کتاب کول کولن

کتاب کول کولن نوشته‌ی علی ملاحی‌سوزایی است که جلال مبارک‌زاده آن را گردآوری کرده و انتشارات پر سرخ آن را منتشر کرده است. این کتاب مجموعه‌ای از افسانه‌ها و قصه‌های عامیانه‌ی مردم جزیره‌ی قشم است که به گویش محلی روایت شده و در کنار متن، حال‌وهوای فرهنگی و تاریخی این جزیره را نیز نشان می‌دهد. در کول کولن قصه‌هایی از پچوچین و عنتر تا حکایت‌های مربوط به آب زندگانی و بابا تاجر دیده می‌شود که هرکدام گوشه‌ای از باورها و شوخ‌طبعی مردم جنوب را بازتاب می‌دهند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب کول کولن

کتاب کول کولن مجموعه‌ای از قصه‌های کهن جزیره‌ی قشم است که به گویش مردم این جزیره روایت شده و جلال مبارک‌زاده آن را براساس نقل‌های شفاهی علی ملاحی‌سوزایی گردآوری کرده است. در مقدمه‌ی کتاب، گردآورنده از قدمت تاریخی قشم و نقش آن در شکل‌گیری گنجینه‌ای غنی از ادبیات عامیانه سخن گفته است؛ جایی که اقوام و طوایف مختلف در کنار هم زیسته‌اند و اندیشه و شیوه‌ی زندگی‌شان در هم تنیده شده است. به‌گفته‌ی او، لالایی‌ها، مثل‌ها، افسانه‌ها، آداب‌ورسوم و سنن مردم قشم همچون آیینه‌ای تمام‌نما، خلق‌وخوی و جهان‌بینی این جامعه را نشان می‌دهد. کتاب کول کولن در چند بخش، قصه‌هایی پی‌درپی را پیش می‌برد که همگی حول شخصیت‌ها و موقعیت‌های آشنا در فرهنگ عامیانه می‌چرخند؛ از پچوچین و عنتر تا بابا تاجر و سیاه زرنگ، از فقیر یک‌نان تا پادشاه یمن و دخترش، و از جست‌وجوی آب زندگانی تا رویارویی با دیو و شاه پریان. در هر قصه، زبان سوزایی و واژه‌های بومی قشم حفظ شده و همین ویژگی، کتاب را به سندی زنده از گویش و فرهنگ محلی تبدیل کرده است. در لابه‌لای روایت‌ها، مبارک‌زاده از جایگاه علی ملاحی‌سوزایی به‌عنوان یکی از چهره‌های شاخص قصه‌گویی در قشم یاد کرده است؛ کسی که با نقل قصه‌های عامیانه، بخشی از هویت فرهنگی جزیره را زنده نگه داشته است.

خلاصه داستان کول کولن

کتاب کول کولن مجموعه‌ای از چندین قصه‌ی پیوسته و ناپیوسته است که هرکدام ماجرایی مستقل دارند اما در فضای مشترک فرهنگ عامیانه‌ی قشم می‌گذرند. در قصه‌ی پچوچین و عنتر، ماجرا با آزادکردن یک میمون بدهکار شروع می‌شود و به همراهی عنتر با پچوچین، کشف گنج، معامله با دکان‌دار و رسیدن به قصر دختر پادشاه می‌رسد؛ جایی که زرنگی عنتر و سادگی پچوچین در کنار هم، طنز و تعلیق می‌سازند. در حکایت بابا تاجر و سیاه، دزدی از خزانه‌ی پادشاه، فریب وزیر، ملا و خود شاه، و بازی با مفهوم عدالت و زرنگی روایت شده است. قصه‌ی فقیر یک‌نان و حکمت خدا، رابطه‌ی رزق، قضا و تلاش انسان را به‌تصویر می‌کشد و داستان آب زندگانی، سفر قهرمان، خیانت موم و دیو، و یاری دختر شاه پریان را در قالبی افسانه‌ای بازگو می‌کند.

چرا باید کتاب کول کولن را بخوانیم؟

خواندن کول کولن فرصتی برای آشنایی نزدیک با گویش، شوخ‌طبعی و جهان‌بینی مردم قشم است. این کتاب هم‌زمان که قصه‌های سرگرم‌کننده و پرحادثه ارائه کرده است، لایه‌هایی از باورهای دینی، اخلاقی و اجتماعی جنوب ایران را نیز نشان می‌دهد و بخشی از ادبیات شفاهی در حال فراموشی را ثبت کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کول کولن به علاقه‌مندان فرهنگ و فولکلور جنوب ایران، پژوهشگران زبان و گویش‌های محلی، دوست‌داران قصه‌ها و افسانه‌های عامیانه و کسانی که کنجکاو شناخت زندگی و تخیل مردم قشم هستند پیشنهاد می‌شود.