کتاب آزمایشگاه شیمی عمومی

کتاب آزمایشگاه شیمی عمومی نوشته‌ی محمد رزمجو و به‌کوشش مرکز نشر دانشگاه صنعتی امیرکبیر منتشر شده است. این کتاب به‌عنوان راهنمای گام‌به‌گام کار در آزمایشگاه شیمی برای دانشجویان رشته‌های شیمی، مهندسی، پزشکی و علوم پایه تدوین شده و هم مباحث مقدماتی کار در آزمایشگاه را پوشش می‌دهد هم مجموعه‌ای از آزمایش‌های اصلی شیمی عمومی را معرفی می‌کند. ساختار اثر از یک بخش مقدماتی درباره‌ی وسایل، ایمنی، کمک‌های اولیه و روش‌های پایه شروع می‌شود و سپس به آزمایش‌های عدددار و کلاسیک شیمی عمومی می‌رسد. متن کتاب سرراست، آموزشی و همراه با شکل‌ها و جداول متعدد برای آشنایی با ابزار و روش‌های کمی تنظیم شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آزمایشگاه شیمی عمومی

کتاب آزمایشگاه شیمی عمومی اثری آموزشی از محمد رزمجو است که برای درس آزمایشگاه شیمی عمومی در دانشگاه‌ها نوشته شده و بر مبنای تجربه‌ی تدریس و کار عملی در آزمایشگاه شکل گرفته است. نویسنده در ابتدای کتاب توضیح می‌دهد که چرا دانشجویان رشته‌های مهندسی، طب، زیست‌شناسی، فیزیک و شیمی ناچارند بخشی از زمان خود را در آزمایشگاه بگذرانند و تنها خواندن تئوری برای یادگیری شیمی کافی نیست. در همین بخش نخست، سه دلیل اصلی حضور در آزمایشگاه مطرح شده است: تجربی‌بودن بنیان شیمی، ضرورت کسب مهارت‌های یدی و تکنیکی و نیاز به پرورش ذهن منظم و توان گزارش‌نویسی. کتاب آزمایشگاه شیمی عمومی در قسمت اول به «مقدمات و آشنایی با وسایل» می‌پردازد و فصل‌هایی مانند «چرا به آزمایشگاه شیمی می‌آیید؟»، «ایمنی در آزمایشگاه»، «کمک‌های اولیه»، «شناسایی وسایل آزمایشگاهی»، «لوازم اندازه‌گیری حجمی»، «استفاده از بالن ژوژه»، «روش کار با پی‌پت و بورت»، «صاف کردن و شستشوی رسوب»، «خشک کردن نمونه»، «بریدن و خم‌کردن لوله‌های شیشه‌ای» و «روش کار با ترازوی برقی و ترازوی یک‌کفه‌ای» را دربرمی‌گیرد. در این فصل‌ها هم توضیح مفهومی داده شده هم دستورالعمل‌های دقیق، همراه با شکل‌های متعدد از بالن‌ها، ارلن‌ها، قیف‌ها، مبردها، کاغذ صافی‌ها، بوته‌ها، پی‌ست، سانتریفوژ، چراغ بونسن، حمام بخار، گرم‌خانه و کوره. در قسمت دوم کتاب آزمایشگاه شیمی عمومی مجموعه‌ای از آزمایش‌های عملی کلاسیک شیمی عمومی ارائه شده است؛ از «قانون بقای جرم» و «تعیین عدد آووگادرو» تا «تعیین وزن اکی‌والان فلز»، «آنتالپی واکنش‌ها»، «تیتراسیون اسید–قلیا»، «تعیین سختی آب»، «کروماتوگرافی»، «تعادل‌های شیمیایی»، «پیل‌های الکتروشیمیایی»، «تعیین جرم مولکولی با کاهش نقطه‌ی انجماد»، «یون‌ها و یونیزاسیون»، «احیای اکسیدهای فلزی» و «اندازه‌گیری سرعت واکنش». برای هر آزمایش مواد موردنیاز، وسایل، روش کار و نکات کنترلی به‌تفصیل آمده است و نمونه‌ای مانند تهیه‌ی نیترات مس و تبدیل آن به کربنات مس در چارچوب قانون بقای جرم تشریح شده است.

خلاصه کتاب آزمایشگاه شیمی عمومی

کتاب آزمایشگاه شیمی عمومی به‌صورت منظم از پاسخ به این پرسش شروع شده که چرا انجام آزمایش برای یادگیری شیمی ضروری است و نشان داده است که قوانین و معادله‌های شیمیایی حاصل تجربه‌ی عملی‌اند نه صرفاً نظریه. سپس نویسنده گام‌به‌گام مهارت‌های پایه‌ای کار در آزمایشگاه را آموزش داده است: از رعایت ایمنی، شناخت خطر مواد، کمک‌های اولیه در سوختگی و مسمومیت، تا کار درست با پی‌پت، بورت، بالن ژوژه، ترازوی برقی، سانتریفوژ، چراغ بونسن و دستگاه‌های حرارتی. در ادامه، کتاب وارد آزمایش‌های عدددار می‌شود و آزمایش‌هایی مانند قانون بقای جرم، تعیین عدد آووگادرو، تیتراسیون اسید–قلیا، تعادل‌های شیمیایی، کروماتوگرافی، اندازه‌گیری سرعت واکنش و تعیین جرم مولکولی را با دستور کار دقیق، مراحل اجرایی و کنترل خطا توضیح داده است تا دانشجو بتواند هم مفهوم تئوری را لمس کند هم مهارت عملی خود را بسازد.

چرا باید کتاب آزمایشگاه شیمی عمومی را بخوانیم؟

این کتاب تصویری دقیق و مرحله‌به‌مرحله از کار واقعی در آزمایشگاه شیمی ارائه کرده است؛ از ایمنی و کمک‌های اولیه تا کار با ابزارهای حجمی و دستگاه‌های حرارتی. خواندن آن کمک می‌کند خطاهای رایج در کار عملی کاهش یابد، گزارش‌نویسی و دقت اندازه‌گیری تقویت شود و ارتباط میان مفاهیم تئوری شیمی عمومی و تجربه‌ی مستقیم در آزمایشگاه روشن‌تر گردد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان شیمی، مهندسی شیمی، مهندسی‌های مرتبط، زیست‌شناسی و رشته‌های پزشکی که واحد آزمایشگاه شیمی عمومی می‌گذرانند پیشنهاد می‌شود. همچنین به مربیان آزمایشگاه و هنرجویان رشته‌های فنی که به‌دنبال دستورکار منظم و جزئی برای کار ایمن و دقیق در آزمایشگاه هستند توصیه می‌شود.