کتاب بیایید تار و سه تار بنوازیم (دفتر دوم)

کتاب بیایید تار و سه تار بنوازیم (دفتر دوم) نوشته کیوان ساکت و ادامه‌ی مجموعه‌ای آموزشی برای هنرجویان تار و سه‌تار است که بر پایه‌ی ردیف و قطعات شناخته‌شده‌ی موسیقی ایرانی تنظیم شده است. در این دفتر تمرکز اصلی بر آواز دشتی و گوشه‌ها و قطعات وابسته به دستگاه شور است و هم‌زمان مباحثی از دانش پایه‌ی موسیقی نیز آموزش داده شده است. نشر سنجاق این کتاب را به‌صورت الکترونیکی منتشر کرده است. اثر با نمونه‌قطعات، تمرین‌ها و توضیحات نظری همراه است تا هنرجو بتواند هم‌زمان با تقویت تکنیک، درک عمیق‌تری از ساختار موسیقی ایرانی به‌ دست آورد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بیایید تار و سه تار بنوازیم (دفتر دوم) اثر کیوان ساکت

کتاب بیایید تار و سه تار بنوازیم (دفتر دوم) اثری از کیوان ساکت است که بر پایه‌ی تجربه‌ی طولانی او در نوازندگی و آموزش تار و سه‌تار نوشته شده است. در این دفتر تمرکز بر آواز دشتی به‌عنوان یکی از وابسته‌های دستگاه شور است و نویسنده کوشیده دشتی را هم از زاویه‌ی گام و گوشه‌ها و هم از زاویه‌ی قطعات شناخته‌شده معرفی کند. در آغاز کتاب، زندگی و نقش استادانی چون علینقی وزیری، ابوالحسن صبا، روح‌الله خالقی، حبیب سماعی، جلیل شهناز و دیگران مرور شده است تا هنرجو جایگاه تاریخی قطعات و شیوه‌های مضرابی را بهتر درک کند.

کتاب بیایید تار و سه تار بنوازیم (دفتر دوم) از مباحث مقدماتی‌تر مانند گام شور، نام پرده‌های تار و سه‌تار، چگونگی گرفتن ساز، کوک ویژه‌ی این دفتر و گزیده‌ای از دانش موسیقی آغاز می‌شود. سپس هنرجو با مفاهیمی مانند زیر و بمی، رنگ صوت، کشش، میزان‌های ساده و ترکیبی، کلیدها، نشانه‌های تغییردهنده، تریوله، نقطه، خط اتحاد و اتصال و گستره‌ی صوتی تار آشنا می‌شود. در ادامه تمرین‌های تکنیکی برای مضراب راست و چپ، تکیه با مضراب و بدون مضراب، دراب، شلال، پنجه‌کاری (گزش)، ناله، ویبره و تمرین‌های روانی پنجه ارائه شده است.

در بخش‌های میانی و پایانی کتاب بیایید تار و سه تار بنوازیم (دفتر دوم) مجموعه‌ای از گوشه‌ها و قطعات در آواز دشتی و شور آورده شده است؛ ازجمله پیش‌درآمد دشتی، درآمد، غم‌انگیز، عشاق و شهناز و فرود، رنگ دشتی، دشتستانی، دیلمان، در قفس، حاجیانی، زرد ملیجه، به یاد گذشته، رنگ دشتی حبیب سماعی، سرود ای وطن و سرود ای ایران. هر قطعه همراه با توضیح کوتاهی درباره‌ی وزن، جایگاه در ردیف، شاعر شعر مورداستفاده یا خاستگاه محلی آن معرفی شده است تا هنرجو بتواند پیوند میان تکنیک، ردیف و شعر را در عمل تجربه کند.

این دفتر دومین گام در مسیر آموزش تار و سه‌تار است که ویژه‌ی یادگیری گام شور و آواز دشتی است. این دفتر با داشتن ۳۹ درسِ هدفمند، پلی میان تکنیک‌های پایه و مهارت‌های نوازندگی با معیارهای جهانیان است. آنچه در این دفتر می‌آموزید، عبارت است از آموزش دقیق مضراب‌های پایه‌ای و انگشت‌گذاری‌های درست و کاربردی (تکنیک‌ها) و نیز یادگیری همه‌ی گوشه‌های آواز دشتی همراه با شعر (شناخت گوشه‌ها). آهنگ های ماندگار، تمرین و اجرای آثاری همچون زرد ملیجه، از خون جوانان وطن، ترانه‌ی بسته دام، سرود ای ایران، ترانه‌ی وای بر دل من، تمرین دشتی و «در قفس» (از استاد صبا) به‌همراه تمرین‌های روزانه نیز در این کتاب گنجانده شده است. با مطالعه‌ی کتاب بیایید تار و سه تار بنوازیم (دفتر دوم) اثر کیوان ساکت سفری می‌کنید در تاریخ موسیقی و با چهره‌ی هنرمندان بزرگ و پیشینِ موسیقی ایران در سازهای مختلف آشنا می‌شوید؛ فرصتی ارزشمند برای الهام‌گرفتن از اساتید و پیشگامان این هنر.

ویژگی متمایز کتاب بیایید تار و سه تار بنوازیم (دفتر دوم) اثر کیوان ساکت تلاش ارائه‌دهندگان آن برای پیوند میان اصالت موسیقی ایرانی و زیباشناسی مدرن است؛ به‌گونه‌ای که هنرجو ضمن پایبندی به ردیف و سنت، با بیانی امروزی و دلنشین به نوازندگی بپردازد. در این دفتر، موسیقی را تنها با انگشتان خود نمی‌نوازید؛ بلکه با شناخت پیشگامان این هنر با روح موسیقی ایران آشنا خواهید شد. با تهیه‌ی این دفتر، مسیر آموزشی خود را هدفمندتر ادامه دهید و با تکنیک‌ها و آهنگ‌های جاودانه‌ی موسیقی ایرانی بیش از پیش آشنا شوید.

خلاصه کتاب بیایید تار و سه تار بنوازیم (دفتر دوم)

این کتاب بر پایه‌ی یک خط اصلی پیش می‌رود؛ آشناکردن هنرجو با آواز دشتی در بستر دستگاه شور و همزمان تقویت تکنیک مضراب و پنجه روی تار و سه‌تار. ابتدا گام شور و مفهوم «نت شاهد» و وابستگی دشتی، ابوعطا، بیات ترک، افشاری و کرد بیات به این گام توضیح داده و نشان داده شده است که دشتی گام جداگانه‌ای ندارد و بر درجه‌ی پنجم شور استوار است. سپس هنرجو در قالب تمرین‌های منظم با تکیه، دراب، شلال، مضراب پروانه، مضراب دوتا یکی، تمرین‌های گام و روانی پنجه و تمرین‌های ویژه‌ی توانمندشدن مضراب آشنا می‌شود.

این کتاب با آوردن قطعاتی مانند چهارمضراب دشتی، رنگ دشتی، دلتنگ، به یاد گذشته، دیلمان، در قفس، حاجیانی، دشتستانی و ترانه‌هایی چون وای بر دل من، ای وطن و ای ایران، هنرجو را به‌تدریج از تمرین‌های خشک تکنیکی به اجرای قطعات کامل می‌برد. در لابه‌لای این قطعات، زندگی و نقش استادانی چون وزیری، صبا و خالقی روایت شده تا هنرجو بداند هر تمرین و قطعه در چه زمینه‌ی تاریخی و هنری شکل گرفته است.

چرا باید کتاب بیایید تار و سه تار بنوازیم (دفتر دوم) را بخوانیم؟

این کتاب برای هنرجویی که دفتر نخست را گذرانده، گامی طبیعی به‌سوی تسلط بیشتر بر تار و سه‌تار است. تمرین‌ها و قطعات این کتاب تکنیک مضراب و پنجه را تقویت و گوش را با فضای دشتی و شور آشنا می‌کند. پیوند منظم میان تمرین، ردیف، شعر و زندگی استادان، درک عمیق‌تری از موسیقی ایرانی ایجاد می‌کند.

خواندن کتاب بیایید تار و سه تار بنوازیم (دفتر دوم) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای هنرجویانی نوشته شده است که دوره‌ی نخست از مجموعه‌ی «بیایید تار و سه تار بنوازیم» را با موفقیت پشت سر گذاشته‌اند و یا دست‌کم با نوازندگی به مدت ۴ تا ۶ ماه آشنایی دارند و اکنون آماده‌اند با ورود به دنیای آواز دشتی، مهارت‌های تکنیکی و درک موسیقایی خود را ارتقا دهند. اگر به‌دنبال روشی هستید که در کنار تمرینات دقیق، شما را با فضای موسیقی ایران و چهره‌های درخشان آن پیوند دهد، این کتاب همراهی مناسب برای شماست.

درباره کیوان ساکت

کیوان ساکت، مدرس دانشگاه، نویسنده، نوازنده و آهنگساز تار و سه‌تار، در ۱۴ تیر ۱۳۴۰ در مشهد و بستری فرهنگی چشم به جهان گشود. گرایش او به امور هنری از دوران طفولیت و با حمایت‌های والدینش آغاز شد؛ به طوری که در کنار موسیقی رشته‌ی نقاشی را هم پی گرفت و تکنیک‌های طراحی، رنگ‌وروغن و آبرنگ را نزد استادان این حرفه آموخت. او گام‌های نخستین خود در دنیای موسیقی را در کارگاه موسیقی کودکان و نوجوانان مشهد برداشت و کمی بعد با پیگیری آموزش‌ها زیر نظر مدرسان این رشته، جایگاه حرفه‌ای خود را مستحکم ساخت.

دامنه‌ی فعالیت‌های هنری این نوازنده به مرور زمان توسعه یافت. او در سال ۱۳۶۹ به‌عنوان تک‌نواز و نوازنده به عضویت گروه «عارف» درآمد. این همکاری به خلق و اجرای قطعات متعددی در قلمرو موسیقی سنتی انجامید. کیوان ساکت در سال ۱۳۷۵ اقدام به پایه‌گذاری گروه «وزیری» کرد و برنامه‌های متعددی را به‌همراه این گروه روی صحنه برد. او بعدها «ارکستر بزرگ کیوان ساکت» را نیز با عضویت بیش از ۶۰ نوازنده و خواننده راه‌اندازی کرد که نتیجه‌ی آن برگزاری کنسرت‌های گوناگون در نقاط مختلف ایران ازجمله تهران و مشهد بود.

اجرای برنامه‌های زنده‌ی متعدد در محیط‌های داخلی و بین‌المللی بخش دیگری از کارنامه‌ی هنری کیوان ساکت را تشکیل می‌دهد. او در دی‌ ۱۳۹۸ به‌نشانه‌ی همدردی با خانواده‌های داغ‌دیده‌ی حادثه‌ی سقوط هواپیمای مسافربری اوکراینی، از شرکت در جشنواره‌ی موسیقی فجر کناره‌گیری کرد. این اقدام با واکنش‌های بسیاری همراه شد. این هنرمند ایرانی در زمینه‌ی تولید اثر، آلبوم‌ها و اجراهای متعددی را در قالب‌های ارکسترال، تک‌نوازی و قطعات باکلام عرضه کرده و مجموعه‌هایی را به‌شیوه‌ی برنامه‌ی «گل‌های جاویدان» به تولید رسانده است.

کیوان ساکت با هدف بررسی و واکاوی ردیف‌های موسیقی سنتی، مجموعه‌ای آموزشی و تحلیلی را تحت‌عنوان «قول و غزل» تدارک دید. ابعاد فعالیت‌های آموزشی او بسیار وسیع بوده و به تألیف بیش از ۱۰ جلد کتاب تخصصی جهت آموزش سازهای تار و سه‌تار منجر شده است. در این میان مجموعه‌ی «بیایید تار و سه تار بنوازیم» که دوره‌ای چندساله از آموزش را پوشش می‌دهد، از کلیدی‌ترین تألیفات آموزشی او بوده است. کیوان ساکت کتاب‌های دیگری دربرگیرنده‌ی تمرین‌ها، اتودها و نت‌های قطعات ایرانی و موسیقی کلاسیک دنیا را روانه‌ی بازار نشر کرده است که نقشی به‌سزا در فرایند یادگیری این سازها ایفا کرده‌اند.

در سال ۱۳۹۴ فیلمی مستند پیرامون سرگذشت و کارنامه‌ی هنری کیوان ساکت با کارگردانی مجتبی سعادت ساخته شد. مرور کارنامه‌ی او حکایت از آن دارد که پدیدآورنده‌ای پرکار و اثرگذار در حوزه‌های اجرا، تدریس، تحقیق و خلق آثار موسیقایی بوده و در طول سالیان متمادی نقش مهمی در ترویج و آموزش موسیقی ملی ایفا کرده است. کتاب‌های «ده تمرین ۱۰ اتود» (ویژه تار و سه‌تار)، «با موج تا کرانه» (شامل نت‌های برخی قطعات آلبوم‌های شرق اندوه و شبی با خورشید)، «حرکت دائمی» (دربرگیرنده‌ی ۲۰ اتود برای تار و سه‌تار) و «چرخ نیلوفری» (شامل ۲۰ تمرین برای تار و سه‌تار) در زمره‌ی آثار مکتوب کیوان ساکت قرار دارند.