کتاب فلسفه یهودی در قرون وسطی

کتاب فلسفه یهودی در قرون وسطی نوشته‌ی دن کوهن‌شرباک با ترجمه‌ی علیرضا فهیم تصویری منسجم از سیر اندیشه‌ی یهودی از پس‌زمینه‌های کتاب مقدس تا اوج شکوفایی فلسفه در قرون وسطی ارائه کرده است. نویسنده در این اثر، فلسفه‌ی یهودی را در پیوند با الاهیات حاخامی، عرفان، کلام اسلامی، ارسطویی‌گری و نوافلاطونی‌گری دنبال کرده است. انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب آن را منتشر کرده است و متن حاضر نسخه‌ای است که برای استفاده‌ی پژوهشی و آموزشی در حوزه‌ی ادیان، فلسفه و الهیات تدوین شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فلسفه یهودی در قرون وسطی

کتاب فلسفه یهودی در قرون وسطی با طرح یک پرسش آغاز می‌شود: «فلسفه‌ی یهودی چیست؟» دن کوهن‌شرباک ابتدا نشان می‌دهد که چگونه اندیشه‌ی اسرائیلیانِ کتاب مقدس، حاخام‌های تلمودی و متون عرفانی، زمینه‌ی شکل‌گیری فلسفه‌ی یهودی را فراهم کرده‌اند اما هنوز «فلسفی» به معنای یونانیِ نظام‌مند نیستند. سپس توضیح می‌دهد که فلسفه‌ی یهودی قرون وسطی در بستری شکل گرفته که در آن، سنت‌های یونانی، مسیحی و اسلامی درهم تنیده شده‌اند و یهودیان به‌ویژه در سرزمین‌های اسلامی، از متکلمان معتزلی، فیلسوفان ارسطویی و نوافلاطونی تأثیر پذیرفته‌اند. در کتاب فلسفه یهودی در قرون وسطی ساختار بحث بر پایه‌ی فصل‌های تاریخی تنظیم شده است: فصل نخست به حیات و اندیشه‌ی یهودی پیش از قرون وسطی می‌پردازد؛ از ابراهیم و موسی و پیامبران تا شکل‌گیری یهودیت حاخامی، میشنا، دو تلمود و میدراش‌ها و نیز سنت عرفانی مرکاوا و سفر یصیرا. فصل‌های بعدی تحولات فلسفه‌ی یهودی را از قرن نهم تا پانزدهم دنبال می‌کنند؛ از قرائیم و نخستین متفکران متأثر از کلام اسلامی تا اوج عقل‌گرایی در آثار موسی بن‌میمون و سپس واکنش‌های انتقادی و عرفانی در پروانس، اسپانیا و ایتالیا. کتاب فلسفه یهودی در قرون وسطی در هر دوره، هم زمینه‌ی تاریخی و دینی را ترسیم می‌کند و هم خطوط اصلی مباحثی مانند توحید، صفات خدا، عدالت الاهی، آزادی اراده، معجزه، خلقت، عقل فعال، نظریه‌ی فیض نوافلاطونی و نقش قبالا را در شکل‌گیری فلسفه‌ی یهودی نشان می‌دهد. نویسنده با نقل مستقیم از متون حاخامی، تلمودی، معتزلی و ارسطویی، پیوندهای پنهان میان این سنت‌ها را برجسته کرده است.

خلاصه کتاب فلسفه یهودی در قرون وسطی

کتاب فلسفه یهودی در قرون وسطی نشان می‌دهد که فلسفه‌ی یهودی نه از خلأ، بلکه بر شانه‌ی سه لایه‌ی اصلی بنا شده است: کتاب مقدس و پیامبران، یهودیت حاخامی (میشنا، تلمود، میدراش) و سنت‌های عرفانی مانند مرکاوا و سفر یصیرا. سپس ورود اندیشه‌ی یونانی از راه ترجمه‌های عربی و مواجهه‌ی یهودیان با کلام معتزلی، ارسطویی‌گری و نوافلاطونی‌گری را شرح می‌دهد. نویسنده توضیح می‌دهد که چگونه متفکران یهودی کوشیده‌اند توحید و عدالت خدا، مسئله‌ی صفات، معجزه، خلقت، نفس و عقل، و نسبت شریعت و عقل را در چارچوبی فلسفی بازفهمی کنند. در این مسیر، از فیلون اسکندرانی تا موسی بن‌میمون و سپس شارحان، منتقدان و عارفان قبالایی، طیفی از پاسخ‌ها شکل می‌گیرد؛ از تفسیر تمثیلی تورات و تأکید بر عقل فعال تا نظریه‌های صدور، سفیروت و پیوند حروف عبری با ساختار جهان.

چرا باید کتاب فلسفه یهودی در قرون وسطی را بخوانیم؟

این اثر تصویری پیوسته از سیر اندیشه‌ی یهودی از کتاب مقدس تا فلسفه و عرفان قرون وسطی ارائه کرده است و نشان می‌دهد چگونه یهودیان با کلام اسلامی و فلسفه‌ی یونانی وارد گفت‌وگو شده‌اند. خواندن آن برای فهم ریشه‌های مشترک و تفاوت‌های سنت‌های ابراهیمی در مباحثی مانند توحید، صفات خدا، عدالت، معجزه و عقل سودمند است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران فلسفه، الهیات، ادیان تطبیقی و تاریخ اندیشه پیشنهاد می‌شود؛ همچنین به کسانی که درگیر پژوهش در زمینه‌ی یهودیت، کلام اسلامی، قبالا یا نسبت دین و عقل در سنت‌های ابراهیمی هستند.