کتاب نقد تاریخ نگاری انقلاب اسلامی (کتاب یازدهم)

کتاب نقد تاریخ‌نگاری انقلاب اسلامی (کتاب یازدهم) نوشته‌ی مرکز اسناد انقلاب اسلامی مجموعه‌ای از مقالات تحلیلی درباره‌ی نحوه‌ی روایت و تفسیر انقلاب اسلامی ایران است. در این کتاب چند اثر شناخته‌شده‌ی فارسی و غیرفارسی درباره‌ی انقلاب و جمهوری اسلامی بررسی و نقد شده است؛ از کتاب‌های نظری درباره‌ی طبقه و ایدئولوژی تا آثاری درباره‌ی جانشینی رهبری و روایت رسانه‌های غربی. انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی آن کتاب را منتشر کرده است و این مجلد ادامه‌ی طرح «تدوین تاریخ انقلاب اسلامی» در همان مرکز است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نقد تاریخ نگاری انقلاب اسلامی (کتاب یازدهم)

کتاب نقد تاریخ‌نگاری انقلاب اسلامی (کتاب یازدهم) مجموعه‌ای از شش مقاله‌ی انتقادی است که مرکز اسناد انقلاب اسلامی آنها را در ادامه‌ی طرح «بررسی و نقد آثار مکتوب درباره‌ی انقلاب اسلامی ایران» گردآوری کرده است. در مقدمه‌ی کتاب بر اهمیت نقد علمی در علوم انسانی به‌ویژه تاریخ و علوم سیاسی تأکید شده و نشان داده شده است که چگونه ارزش‌ها و سوگیری‌های فردی و گروهی می‌تواند روایت تاریخ انقلاب را دگرگون کند و حافظه‌ی تاریخی جامعه را تحت‌تأثیر قرار دهد. در کتاب نقد تاریخ‌نگاری انقلاب اسلامی (کتاب یازدهم) هر مقاله به یک اثر مشخص می‌پردازد. مقاله‌ی نخست کتاب طبقه، سیاست و ایدئولوژی در انقلاب ایران نوشته‌ی منصور معدل را از منظر چارچوب نظری، تعریف ایدئولوژی، نوع استفاده از منابع و تصویر ارائه‌شده از روحانیت و جامعه‌ی ایران بررسی کرده است. مقاله‌ی دوم به کتاب گذار از بحران جانشینی اثر انوشیروان احتشامی می‌پردازد و برداشت او از «جمهوری دوم»، سیاست خارجی پس از امام خمینی و تحلیلش از ساخت قدرت در جمهوری اسلامی را نقد می‌کند. در ادامه‌ی کتاب نقد تاریخ‌نگاری انقلاب اسلامی (کتاب یازدهم) مقاله‌ای درباره‌ی مجموعه‌ی رادیویی انقلاب ایران به روایت رادیو بی‌بی‌سی، مقاله‌ای درباره‌ی کتاب همه‌ی مردان شاه استیون کینزر، نقدی بر کتاب خودکامگی، نوسازی و انقلاب در روسیه و ایران نوشته‌ی تیم مک‌دانیل و در پایان نقدی بر رمان زمین سوخته آمده است. در هر مورد، ناقدان با تکیه بر اسناد، زمینه‌های تاریخی و مباحث نظری، به سراغ خطاهای تحلیلی، تقلیل‌گرایی، استفاده از منابع دست دوم، یک‌سونگری نسبت به نقش روحانیت و مردم و نیز تحریف یا ساده‌سازی رخدادهای کلیدی رفته‌اند. کتاب در پایان دارای کتابنامه و نمایه است و جایگاه خود را به‌عنوان جلد یازدهم یک مجموعه‌ی پیوسته تثبیت کرده است.

خلاصه کتاب نقد تاریخ نگاری انقلاب اسلامی (کتاب یازدهم)

این کتاب مجموعه‌ای از نقدها بر آثاری است که هرکدام تصویری خاص از انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی ارائه کرده‌اند. در مقاله‌ی مربوط به طبقه، سیاست و ایدئولوژی در انقلاب ایران، ناقد نشان می‌دهد که چگونه تأکید اولیه‌ی نویسنده بر نقش ذاتی ایدئولوژی در انقلاب، در عمل به تقلیل‌دادن ایدئولوژی به ابزاری برای تبدیل نارضایتی اقتصادی به بحران سیاسی فروکاسته شده است و سوءبرداشت از تشیع، روحانیت و ساخت طبقاتی ایران، تحلیل را مخدوش کرده است. در نقد گذار از بحران جانشینی، تمرکز بر این است که نویسنده با نادیده‌گرفتن زمینه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی، تغییرات پس از رحلت امام خمینی را صرفاً به «جمهوری دوم» و رقابت‌های قدرت فروکاسته است و در تحلیل رابطه‌ی ایران و آمریکا، برکناری آیت‌الله منتظری و سیاست خارجی پس از جنگ، دچار تناقض و استدلال‌های ضعیف شده است. دیگر مقالات نیز به همین شیوه، روایت‌های رسانه‌ای و دانشگاهی غربی از کودتای ۲۸ مرداد، نقش انگلستان در تاریخ معاصر ایران، نسبت نوسازی و خودکامگی در ایران و روسیه و تصویر جنگ تحمیلی در رمان زمین سوخته را از منظر دقت تاریخی، نوع منبع و زاویه‌ی نگاه به چالش کشیده‌اند.

چرا باید کتاب نقد تاریخ نگاری انقلاب اسلامی (کتاب یازدهم) را بخوانیم؟

این کتاب امکان مقایسه‌ی چند روایت پرنفوذ از انقلاب اسلامی با نقدهای مستند و جزئی‌نگر را فراهم کرده است. خواننده می‌تواند ببیند که چگونه انتخاب منابع، زاویه‌ی دید و پیش‌فرض‌های نظری، تصویر نهایی از انقلاب و جمهوری اسلامی را تغییر می‌دهد و در عین حال با مباحثی مانند نقش ایدئولوژی شیعی، بازار، روحانیت، سیاست خارجی و جنگ در تاریخ‌نگاری معاصر ایران آشنا شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران تاریخ انقلاب اسلامی، علوم سیاسی، جامعه‌شناسی سیاسی و مطالعات ایران معاصر پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی توصیه می‌شود که با آثار منصور معدل، انوشیروان احتشامی، استیون کینزر یا متون رسانه‌ای غربی درباره‌ی انقلاب ایران سروکار دارند و می‌خواهند نقدی مستند بر این نوشته‌ها ببینند. «مقد مه نقد علمی از راهکارهای مناسب در مواجهه با آثار پژوهشی در حوزه‌های مختلف تحقیقی است که ضمن نشان‌دادن نقاط قوت و ضعف آثار بر غنای علوم مختلف می‌افزاید. این مسئله در حوزه‌ی علوم انسانی به‌خصوص در رشته‌ی علوم سیاسی و تاریخ بیشتر نمایان و محسوس است. دخالت ارزش‌های فردی و گروهی در علوم انسانی باعث می‌شود تا با مطالعه‌ی برخی برداشت‌ها قلب و ذهن خواننده به سمت و سویی خاص هدایت شود. تاریخ هر جامعه‌ای برای آیندگان آن جامعه بسیار اهمیت دارد و حافظه‌ی تاریخی یک ملت می‌تواند همواره راه‌گشای آنان در برخورد با مسائل مختلف باشد. به همین دلیل اگر ثبت و ضبط این تاریخ با دقت و منطبق بر واقعیات آن جامعه انجام نپذیرد، بی‌شک تصمیم‌گیری‌ها و قضاوت آیندگان را در مورد گذشتگان خود تحت‌تأثیر قرار خواهد داد. در این بین، انقلاب رویدادی است که به جرأت می‌توان آن را مهم‌ترین و متحول‌کننده‌ترین رخداد در عرصه‌های مختلف هر کشور و ملتی به‌شمار آورد. مرکز اسناد انقلاب اسلامی به‌عنوان مرکزی تخصصی در حوزه‌ی تاریخ انقلاب اسلامی، در راستای انجام رسالت خود در مطالعه و تدوین تاریخ انقلاب اسلامی، گام دیگری در کنار فعالیت‌های پژوهشی متداول خود برداشته و طرح بررسی و نقد آثار مکتوب درباره‌ی انقلاب اسلامی ایران را در دستور کار خود قرار داده است. این مرکز تاکنون ده مجلد از مجموعه نقد تاریخ‌نگاری انقلاب اسلامی را منتشر کرده و اینک یازدهمین کتاب از مجموعه‌ی مذکور را که شامل شش مقاله است، به علاقه‌مندان مطالعات انقلاب اسلامی تقدیم می‌کند.»