کتاب سرور و اندوه در اشعار انوری

کتاب سرور و اندوه در اشعار انوری نوشته الهه شارقی، پژوهشی درباره‌ی نسبت غم و شادی با زندگی، زمانه و شعر انوری است. این کتاب فقط به گردآوری نمونه‌ها بسنده نمی‌کند و می‌کوشد نشان دهد تجربه‌های شخصی شاعر، آشوب‌های تاریخی خراسان و جایگاه انوری در قصیده، قطعه و غزل چگونه در زبان و مضمون شعر او بازتاب یافته‌اند. این کتاب را نشر عطران منتشر کرده است و در آن می‌توان ردّ تناقض‌های فکری، نوسان‌های عاطفی و دگرگونی نگاه انوری را در میان مدح، عشق، شکایت و تأمل دید. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سرور و اندوه در اشعار انوری

کتاب سرور و اندوه در اشعار انوری نوشته الهه شارقی، بر یکی از محورهای مهم دیوان انوری تمرکز دارد: این‌که غم و شادی در شعر او فقط احساساتی گذرا نیستند، بلکه به زندگی شخصی شاعر، موقعیت اجتماعی او و دگرگونی‌های تاریخی زمانه‌اش گره خورده‌اند. نویسنده از همان آغاز، انوری را شاعری می‌بیند که در سه قالب قصیده، قطعه و غزل حضوری جدی دارد و در هرکدام، چهره‌ای متفاوت از خود نشان می‌دهد؛ گاهی مدیحه‌سرا و وابسته به دربار، گاهی شاکی و تلخ‌زبان، گاهی عاشق و گاهی درگیر تناقض‌هایی که مرز میان رنج و آرامش را کم‌رنگ می‌کنند.
این کتاب در ۴ فصل تنظیم شده است. فصل اول به کلیات تحقیق، سؤال‌ها، فرضیه‌ها و روش کار اختصاص دارد. فصل دوم مبانی نظری را پیش می‌برد و به زندگی انوری، آثار او، جایگاهش در شعر فارسی، زمینه‌های اجتماعی و فرهنگی شعرش و نیز تعریف غم و شادی از منظر لغت، عرفان، روان‌شناسی و اجتماع می‌رسد. فصل سوم بخش اصلی پژوهش است و نمونه‌های غم و شادی را در قصاید، قطعات و غزل‌های انوری بررسی می‌کند. فصل چهارم نیز به جمع‌بندی و نتیجه‌گیری می‌پردازد. این چینش باعث شده مسیر کتاب از معرفی زمینه‌ها به‌سوی تحلیل متن‌ها حرکت کند.
این کتاب فقط در پی آن نیست که بگوید کدام بیت شاد است و کدام بیت غمناک. نویسنده سؤال‌های دقیق‌تری را دنبال کرده است: غم در شعر انوری چه جایگاهی دارد؟ شادی در کدام موقعیت‌ها پررنگ‌تر می‌شود؟ کدام قالب شعری برای بیان هرکدام مناسب‌تر بوده است؟ و آیا می‌توان از خلال این دو مفهوم، به تصویری روشن‌تر از شخصیت و سبک شاعر رسید؟ در نتیجه، این کتاب هم به محتوای شعر توجه دارد و هم به پیوند شعر با زندگی انوری؛ از رفاه و خوش‌گذرانی آغازین تا فقر، سفر، آشفتگی خراسان و نوسان‌های فکری‌ای که در شعر او بازتاب یافته‌اند.

خلاصه کتاب سرور و اندوه در اشعار انوری

کتاب سرور و اندوه در اشعار انوری با تکیه‌بر دیوان انوری و منابع پژوهشی، مسیر شکل‌گیری دو مفهوم غم و شادی را در شعر او دنبال می‌کند. نویسنده ابتدا زندگی انوری، شرایط تاریخی خراسان، جایگاه او در دربار و ویژگی‌های سبکی شعرش را توضیح می‌دهد و بعد سراغ نمونه‌های شعری می‌رود. در این بررسی، قصاید بیشتر با مدح، شکوه و مناسبات درباری پیوند می‌خورند، قطعات فضای گلایه، تقاضا و نیازهای روزمره را آشکار می‌کنند و غزل‌ها میدان پیچیده‌تری برای عشق، رنج، تناقض و گاه هم‌نشینی اندوه و سرور می‌سازند. حاصل کار، تصویری از شاعری است که تجربه‌های زیسته‌اش مستقیم یا غیرمستقیم در زبان و مضمون شعر او نشسته‌اند.

چرا باید کتاب سرور و اندوه در اشعار انوری را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب سرور و اندوه در اشعار انوری را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد غم و شادی در شعر انوری چگونه با زندگی شخصی و حوادث زمانه‌ی او پیوند خورده‌اند.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند تفاوت کارکرد قصیده، قطعه و غزل را در بیان احساسات و اندیشه‌های انوری بهتر درک کند.
• این اثر نمونه‌های متعدد شعری را کنار تحلیل محتوایی قرار داده است و مسیر بررسی را از حدّ نقل ابیات فراتر می‌برد.
• کتاب به شناخت تناقض‌های فکری و عاطفی انوری کمک می‌کند؛ جایی که رنج، لذت، عشق، شکایت و مدح در کنار هم دیده می‌شوند.
• این اثر برای فهم زمینه‌ی تاریخی و اجتماعی شعر انوری مفید است و شعر را جدا از روزگار شاعر بررسی نمی‌کند.
• خواننده از خلال آن با پرسش‌های اصلی پژوهش ادبی آشنا می‌شود؛ از جمله بسامد غم و شادی و جایگاه هرکدام در دیوان انوری.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب سرور و اندوه در اشعار انوری به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران ادبیات فارسی که می‌خواهند شعر انوری را از زاویه‌ی مضمون و سبک دقیق‌تر بررسی کنند.
• علاقه‌مندان به شعر کلاسیک فارسی که می‌خواهند پیوند میان زندگی شاعر و محتوای شعر او را بهتر بشناسند.
• خوانندگانی که به بررسی قصیده، قطعه و غزل در شعر قرن ششم علاقه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند درباره‌ی جایگاه غم و شادی در سنت شعری فارسی شناخت منظم‌تری به دست آورند.
• کسانی که به رابطه‌ی تاریخ، جامعه و تجربه‌ی شخصی شاعر با زبان و مضمون شعر توجه دارند.

بخشی از کتاب سرور و اندوه در اشعار انوری

«در این پژوهش تلاش گردیده تا مفاهیم و تعابیر شاد و غمناکِ شاعر که برگرفته از تجربیّات زندگی اوست در تمام قالبهایِ شعری او بررسی گردد. به همین منظور نخست واژگانِ غم و شادی از دیدگاهِ علم لغت و علوم مختلف تعریف شده و بر مبنایِ آن و تعریفِ قالبهایِ شعری، نکات و ویژگیهایِ خاص و هنریِ شاعر آشکار گردیده است. برای مثال اینکه شاعر به کدام موضوع بیشترین نگاهِ مثبت و خوشایند و به کدام موضوع بیشترین نگاهِ منفی و ناخوشایند را داشته و کانونِ توجّه شاعر در این خصوص بر روی کدام قالبهای شعری است یا کدام موضوع در قالبهای مورد توجه شاعر، نگاه شاعر را به غم و شادی برجسته و خاصّ کرده و یا بافت زندگی و تاریخی شاعر در محتوای اشعارش مؤثر بوده یا خیر؟ و اینکه آیا انوری در این خصوص (غم و شادی) به سبک خاصی از شعرا متمایل بوده یا خیر؟ و یا اصلاً وی از دیدگاه خود و با توجه به مطالعهٔ اشعارش خود را شاعری خوشبخت می داند یا خیر؟ از جمله مباحثی است که با محوریّت قرار دادنِ موضوعِ اصلی (غم و شادی در اشعار انوری) می توان به آن پرداخت.»