کتاب مهارت های ارتقای سلامت روان در خانواده های پرتنش

کتاب مهارت‌ های ارتقای سلامت روان در خانواده‌ های پرتنش (از تئوری تا مداخله عملی) نوشته‌ رویا دماوندی‌ کمالی است و نشر الماس قرمز آن را منتشر کرده است. موضوع این کتاب تنش‌های مزمن در خانواده، تعارض‌های فرسایشی و پیامدهای روان‌شناختی آن‌ها است. نویسنده تلاش می‌کند پلی بین نظریه‌های روان‌شناسی خانواده و کار بالینی ایجاد کند. او در این کتاب با تکیه‌ بر رویکردهای سیستمی، دلبستگی، شناختی‌ـ‌رفتاری و درمان متمرکز بر هیجان، هم مبانی نظری را توضیح داده است و هم ساختار مداخله و مهارت‌های عملی را تشریح کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مهارت های ارتقای سلامت روان در خانواده های پرتنش اثر رویا دماوندی‌ کمالی

کتاب مهارت‌ های ارتقای سلامت روان در خانواده‌ های پرتنش با تمرکز بر نقش خانواده به‌عنوان نخستین بستر رشد عاطفی و اجتماعی انسان نوشته شده است و رویا دماوندی‌ کمالی در آن نشان داده است که چگونه تنش‌های حل‌نشده می‌توانند این بستر را به منبع مزمن استرس و فرسودگی هیجانی تبدیل کنند. در مقدمه و فصل‌های آغازین کتاب، نویسنده با مرور پژوهش‌های روان‌شناسی رشد، خانواده و علوم اعصاب اجتماعی توضیح داده است که کیفیت روابط خانوادگی چگونه بر تنظیم هیجان، احساس امنیت و شکل‌گیری الگوهای دلبستگی اثر می‌گذارد.

کتاب مهارت‌ های ارتقای سلامت روان در خانواده‌ های پرتنش در ۱۰ فصل تنظیم شده است. فصل اول به مبانی نظری و مفهومی خانواده‌های پرتنش، آناتومی تعارض، تمایز تعارض سازنده و مخرب، طبقه‌بندی انواع خانواده‌های پرتنش و مدل‌های نظری تعارض (گاتمن، بوون، مینوچین، شناختی‌ـ‌رفتاری) اختصاص دارد. در فصل دوم ریشه‌های تداوم تنش از دیدگاه‌های تحولی، سیستمی و بین‌نسلی بررسی شده است؛ از نظریه دلبستگی و چندنسلی بوون تا تله‌های زندگی، طرح‌واره‌ها و انواع تروما در بافت ایرانی.

کتاب مهارت‌ های ارتقای سلامت روان در خانواده‌ های پرتنش در فصل سوم، قربانیان پنهان تنش مزمن، به‌ویژه کودکان و نوجوانان و پیامدهای بلندمدت آن را بررسی می‌کند. فصل چهارم و پنجم بر مصاحبه‌ی تشخیصی، ساختار جلسات اولیه، ارزیابی کارکرد خانواده و ابزارهای کمی و کیفی مانند پرسش‌نامه‌ها، ژنوگرام و مشاهده مستقیم تمرکز دارد. رویا دماوندی‌ کمالی در فصل ششم هنر فرمول‌بندی سیستمی را توضیح می‌دهد و نشان می‌دهد که درمانگر چگونه از نگاه خطی مقصر/ قربانی به نگاه چرخه‌ای و نقش‌محور حرکت کند.

در فصل‌های هفتم و هشتم کتاب مهارت‌ های ارتقای سلامت روان در خانواده‌ های پرتنش، مداخلات درمانی در خانواده‌های پرتعارض و استراتژی‌ها و تکنیک‌های مداخله‌ای تشریح شده است؛ از بازسازی تعاملات، اصلاح ائتلاف‌های ناسالم و مداخلات شناختی‌ـ‌رفتاری تا ذهن‌آگاهی خانوادگی، تنظیم هیجان، زوج‌درمانی هیجان‌مدار، بازسازی اعتماد و تثبیت تغییر. رویا دماوندی‌ کمالی در فصل نهم مهارت‌های اساسی ارتقای سلامت روان در خانواده را جمع‌بندی می‌کند و فصل دهم چالش‌های حرفه‌ای درمانگران، ملاحظات اخلاقی، حساسیت‌های فرهنگی در خانواده‌های ایرانی و پیشگیری از فرسودگی شغلی را می‌کاود.

خلاصه کتاب مهارت های ارتقای سلامت روان در خانواده های پرتنش

کتاب مهارت‌ های ارتقای سلامت روان در خانواده‌ های پرتنش نشان می‌دهد که بسیاری از مشکلات خانوادگی نه‌تنها به کمبود محبت، بلکه به فقدان مهارت‌های روان‌شناختی در مدیریت روابط نزدیک مربوط است. رویا دماوندی‌ کمالی ابتدا مفهوم خانواده‌ی پرتنش را از خانواده‌ی ناکارآمد و آسیب‌زا جدا می‌کند و شاخص‌های بالینی تنش مزمن، چرخه‌های تعاملی منفی و پیامدهای روانی زندگی در چنین محیطی را توضیح می‌دهد. سپس با استفاده از نظریه‌ی دلبستگی، رویکرد سیستمی و مدل‌های شناختی‌ـ‌رفتاری، ریشه‌های بین‌نسلی تعارض، طرح‌واره‌ها، تروما و سبک‌های فرزندپروری را بررسی می‌کند.

در بخش مداخله، کتاب مهارت‌ های ارتقای سلامت روان در خانواده‌ های پرتنش ساختار مصاحبه، ارزیابی، فرمول‌بندی سیستمی و طراحی برنامه‌ی درمان را شرح می‌دهد و مهارت‌هایی مانند تنظیم هیجان، ارتباط مؤثر، مدیریت تعارض، مرزبندی سالم، همدلی و تاب‌آوری خانوادگی را به‌عنوان محور ارتقای سلامت روان معرفی کرده است. در پایان، نقش درمانگر به‌عنوان تسهیل‌گر تغییر و اهمیت سازگارکردن مداخلات با فرهنگ ایرانی برجسته شده است.

چرا باید کتاب مهارت های ارتقای سلامت روان در خانواده های پرتنش را بخوانیم؟

این کتاب تصویری دقیق از آنچه در پشت تعارض‌های تکرارشونده خانوادگی می‌گذرد، ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که تنش مزمن چگونه در چرخه‌های تعاملی و بین‌نسلی تثبیت می‌شود. خواننده با مفاهیم نظری آشنا می‌شود و هم‌زمان الگوی عملی برای ارزیابی، فرمول‌بندی و مداخله در خانواده‌های پرتنش دریافت می‌کند؛ الگویی که به‌طور خاص با بافت فرهنگی خانواده‌های ایرانی تنظیم شده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به روان‌شناسان، مشاوران خانواده، روان‌درمانگران و دانشجویان رشته‌های مرتبط پیشنهاد می‌شود. همچنین به افرادی پیشنهاد می‌شود که درگیر کار حرفه‌ای با زوج‌ها و خانواده‌های پرتنش هستند یا به‌دنبال درک عمیق‌تری از نقش مهارت‌های هیجانی و ارتباطی در سلامت روان خانواده‌اند.

بخشی از کتاب مهارت های ارتقای سلامت روان در خانواده های پرتنش

«خانواده نخستین و بنیادی‌ترین بستر شکل‌گیری تجربه‌های عاطفی، شناختی و اجتماعی انسان است. در درون این نظام کوچک اما پیچیده، انسان نخستین تجربه‌های خود از محبت، امنیت، وابستگی، تعارض و آشتی را می‌آموزد. کیفیت روابطی که در خانواده شکل می‌گیرد نه‌تنها بر رشد روانی اعضای آن در دوران کودکی و نوجوانی اثر می‌گذارد بلکه الگوهای ارتباطی و هیجانی افراد را در سراسر زندگی تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. به همین دلیل، بسیاری از پژوهش‌های معاصر در حوزه روان‌شناسی خانواده و سلامت روان تأکید کرده‌اند که سلامت روان فردی تا حد زیادی در بستر روابط خانوادگی معنا پیدا می‌کند. با وجود اهمیت بنیادین خانواده در رشد و سلامت روان، بسیاری از خانواده‌ها در طول زندگی خود با دوره‌هایی از تنش، تعارض و فشارهای روانی مواجه می‌شوند. تغییرات اجتماعی سریع، فشارهای اقتصادی، تحولات فرهنگی، تغییر در نقش‌های خانوادگی، چالش‌های تربیتی و گسترش آسیب‌های روان‌شناختی فردی می‌توانند تعادل روابط خانوادگی را بر هم بزنند. در چنین شرایطی، تعاملات میان اعضای خانواده ممکن است به‌تدریج در چرخه‌هایی از سوءتفاهم، واکنش‌های هیجانی شدید، انتقادهای مکرر، کناره‌گیری عاطفی و تعارض‌های حل‌نشده گرفتار شود. اگر این چرخه‌ها برای مدت طولانی ادامه پیدا کنند، می‌توانند به شکل‌گیری آنچه در ادبیات روان‌شناسی خانواده به‌عنوان خانواده‌های پرتنش شناخته می‌شود منجر شوند.»