کتاب متن شیرین

کتاب متن شیرین، نوشته نرجس تقی زاده، مجموعه‌ای از ۳۰ راهبرد آموزشی برای تقویت درک مطلب دانش‌آموزان است که با تمرکز بر فضای کلاس و نیازهای معلمان تدوین شده و انتشارات ژرفای شناخت در سال ۱۴۰۴ آن را منتشر کرده است. این کتاب فقط به توضیح نظری بسنده نمی‌کند و برای هر راهبرد، زمان استفاده، دلیل کاربرد و شیوه‌ی اجرا را جداگانه توضیح می‌دهد. مسیر کتاب، از شعر زندگی‌نامه و جعبه‌ی کتاب تا صندلی داغ و نقشه‌ی ذهنی، بر فعال‌کردن ذهن دانش‌آموز در فرایند خواندن استوار است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب متن شیرین اثر نرجس تقی زاده

کتاب متن شیرین، نوشته‌ی نرجس تقی زاده، به یکی از مسئله‌های مهم آموزش در مدرسه می‌پردازد: اینکه دانش‌آموز فقط متن را نخواند، بلکه آن را بفهمد، تحلیل کند، درباره‌اش سؤال بسازد و با دانسته‌های قبلی خود پیوندش دهد. نویسنده در پیش‌گفتار توضیح داده است که درک مطلب صرفاً به خواندن واژه‌ها یا بازگویی جمله‌ها محدود نیست و خواننده‌ی توانا هنگام خواندن، پیش‌بینی می‌کند، استنتاج می‌کند، تصویر ذهنی می‌سازد و فهم خود را زیر نظر می‌گیرد. از همین نقطه، کتاب به‌سمت معرفی شیوه‌هایی می‌رود که این فرایندها را در کلاس درس فعال‌تر می‌کنند.

کتاب متن شیرین به‌صورت راهبردمحور تنظیم شده و هر بخش الگوی ثابتی دارد: نخست خود راهبرد معرفی می‌شود، بعد زمان مناسب استفاده از آن می‌آید، سپس دلیل آموزشی آن توضیح داده می‌شود و در ادامه، مراحل اجرا و گاهی شکل‌های جایگزین همان فعالیت مطرح می‌شود. دامنه‌ی این راهبردها متنوع است؛ از فعالیت‌هایی مثل شعر زندگی‌نامه، جعبه‌ی کتاب، نمودار شخصیت و ایجاد عنوان بند تا روش‌هایی مانند تنگ ماهی، مناظره‌ی چهارگوشه، پیاده‌روی در گالری، پازل، پرسش از نویسنده و خلاصه‌نویسی انگشتی. این تنوع باعث شده کتاب فقط به یک نوع یادگیری تکیه نکند و برای موقعیت‌های مختلف کلاس، پیشنهادهای متفاوتی داشته باشد.

نرجس تقی زاده در کتاب متن شیرین با مثال‌های متعدد نشان می‌دهد که این راهبردها فقط به درس فارسی محدود نیستند و می‌توان آن‌ها را در متن‌های روایی، توضیحی و بعضی درس‌های دیگر هم به کار گرفت. در بخش‌های مختلف، نمونه‌هایی از پایه‌های گوناگون دبستان آمده و گاه فرم خام فعالیت نیز در اختیار معلم قرار گرفته است. این کتاب بر مشارکت دانش‌آموز، گفت‌وگو، مشاهده، بازگویی، دسته‌بندی ایده‌ها و تبدیل خواندن به یک فعالیت فعال استوار است. به‌ همین دلیل، بیش از آنکه به حفظ‌کردن پاسخ‌ها تکیه کند، بر ساختن مسیر فهم تمرکز دارد.

خلاصه کتاب متن شیرین

کتاب متن شیرین مجموعه‌ای از شیوه‌های آموزشی برای افزایش درک مطلب دانش‌آموزان است. نرجس تقی زاده ابتدا توضیح می‌دهد که فهم متن با خواندن سطحی تفاوت دارد و دانش‌آموز برای درک بهتر باید بتواند پیش‌بینی کند، سؤال بسازد، استنتاج کند، تصویر ذهنی داشته باشد و آموخته‌های قبلی خود را وارد فرایند خواندن کند. سپس ۳۰ راهبرد را یکی‌یکی معرفی می‌کند و برای هریک، تعریف، زمان استفاده، دلیل کاربرد، مراحل اجرا و گاهی شکل‌های دیگر همان فعالیت را می‌آورد. تلاش کتاب این است که معلم بتواند خواندن را از یک کار منفعلانه به فعالیتی مشارکتی، فکری و چندوجهی تبدیل کند.

چرا باید کتاب متن شیرین را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب متن شیرین را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب ۳۰ راهبرد مشخص را برای تقویت درک مطلب در کلاس درس گرد آورده است.
• زمان استفاده، دلیل آموزشی و شیوه‌ی اجرای هر راهبرد توضیح داده شده است.
• نمونه‌هایی مانند جعبه‌ی کتاب، تنگ ماهی، صندلی داغ و نقشه‌ی ذهنی امکان انتخاب متناسب با موضوع درس را بیشتر می‌کنند.
• کتاب به معلم کمک می‌کند تا فرایندهایی مثل پیش‌بینی، استنتاج، خلاصه‌سازی و پرسشگری را در خواندن فعال کند.
• بخش‌های مختلف کتاب نشان می‌دهند که این فعالیت‌ها فقط به یک درس محدود نیستند و در موقعیت‌های آموزشی گوناگون قابل‌استفاده‌اند.
• وجود شکل‌های جایگزین برای بعضی راهبردها دست معلم را برای تغییر و تطبیق فعالیت‌ها باز می‌گذارد.

خواندن کتاب متن شیرین را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب متن شیرین به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• معلمانی که می‌خواهند درک مطلب دانش‌آموزان را در کلاس به‌صورت هدفمند تقویت کنند.
• آموزگاران دوره‌ی ابتدایی که به‌دنبال فعالیت‌های کلاسی متنوع برای درس‌خواندن و فهم متن هستند.
• مربیانی که می‌خواهند دانش‌آموزان را از بازگویی صرف به تحلیل، پرسش و گفت‌وگو برسانند.
• دانشجویان رشته‌های آموزش ابتدایی و علوم تربیتی که به روش‌های تدریس خواندن علاقه دارند.
• طراحان آموزشی و مسئولان کارگاه‌های معلمی که روی شیوه‌های مشارکتی کلاس درس کار می‌کنند.