کتاب پیدایی فاطمیان و گفت و گوهای شیعی در المناظرات

کتاب پیدایی فاطمیان و گفت‌وگوهای شیعی در المناظرات نوشته‌ی جعفر بن احمد بن هیثم است که ویلفرد مادلونگ و پل ای واکر آن را تصحیح کرده‌اند و محمد جاودان و امیر جوان آراسته به فارسی برگردانده‌اند. انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب آن را منتشر کرده است. این کتاب بر پایه‌ی رساله‌ی عربی المناظرات شکل گرفته که گزارشی کم‌نظیر از مناظره‌ها و گفت‌وگوهای یک عالم شیعی قیروانی با داعیان اسماعیلی در آستانه‌ی شکل‌گیری خلافت فاطمی در شمال افریقا ارائه می‌دهد و همراه با مقدمه‌ای مفصل، پیش‌درآمد تاریخی و یادداشت‌های تحلیلی منتشر شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پیدایی فاطمیان و گفت و گوهای شیعی در المناظرات

کتاب پیدایی فاطمیان و گفت‌وگوهای شیعی در المناظرات بر محور رساله‌ای از جعفر بن احمد بن هیثم شکل گرفته که در آن تجربه‌ی شخصی خود را از مواجهه با دعوت اسماعیلی در قیروان و آغاز خلافت فاطمی ثبت کرده است. ویلفرد مادلونگ و پل ای واکر در این کتاب متن عربی المناظرات را بر اساس چند نسخه‌ی خطی تصحیح کرده‌اند و با مقدمه‌ای طولانی، پیش‌درآمد تاریخی و یادداشت‌های فراوان، آن را در بستر تاریخ سیاسی و فکری مغرب و افریقیه توضیح داده‌اند. کتاب پیدایی فاطمیان و گفت‌وگوهای شیعی در المناظرات از خلال روایت ابن‌هیثم، مسیر دعوت اسماعیلی از کوفه و یمن تا قبایل کتامه، نقش ابوعبدالله و ابوالعباس، و روند سقوط حکومت اغلبیان و استقرار خلافت فاطمی در رقاده و قیروان را دنبال کرده است. در این میان، به وضعیت فقهی و کلامی قیروان، رقابت مالکیان و حنفیان، و جایگاه شیعیان محلی نیز پرداخته شده است. ساختار کتاب پیدایی فاطمیان و گفت‌وگوهای شیعی در المناظرات شامل مقدمه‌ی ناشر فارسی، پیش‌درآمد تحلیلی درباره‌ی انقلاب فاطمی، زندگی و مأموریت ابوعبدالله، ورود امام مهدی به افریقا، بررسی وضعیت دینی قیروان، سپس چاپ متن عربی المناظرات، ترجمه‌ی فارسی کامل همراه با پی‌نوشت‌ها، و نمایه است. نویسندگان در مقدمه، اهمیت این متن را به‌عنوان منبعی درونی برای شناخت گفت‌وگوهای شیعی، سازوکار دعوت، و تصویر اسماعیلیان از خود و رقیبانشان توضیح داده‌اند و نشان داده‌اند که چگونه این گزارش شخصی، جزئیات تازه‌ای از مراحل آغازین خلافت فاطمی و مناسبات اسماعیلیه و امامیه در شمال افریقا آشکار می‌کند.

خلاصه کتاب پیدایی فاطمیان و گفت و گوهای شیعی در المناظرات

کتاب پیدایی فاطمیان و گفت‌وگوهای شیعی در المناظرات بر پایه‌ی گزارشی است که ابن‌هیثم، عالم شیعی قیروانی، از مناظره‌ها و گفت‌وگوهای خود با داعیان اسماعیلی در نخستین ماه‌های پیروزی فاطمیان نوشته است. متن کتاب، هم پیش‌درآمدی تاریخی درباره‌ی سقوط اغلبیان، خیزش قبایل کتامه، مأموریت ابوعبدالله از کوفه و یمن تا مغرب، و حرکت امام مهدی از سلمیه تا سجلماسه و رقاده ارائه کرده است و هم فضای فکری قیروان را با رقابت مالکیان، حنفیان و شیعیان نشان می‌دهد. در بخش اصلی، گفت‌وگوهای ابن‌هیثم با رهبران دعوت، چگونگی تغییر مذهب او، سوگند وفاداری و آموزش‌هایش به‌عنوان داعی جدید روایت شده و از خلال این روایت، معیارهای دینی، اخلاقی و سیاسی اسماعیلیان، نگاه آنان به امامیه و سنیان، و شیوه‌ی استدلال و مناظره‌ی شیعیان در آن دوره ترسیم شده است.

چرا باید کتاب پیدایی فاطمیان و گفت و گوهای شیعی در المناظرات را بخوانیم؟

خواندن پیدایی فاطمیان و گفت‌وگوهای شیعی در المناظرات امکان دسترسی به یک منبع درونی کم‌یاب درباره‌ی آغاز خلافت فاطمی و گفت‌وگوهای شیعی را فراهم می‌کند. این کتاب هم تاریخ سیاسی شمال افریقا را از زاویه‌ی یک شاهد شیعی روایت کرده است و هم سازوکار دعوت اسماعیلی، مناظره‌های اعتقادی و مناسبات اسماعیلیه، امامیه و فقیهان سنی را با جزئیات روشن نشان می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

پیشنهاد پیدایی فاطمیان و گفت‌وگوهای شیعی در المناظرات به پژوهشگران تاریخ اسلام، دانشجویان مطالعات شیعه و اسماعیلیه، علاقه‌مندان به تاریخ مغرب و افریقیه، و کسانی می‌شود که به متون مناظره‌ای و شکل‌گیری باورهای مذهبی در بستر تحولات سیاسی علاقه دارند.