کتاب بیایید تار و سه تار بنوازیم (دفتر دوم)

کتاب بیایید تار و سه تار بنوازیم (دفتر دوم) نوشته کیوان ساکت ادامه‌ی مجموعه‌ای آموزشی برای هنرجویان تار و سه‌تار است که بر پایه‌ی ردیف و قطعات شناخته‌شده‌ی موسیقی ایرانی تنظیم شده. در این دفتر تمرکز اصلی بر آواز دشتی و گوشه‌ها و قطعات وابسته به دستگاه شور است و هم‌زمان مباحثی از دانش پایه‌ی موسیقی نیز آموزش داده شده. سنجاق آن را منتشر کرده است و متن کتاب با نمونه‌قطعات، تمرین‌ها و توضیحات نظری همراه است تا هنرجو بتواند هم‌زمان با تقویت تکنیک، درک عمیق‌تری از ساختار موسیقی ایرانی به‌دست آورد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بیایید تار و سه تار بنوازیم (دفتر دوم)

کتاب بیایید تار و سه‌تار بنوازیم (دفتر دوم) اثری از کیوان ساکت است که بر پایه‌ی تجربه‌ی طولانی او در نوازندگی و آموزش تار و سه‌تار نوشته شده. در این دفتر تمرکز بر آواز دشتی به‌عنوان یکی از وابسته‌های دستگاه شور است و نویسنده کوشیده دشتی را هم از زاویه‌ی گام و گوشه‌ها و هم از زاویه‌ی قطعات شناخته‌شده معرفی کند. در آغاز کتاب، زندگی و نقش استادانی چون علینقی وزیری، ابوالحسن صبا، روح‌الله خالقی، حبیب سماعی، جلیل شهناز و دیگران مرور شده تا هنرجو جایگاه تاریخی قطعات و شیوه‌های مضرابی را بهتر درک کند.

کتاب بیایید تار و سه‌تار بنوازیم (دفتر دوم) ساختاری مرحله‌به‌مرحله دارد و از مباحث مقدماتی‌تر مانند گام شور، نام پرده‌های تار و سه‌تار، چگونگی گرفتن ساز، کوک ویژه‌ی این دفتر و گزیده‌ای از دانش موسیقی آغاز می‌شود. سپس هنرجو با مفاهیمی مانند زیر و بمی، رنگ صوت، کشش، میزان‌های ساده و ترکیبی، کلیدها، نشانه‌های تغییر دهنده، تریوله، نقطه، خط اتحاد و اتصال و گستره‌ی صوتی تار آشنا می‌شود. در ادامه، تمرین‌های تکنیکی برای مضراب راست و چپ، تکیه با مضراب و بدون مضراب، دراب، شلال، پنجه‌کاری (گزش)، ناله، ویبره و تمرین‌های روانی پنجه ارائه شده است.

در بخش‌های میانی و پایانی کتاب بیایید تار و سه‌تار بنوازیم (دفتر دوم) مجموعه‌ای از گوشه‌ها و قطعات در آواز دشتی و شور آورده شده است؛ از جمله پیش‌درآمد دشتی، درآمد، غم‌انگیز، عشاق و شهناز و فرود، رنگ دشتی، دشتستانی، دیلمان، در قفس، حاجیانی، زرد ملیجه، به یاد گذشته، رنگ دشتی حبیب سماعی، سرود ای وطن و سرود ای ایران. هر قطعه همراه با توضیح کوتاهی درباره‌ی وزن، جایگاه در ردیف، شاعر شعر مورد استفاده یا خاستگاه محلی آن معرفی شده تا هنرجو بتواند پیوند میان تکنیک، ردیف و شعر را در عمل تجربه کند.

خلاصه کتاب بیایید تار و سه تار بنوازیم (دفتر دوم)

این کتاب بر پایه‌ی یک خط اصلی پیش می‌رود: آشناکردن هنرجو با آواز دشتی در بستر دستگاه شور و هم‌زمان تقویت تکنیک مضراب و پنجه روی تار و سه‌تار. ابتدا گام شور و مفهوم «نت شاهد» و وابستگی دشتی، ابوعطا، بیات‌ترک، افشاری و کردبیات به این گام توضیح داده شده و نشان داده شده که دشتی گام جداگانه‌ای ندارد و بر درجه‌ی پنجم شور استوار است. سپس در قالب تمرین‌های منظم، هنرجو با تکیه، دراب، شلال، مضراب پروانه، مضراب دوتا یکی، تمرین‌های گام و روانی پنجه و تمرین‌های ویژه‌ی توانمند شدن مضراب آشنا می‌شود.

در ادامه، کتاب با آوردن قطعاتی مانند چهارمضراب دشتی، رنگ دشتی، دلتنگ، به یاد گذشته، دیلمان، در قفس، حاجیانی، دشتستانی و ترانه‌هایی چون وای بر دل من، ای وطن و ای ایران، هنرجو را به‌تدریج از تمرین‌های خشک تکنیکی به اجرای قطعات کامل می‌برد. در لابه‌لای این قطعات، زندگی و نقش استادانی چون وزیری، صبا و خالقی روایت شده تا هنرجو بداند هر تمرین و قطعه در چه زمینه‌ی تاریخی و هنری شکل گرفته است.

چرا باید کتاب بیایید تار و سه تار بنوازیم (دفتر دوم) را بخوانیم؟

این کتاب برای هنرجویی که دفتر نخست را گذرانده گامی طبیعی به‌سوی تسلط بیشتر بر تار و سه‌تار است. تمرین‌ها و قطعات آن هم‌زمان تکنیک مضراب و پنجه را تقویت می‌کند و گوش را با فضای دشتی و شور آشنا می‌سازد. پیوند منظم میان تمرین، ردیف، شعر و زندگی استادان، درک عمیق‌تری از موسیقی ایرانی ایجاد می‌کند.

خواندن کتاب بیایید تار و سه تار بنوازیم (دفتر دوم) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به هنرجویان دوره‌ی مقدماتی و میانی تار و سه‌تار که دفتر نخست این مجموعه یا متون مشابه را گذرانده‌اند پیشنهاد می‌شود. همچنین به علاقه‌مندان به آواز دشتی، ردیف کاربردی و کسانی که می‌خواهند هم‌زمان با تمرین ساز، دانش نظری موسیقی ایرانی خود را گسترش دهند توصیه می‌شود.

درباره کیوان ساکت

کیوان ساکت آهنگساز، نوازنده‌ی تار و سه‌تار، استاد دانشگاه و نویسنده‌ی کتاب‌های آموزشی متعدد برای سازهای سنتی ایرانی است. او در سال ۱۳۴۰ (یا ۱۳۳۹ به روایتی دیگر) در مشهد متولد شد. نواختن موسیقی و نقاشی را از کودکی با تشویق خانواده آغاز کرد. نخستین درس‌های موسیقی را نزد دایی خود، منوچهر زمانیان، در کارگاه موسیقی سازمان صدا و سیما در مشهد آموخت. بعدها نزد حمید متبسم، موسیقیدان نامدار ایرانی، نیز شاگردی کرد. ساکت در کنار موسیقی، نقاشی را نزد استادانی مانند صادق پور و پیراسته فراگرفت.

ساکت فعالیت حرفه‌ای پرباری داشته است. در سال ۱۳۶۸ به گروه عارف به رهبری پرویز مشکاتیان پیوست و تا سال ۱۳۷۵ با این گروه همکاری کرد و کنسرت‌های متعددی در داخل و خارج از ایران برگزار نمود. در سال ۱۳۷۵ گروه وزیری را (بعدها ارکستر وزیری) به نام علی‌نقی وزیری، از استادان موسیقی سنتی ایران، تأسیس کرد. هدف این گروه احیای سبک سنتی وزیری بود. ساکت به عنوان سریع‌ترین نوازنده‌ی تار و سه‌تار ایران شناخته می‌شود. او به طور مشهور قطعات بسیار سریع و پیچیده‌ی موسیقی کلاسیک غربی؛ از جمله «پرواز زنبور عسل» اثر ریمسکی_کورساکوف و آثاری از بتهوون، موتزارت، پاگانینی و ویوالدی، را بر روی تار اجرا کرده است تا توانایی‌های فنی این ساز را به نمایش بگذارد. اجرای او در نمایشگاه بین‌المللی موسیقی در فرانسه در سال ۲۰۰۶، توجه جهانی را به تار و سه‌تار جلب کرد. ساکت همچنین در کشورهای استرالیا، کانادا، آلمان، ژاپن و ایالات متحده به اجرای برنامه پرداخته است. او دوازده کتاب درباره‌ی نواختن تار و سه‌تار تألیف کرده و ضبط‌های متعددی از ردیف‌های موسیقی کلاسیک ایران منتشر نموده است.