کتاب نهضت روحانیون ایران (جلد هفتم و هشتم)

کتاب نهضت روحانیون ایران (جلد هفتم و هشتم) نوشته علی دوانی ادامه‌ی مجموعه‌ای است که به نقش روحانیت شیعه در شکل‌گیری و اوج‌گیری انقلاب اسلامی می‌پردازد. در این دو جلد، تمرکز اصلی بر سال‌های پایانی حکومت پهلوی، از ماجرای مقاله‌ی احمد رشیدی‌مطلق و فاجعه‌ی ۱۹ دی قم تا مهاجرت امام خمینی به پاریس و گسترش اعتراضات سراسری است. متن کتاب ترکیبی از روایت تاریخی، اسناد، اعلامیه‌ها، تلگراف‌ها، مصاحبه‌ها و گزارش‌های معاصر حوادث است که به‌وسیله‌ی نویسنده گردآوری و توضیح داده شده. انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی این اثر را منتشر کرده است و نسخه‌ی الکترونیکی آن را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نهضت روحانیون ایران (جلد هفتم و هشتم)

کتاب نهضت روحانیون ایران (جلد هفتم و هشتم) بخش حساسی از طرح «تدوین تاریخ انقلاب اسلامی» در مرکز اسناد انقلاب اسلامی است که علی دوانی در آن به سال‌های اوج‌گیری انقلاب و فروپاشی اقتدار رژیم پهلوی پرداخته است. این دو جلد برهه‌ای را پوشش می‌دهد که از انتشار مقاله‌ی موهن روزنامه‌ی اطلاعات با نام مستعار احمد رشیدی‌مطلق و طراحی رژیم برای بهره‌برداری تبلیغاتی از سفر دبیرکل سازمان ملل آغاز می‌شود و تا مهاجرت امام خمینی به فرانسه، تثبیت اقامت در نوفل‌لوشاتو و گسترش مصاحبه‌ها و پیام‌های جهانی او ادامه می‌یابد.

در کتاب نهضت روحانیون ایران (جلد هفتم و هشتم) ساختار متن بر پایه‌ی فصل‌های موضوعی و زمانی است؛ فصل‌هایی مانند «تمدن بزرگ شاه!»، «انفجار نزدیک می‌شود»، «فاجعه‌ی ۱۹ دی‌ماه در قم»، «قیام خونین مردم تبریز»، «جمعه‌ی سیاه ۱۷ شهریور»، «زلزله‌ی طبس»، «خانه‌ی امام خمینی در محاصره‌ی قوای انتظامی عراق»، «عزیمت امام خمینی به فرانسه» و «نقطه عطف در تاریخ نهضت روحانیون ایران». در کنار این فصل‌های تحلیلی، حجم زیادی از متن به بازنشر اعلامیه‌های مراجع و روحانیون، بیانیه‌های بازار و اصناف، تلگراف‌ها، مصاحبه‌های امام خمینی با رسانه‌های خارجی و گزارش‌های مطبوعات بین‌المللی اختصاص یافته است.

کتاب نهضت روحانیون ایران (جلد هفتم و هشتم) با این چینش، هم روند کلی حوادث را روایت کرده است و هم جزئیات میدانی مانند تعطیلی بازارها، واکنش حوزه‌ی علمیه‌ی قم، موضع‌گیری پزشکان قم در قالب «کمیته‌ی دفاع از مجروحین و مصدومین» و نامه‌نگاری‌های مراجع با یکدیگر و با مقامات رسمی را نشان می‌دهد. حضور اسناد دست‌اول در کنار توضیحات نویسنده، تصویر نسبتاً نزدیک به زمان وقوع از فضای سیاسی، امنیتی و اجتماعی آن سال‌ها ارائه کرده است.

خلاصه کتاب نهضت روحانیون ایران (جلد هفتم و هشتم)

کتاب نهضت روحانیون ایران (جلد هفتم و هشتم) بر نقطه‌ی عطفی تمرکز دارد که در آن نهضت طولانی روحانیت به مرحله‌ی انقلاب سراسری تبدیل می‌شود. متن با نقد شعار «تمدن بزرگ» و نمایش شکاف میان تبلیغات رسمی و واقعیت فقر و حاشیه‌نشینی آغاز می‌شود، سپس به خریدهای گسترده‌ی تسلیحاتی شاه، نقش ایران به‌عنوان ژاندارم خلیج‌فارس و وابستگی نفتی و نظامی به غرب می‌پردازد.

در ادامه، کتاب نهضت روحانیون ایران (جلد هفتم و هشتم) ماجرای مقاله‌ی توهین‌آمیز روزنامه‌ی اطلاعات، طراحی رژیم برای بهره‌برداری از سفر کورت والدهایم، و تبدیل اعتراض آرام حوزه‌ی قم به فاجعه‌ی ۱۹ دی را دنبال می‌کند؛ رخدادی که به زنجیره‌ی چهلم‌ها، قیام تبریز، یزد، مشهد، اصفهان و شیراز پیوند می‌خورد. سپس حوادثی مانند سینما رکس آبادان، جمعه‌ی سیاه ۱۷ شهریور، زلزله‌ی طبس، محاصره‌ی خانه‌ی امام در نجف، هجرت به پاریس، مصاحبه‌های گسترده‌ی رسانه‌ای و گسترش اعتصابات و تعطیلی بازارها ترسیم شده است.

چرا باید کتاب نهضت روحانیون ایران (جلد هفتم و هشتم) را بخوانیم؟

کتاب نهضت روحانیون ایران (جلد هفتم و هشتم) برای فهم جزئیات سال‌های پایانی حکومت پهلوی، مجموعه‌ای کم‌نظیر از اعلامیه‌ها، تلگراف‌ها، مصاحبه‌ها و روایت‌های نزدیک به زمان وقوع حوادث گرد آورده است. خواننده می‌تواند از خلال این اسناد، منطق تصمیم‌های رژیم، شیوه‌ی واکنش روحانیت و بازار و چگونگی تبدیل اعتراضات پراکنده به یک حرکت سراسری را دنبال کند.

خواندن کتاب نهضت روحانیون ایران (جلد هفتم و هشتم) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب نهضت روحانیون ایران (جلد هفتم و هشتم) به دانشجویان و پژوهشگران تاریخ معاصر ایران، علاقه‌مندان به نقش روحانیت در تحولات سیاسی و کسانی پیشنهاد می‌شود که به‌دنبال شناخت جزئی‌تر حوادثی مانند ۱۹ دی قم، ۱۷ شهریور و مهاجرت امام خمینی به پاریس هستند. همچنین برای فعالان حوزه‌ی مطالعات انقلاب اسلامی مفید است.

درباره علی دوانی

علی دوانی (رجبی) در سال ۱۳۰۸ هجری شمسی در روستای دوان از توابع کازرون در استان فارس متولد شد. دوران کودکی و نوجوانی خود را در زادگاهش و سپس آبادان گذراند و در آن‌جا در مدرسه‌ی فنی شرکت نفت در رشته‌ی مکانیک مشغول به تحصیل شد. در حدود سال ۱۳۲۲ برای تحصیل علوم دینی عازم حوزه‌ی علمیه‌ی نجف اشرف شد و حدود پنج سال در محضر استادانی چون آیت‌الله مدنی و شیخ علی کاشانی به فراگیری دروس حوزوی پرداخت. در سال ۱۳۲۷ به دلیل کسالت به ایران بازگشت و پس از ازدواج با دختر آیت‌الله احمد آل آقا نهاوندی (از نوادگان وحید بهبهانی)، در قم ساکن شد و تحصیلات خود را در محضر بزرگانی چون آیت‌الله بروجردی، امام خمینی و علامه طباطبایی ادامه داد.

دوانی از اوایل دهه‌ی ۱۳۳۰ به نگارش مقالات دینی در مطبوعات پرداخت و نخستین کتاب خود را با عنوان «شرح زندگانی جلال‌الدین دوانی» در سال ۱۳۳۴ منتشر ساخت. او در کنار تألیف، در عرصه‌ی منبر و تبلیغ دینی نیز فعال بود و در شهرهای مختلف ایران و کشورهایی مانند کویت سخنرانی می‌کرد. دوانی در تأسیس مجله‌ی «درس‌هایی از مکتب اسلام» در قم با همکاری افرادی چون آیت‌الله مکارم شیرازی و آیت‌الله سبحانی نقش داشت و در دانشگاه‌های مختلف از جمله دانشکده‌ی الهیات تهران به تدریس تاریخ اسلام و سیره‌ی معصومین اشتغال داشت. فعالیت‌های تبلیغی و انتقادی او علیه رژیم پهلوی باعث شد ساواک او را ممنوع‌المنبر و ممنوع‌الخروج کند.

علی دوانی بیش از ۷۰ جلد کتاب در حوزه‌ی تألیف، ترجمه و تصحیح از خود به یادگار گذاشت. معروف‌ترین آثار او عبارتند از «مهدی موعود» (ترجمه جلد سیزدهم بحارالانوار)، «مفاخر اسلام» در چندین جلد و «نهضت روحانیون ایران» که از منابع مهم تاریخ معاصر به شمار می‌رود. او در ۱۸ دی ماه ۱۳۸۵ (شامگاه عید غدیر) در سن ۷۷ سالگی درگذشت و پیکرش در حرم حضرت معصومه در قم به خاک سپرده شد.