کتاب پیدایی فاطمیان و گفت و گوهای شیعی در المناظرات

کتاب پیدایی فاطمیان و گفت‌وگوهای شیعی در المناظرات نوشته جعفر بن احمد بن هیثم است که ویلفرد مادلونگ و پل ای واکر آن را تصحیح کرده‌اند و محمد جاودان و امیر جوان آراسته به فارسی برگردانده‌اند. انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب این کتاب را منتشر کرده است. این کتاب بر پایه‌ی رساله‌ی عربی المناظرات شکل گرفته که گزارشی کم‌نظیر از مناظره‌ها و گفت‌وگوهای یک عالم شیعی قیروانی با داعیان اسماعیلی در آستانه‌ی شکل‌گیری خلافت فاطمی در شمال افریقا ارائه می‌دهد و همراه با مقدمه‌ای مفصل، پیش‌درآمد تاریخی و یادداشت‌های تحلیلی منتشر شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پیدایی فاطمیان و گفت و گوهای شیعی در المناظرات

کتاب پیدایی فاطمیان و گفت‌وگوهای شیعی در المناظرات کتابی تاریخی و پژوهشی است که به ظهور و شکل‌گیری خلافت فاطمیان در جهان اسلام می‌پردازد و بر اساس روایت یک شاهد معاصر شیعه از آن دوران تنظیم شده است. محور اصلی کتاب بررسی چگونگی ظهور خلافت فاطمی در شمال آفریقا و گسترش قدرت سیاسی و مذهبی آن در قرون اولیه اسلامی است؛ حکومتی که یکی از مهم‌ترین دولت‌های شیعی در تاریخ اسلام به شمار می‌رود.

کتاب توضیح می‌دهد که فاطمیان چگونه در بستر نارضایتی‌های سیاسی و مذهبی نسبت به خلافت عباسی ظهور کردند و با تکیه بر اندیشه‌ی اسماعیلی، مشروعیت دینی و سیاسی خود را گسترش دادند. روایت کتاب اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا از زاویه‌ی دید یک نویسنده‌ی شیعه‌ی معاصر آن رویدادها نوشته شده و به همین دلیل، تصویری متفاوت از روایت‌های رسمی عباسی یا منابع اهل سنت ارائه می‌دهد. این نگاه به خواننده کمک می‌کند بفهمد که فاطمیان خود را نه صرفاً یک قدرت سیاسی، بلکه وارث مشروع رهبری اسلامی می‌دانستند.

بخش مهمی از کتاب به شخصیت‌های کلیدی، شبکه‌های دعوت اسماعیلی و شرایط اجتماعی و سیاسی آن زمان اختصاص دارد. نویسنده نشان می‌دهد که چگونه جنبش فاطمی توانست از طریق سازمان‌دهی مذهبی، تبلیغ عقیدتی و بهره‌گیری از بحران‌های سیاسی، به یک نیروی بزرگ منطقه‌ای تبدیل شود. همچنین به اهمیت شهرهایی مانند قیروان و بعدها قاهره در گسترش نفوذ فاطمیان اشاره می‌شود. ارزش اصلی آن در این است که به‌جای تکیه صرف بر روایت‌های بعدی، صدای یک شاهد نزدیک به دوران ظهور فاطمیان را منتقل می‌کند و به خواننده امکان می‌دهد فضای فکری و سیاسی آن دوره را از درون تجربه کند.

خلاصه کتاب پیدایی فاطمیان و گفت و گوهای شیعی در المناظرات

کتاب پیدایی فاطمیان و گفت‌وگوهای شیعی در المناظرات از خلال روایت ابن‌هیثم، مسیر دعوت اسماعیلی از کوفه و یمن تا قبایل کتامه، نقش ابوعبدالله و ابوالعباس و روند سقوط حکومت اغلبیان و استقرار خلافت فاطمی در رقاده و قیروان را دنبال کرده است. در این میان، به وضعیت فقهی و کلامی قیروان، رقابت مالکیان و حنفیان و جایگاه شیعیان محلی نیز پرداخته شده است. ساختار کتاب پیدایی فاطمیان و گفت‌وگوهای شیعی در المناظرات شامل مقدمه‌ی ناشر فارسی، پیش‌درآمد تحلیلی درباره‌ی انقلاب فاطمی، زندگی و مأموریت ابوعبدالله، ورود امام مهدی به افریقا، بررسی وضعیت دینی قیروان، سپس چاپ متن عربی المناظرات، ترجمه‌ی فارسی کامل همراه با پی‌نوشت‌ها و نمایه است. نویسندگان در مقدمه، اهمیت این متن را به‌عنوان منبعی درونی برای شناخت گفت‌وگوهای شیعی، سازوکار دعوت و تصویر اسماعیلیان از خود و رقیبانشان توضیح داده‌اند و نشان داده‌اند که چگونه این گزارش شخصی، جزئیات تازه‌ای از مراحل آغازین خلافت فاطمی و مناسبات اسماعیلیه و امامیه در شمال افریقا آشکار می‌کند.

چرا باید کتاب پیدایی فاطمیان و گفت و گوهای شیعی در المناظرات را بخوانیم؟

خواندن پیدایی فاطمیان و گفت‌وگوهای شیعی در المناظرات امکان دسترسی به یک منبع درونی کم‌یاب درباره‌ی آغاز خلافت فاطمی و گفت‌وگوهای شیعی را فراهم می‌کند. این کتاب هم تاریخ سیاسی شمال افریقا را از زاویه‌ی یک شاهد شیعی روایت کرده است و هم سازوکار دعوت اسماعیلی، مناظره‌های اعتقادی و مناسبات اسماعیلیه، امامیه و فقیهان سنی را با جزئیات روشن نشان می‌دهد.

خواندن کتاب پیدایی فاطمیان و گفت و گوهای شیعی در المناظرات را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

پیشنهاد پیدایی فاطمیان و گفت‌وگوهای شیعی در المناظرات به پژوهشگران تاریخ اسلام، دانشجویان مطالعات شیعه و اسماعیلیه، علاقه‌مندان به تاریخ مغرب و افریقیه و کسانی می‌شود که به متون مناظره‌ای و شکل‌گیری باورهای مذهبی در بستر تحولات سیاسی علاقه دارند.