کتاب جنگ در الرشید

کتاب جنگ در الرشید (خاطرات اسیر آزادشده ایرانی، سرهنگ محمدحسن حسن‌شاهی)، نوشته نبی اله کهن، در سال ۱۴۰۴ به همت انتشارات سوره مهر منتشر شده است. این کتاب روایت زندگی و سال‌های اسارت سرهنگ محمدحسن حسن‌شاهی، افسر نیروی زمینی ارتش، در اردوگاه‌ها و زندان‌های عراق است؛ از روزهای آغاز جنگ در پیرانشهر و سردشت تا انتقال به بعقوبه، استخبارات بغداد، زندان ابوغریب و اردوگاه الرشید. نویسنده با مجموعه‌ای از مصاحبه‌های طولانی و پی‌درپی، خاطرات این اسیر آزادشده را ثبت کرده است و روند شکل‌گیری کتاب را نیز در مقدمه توضیح داده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جنگ در الرشید اثر نبی اله کهن

کتاب جنگ در الرشید روایتی مفصل از زندگی و اسارت سرهنگ محمدحسن حسن‌شاهی است که نبی‌ اله کهن آن را براساس حدود ۴۰ ساعت مصاحبه و چندین دیدار تکمیلی نوشته است. نویسنده در مقدمه، روند گفت‌وگوها، فراموشی بخشی از خاطرات، تماس با هم‌رزمان و نقش ویراستار در شکل‌گیری متن نهایی را توضیح داده و نشان داده است که این کتاب حاصل بازخوانی و بازسازی دقیق سال‌های اسارت است. کتاب در ۱۰ فصل‌، از روز ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ و لغو مرخصی‌ها شروع می‌شود؛ از حرکت راوی به‌سمت پیرانشهر، مأموریت‌های تأمین جاده، درگیری با ضدانقلاب و ماجرای نجات خلبان سید جمشید اوشال می‌گوید و بعد به کمین گروهک دموکرات، اسارت در روستای سیپکان و تحویل داده‌شدن به پاسگاه‌های عراق می‌رسد. سپس بازجویی‌ها، انتقال به پادگان هوانیروز بعقوبه، استخبارات بغداد، زندان ابوغریب و بعد اردوگاه الرشید و زندگی جمعی اسرا روایت شده است.

نبی اله کهن در کتاب جنگ در الرشید، علاوه‌بر شرح شکنجه‌ها، بازجویی‌ها، بیماری‌ها و کمبودها، به جزئیات روابط میان اسرا، اختلاف‌نظرهای سیاسی، بحث‌ها درباره‌ی انقلاب، نقش چهره‌هایی مثل سرگرد محمودی، سرگرد عیسی دانشور، ناصر عراقی، علی شط‌نیسانی و دیگران نیز پرداخته است. نویسنده همچنین تلاش عراقی‌ها برای یارگیری از میان اسرا، ماجرای سرهنگ عزیزمرادی، اعتصاب غذا در ابوغریب، مبارزه با شپش و بیماری پوستی و شکل‌گیری نوعی هم‌بستگی و سوگند جمعی میان گروه‌ها را روایت کرده است.

خلاصه کتاب جنگ در الرشید

کتاب جنگ در الرشید روایتی خطی و جزئی‌نگرانه از تجربه‌ی یک افسر ارتش در جنگ و اسارت است. کتاب از لحظه‌ی آغاز جنگ و حرکت محمدحسن حسن‌شاهی به‌سمت پیرانشهر شروع می‌شود؛ جایی که او هم‌زمان با درگیری با ضدانقلاب، مأموریت‌های تأمین جاده و نجات خلبانان، به‌ دست نیروهای دموکرات اسیر می‌شود. در ادامه، نبی اله کهن از تحویل او به عراقی‌ها، بازجویی‌ها، سلول‌های استخبارات بغداد، شکنجه با کابل، زندان ابوغریب و سپس اردوگاه الرشید می‌گوید.

در این مسیر، هم تصویر روشنی از ساختار زندان‌ها، غذا، بیماری، شپش، حمام و هواخوری ترسیم شده است و هم از بحث‌های سیاسی، اختلاف‌نظرها، شوخی‌ها، درگیری‌ها، اعتصاب غذا و سوگند جمعی اسرا برای وفاداری به وطن و دین سخن گفته شده است.

چرا باید کتاب جنگ در الرشید را بخوانیم؟

کتاب جنگ در الرشید تصویری نزدیک از اسارت ایرانیان در عراق ارائه کرده است؛ تصویری که هم رنج جسمی و روانی را نشان می‌دهد و هم روابط پیچیده‌ی میان اسرا، اختلاف‌نظرها، شوخی‌ها و مقاومت جمعی را. این کتاب برای شناخت فضای زندان‌ها و اردوگاه‌های عراق، سازوکار بازجویی و تبلیغات و نیز خلق‌وخوی افسران و سربازان ایرانی در شرایط فشار، منبعی مناسب است.

خواندن کتاب جنگ در الرشید را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب جنگ در الرشید به علاقه‌مندان به تاریخ جنگ ایران و عراق، پژوهشگران حوزه‌ی اسارت و اردوگاه‌ها، دانشجویان رشته‌های تاریخ و مطالعات جنگ و کسانی که به خاطرات میدانی و روایت‌های شخصی از تجربه‌ی اسارت و مقاومت جمعی علاقه دارند، پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب جنگ در الرشید

«توپخانه‌های دو طرف یک ساعتی همدیگر را کوبیدند. منتظر ماندیم توپ‌ها از نفس بیفتند تا به پادگان برویم. تیراندازی که تمام شد، پیاده راه افتادیم. وقتی رسیدم، دیدم آب از منبع پادگان پایین می‌ریزد. وقتی پرس‌وجو کردم، گفتند گروهک دموکرات پادگان را با آرپی‌جی زده و یکی از آرپی‌جی‌ها به منبع آب خورده است.

نیروی گروهان سوم گردان ۱۶۴ پیاده بودم. فرمانده گروهان، ستوان مقصود حیات‌لو، اهل خوی بود؛ فرمانده گردان سرگرد تیمور بختیاری و فرمانده تیپ سرهنگ محمد مُهام و من فرمانده دستهٔ گروهان پیاده بودم.»