بدون بازخوانی میراث فیلسوفان مسلمان، امکان نظریه‌پردازی تازه در حوزه‌ی دین و فلسفه فراهم نمی‌شود. کتاب تقریری نو از توحید در چهار فصل تنظیم شده است. در فصل اول با عنوان «رویکرد ابداعی علامه در بحث توحید» مبانی فکری علامه طباطبایی در باب وجود، رابطه‌ی خداشناسی، جهان‌شناسی و خودشناسی، و جایگاه عقل، ایمان و اراده در حیات انسانی توضیح داده شده است. نویسنده در این فصل با تکیه بر آیات قرآن و تحلیل‌های فلسفی، تفاوت علم و ایمان، ساحت‌های نباتی، حیوانی و انسانی و نقش اختیار در رسیدن به مقام ولایت را شرح داده است. در فصل دوم کتاب تقریری نو از توحید نظریه‌ی «توحید اطلاقی» و اهمیت آن در نظام فکری علامه طباطبایی در مقایسه با فیلسوفان پیشین بررسی شده است. مباحثی مانند شناخت خدا به خدا، براهین اثبات وجود خدا (فطرت، نظم، علیت)، صرف‌الوجود بودن حق‌تعالی و نظریه‌ی حقیقه و رقیقه در این فصل طرح شده است. فصل سوم به «اسماء و صفات حق تبارک و تعالی» اختصاص دارد و نشان می‌دهد که چگونه وجود مطلق مستجمع همه‌ی کمالات است و علامه بر اساس توحید اطلاقی، قرائتی متفاوت از صفات ثبوتی و سلبی و نسبت توحید ذاتی با اسماء و صفات ارائه کرده است. در فصل چهارم کتاب تقریری نو از توحید پیوند توحید اطلاقی با ولایت مطلقه و نبوت عامه توضیح داده شده است. نویسنده در این فصل از فطری‌بودن ولایت و نبوت در کنار توحید ذاتی، تمایز صفات ذاتی و فعلی، تحلیل تازه‌ی علامه از پارادوکس ارسطو، و جایگاه صفات حکمت و عدل سخن گفته است. بحث مسئله‌ی شرور و منشأ شرور در نگاه علامه نیز در همین فصل آمده است و کتاب را به‌عنوان تک‌نگاری‌ای تحلیلی در دل طرح کلان «تاریخ حکمت و فلسفه در اسلام» معرفی کرده است.

خلاصه کتاب تقریری نو از توحید

کتاب تقریری نو از توحید بر محور این ایده شکل گرفته است که در خارج، واقعیت اصیل تنها «وجود» است و آنچه حقیقتاً عین واقعیت است، وجود مطلق حق‌تعالی است. رضا اکبریان با تبیین مبانی علامه طباطبایی نشان داده است که وجود یا مطلق است یا مقید؛ وجودهای مقید رقیقه و عین ربط و تعلق به وجود مطلق‌اند و ماهیت چیزی جز ظهور این وجودهای مقید در ذهن نیست. بر این اساس، توحید اطلاقی به‌عنوان نظریه‌ای بدیع طرح شده است که در آن خداوند واحدی است با اطلاق و ارسال وجودی، برتر از هر عنوان و وصف در مرتبه‌ی ذات، و قابل شناخت در مرتبه‌ی اسماء و صفات. نویسنده در ادامه، پیوند این مبانی با خودشناسی، خداشناسی، سیر وجودی انسان در نشئه‌ی قبل‌الدنیا، فی‌الدنیا و بعدالدنیا، و نقش عقل، ایمان و اراده در خروج از ساحت نباتی و حیوانی به ساحت انسانی را توضیح داده است. نسبت توحید اطلاقی با ولایت، نبوت، مسئله‌ی شر و ساختار عالم طبیعت و آخرت نیز در امتداد همین مبانی تحلیل شده است.

چرا باید کتاب تقریری نو از توحید را بخوانیم؟

این کتاب تصویری منسجم از نظریه‌ی توحید اطلاقی علامه طباطبایی ارائه کرده است و آن را در بستر گسترده‌ی فلسفه‌ی اسلامی قرار داده است. خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند هم با مبانی وجودشناختی علامه آشنا شود و هم نسبت این مبانی را با مباحثی مانند اسماء و صفات الهی، ولایت، نبوت، مسئله‌ی شر و سیر وجودی انسان بهتر درک کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران فلسفه‌ی اسلامی، الهیات و کلام، طلاب علاقه‌مند به آراء علامه طباطبایی، و کسانی که درگیر پرسش‌های عقلی درباره‌ی خدا، توحید، رابطه‌ی انسان و خدا و مسئله‌ی شر هستند پیشنهاد می‌شود.