کتاب توسعه روستایی

کتاب توسعه روستایی (Rural Development) نوشته‌ آدام پین و شل هنسن با ترجمه‌ محمدرضا رضوانی، سمیرا جولایی و فاطمه جمشیدی است و انتشارات مرکز پژوهش‌ های توسعه و آینده‌ نگری آن را منتشر کرده است. این کتاب تصویری تحلیلی از دگرگونی روستاها در جهان امروز ارائه می‌دهد. در این اثر توسعه روستایی در پیوند با کشاورزی، منابع طبیعی، سیاست‌گذاری، نهادها، معیشت خانوارها و مشارکت اجتماعات محلی بررسی شده است. نویسندگان با تکیه‌ بر تجربه‌های میدانی در افغانستان و سوئد و استفاده از مطالعات موردی متعدد از کشورهای شمال و جنوب نشان داده‌اند که روستا فقط محل تولید کشاورزی نیست، بلکه عرصه‌ای برای سیاست، فرهنگ، هویت و منازعه نیز به‌ شمار می‌آید. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب توسعه روستایی اثر آدام پین و شل هنسن

کتاب توسعه روستایی اثری از آدام پین و شل هنسن است و محمدرضا رضوانی، سمیرا جولایی و فاطمه جمشیدی آن را به فارسی برگردانده‌اند و انتشارات مرکز پژوهش‌ های توسعه و آینده‌ نگری آن را منتشر کرده است. این کتاب بر پایه‌ی تجربه‌های طولانی نویسندگان در افغانستان، سوئد و دیگر کشورها نوشته شده و توسعه‌ی روستایی را به‌عنوان پدیده‌ای چندسطحی، چندوجهی و بین‌رشته‌ای بررسی کرده است.

کتاب توسعه روستایی در ۹ فصل تنظیم شده است. در فصل اول مفهوم روستا و توسعه‌ی روستایی، روایت‌های مسلط درباره‌ی روستا و تاریخچه‌ی سیاست‌های روستایی در شمال و جنوب توضیح داده شده است. فصل دوم به مفاهیم و نظریه‌ها اختصاص دارد و موضوعاتی مانند قدرت، گفتمان، پیامدها، زمینه، ساختار و عاملیت، اعتماد و سرمایه‌ی اجتماعی و گروه‌بندی نهادها را به‌عنوان ابزار تحلیل توسعه روستایی طرح کرده است. آدام پین و شل هنسن در فصل سوم نظریه‌ها و رویکردهای تغییر اقتصاد روستایی را بررسی کرده‌اند؛ از فقر و سیاست‌های مقابله با آن در افغانستان تا نظریه‌های تغییرات ارضی، نوسازی، اقتصاد سیاسی مارکسیستی و منطق خانوارهای دهقانی.

فصل چهارم معیشت روستایی، آسیب‌پذیری، ریسک، دارایی‌های خانوار، راهبردهای تنوع‌بخشی و تفاوت‌های جنسیتی در معیشت را بررسی می‌کند و پیوند این مباحث با پایداری را نشان می‌دهد. فصل پنجم کتاب توسعه روستایی منابع طبیعی را در کانون قرار داده و زمین، جنگل، آب، شیلات و معدن را در چارچوب بوم‌شناسی سیاسی، تصرف زمین، اعطای سند مالکیت و حفاظت محیط زیست تحلیل کرده است. فصل ششم درباره‌ی نهادها و خدمات حامی توسعه‌ی روستایی است؛ از سیاست‌های کشاورزی و زمین تا نظام‌های دانش و نوآوری، اعتبارات روستایی، بازارها، اقتصاد غیرکشاورزی و حمایت اجتماعی.

آدام پین و شل هنسن در فصل هفتم کتاب توسعه روستایی سیاست، برنامه‌ریزی و فرایند سیاست‌گذاری روستایی را بررسی کرده‌اند؛ از تنظیم دستور کار و قدرت واژگان تا اهداف سیاستی، ظرفیت‌سازی، حکمرانی خوب، نظارت و ارزشیابی. فصل هشتم عوامل و فرایندهای تغییر مانند جهانی‌شدن، تغییرات آب‌وهوایی، همه‌گیری‌ها، ناامنی غذا و آب، منازعه و خشونت و جنبش‌های اجتماعی را در پیوند با پیامدهای روستایی تحلیل کرده است.

فصل نهم کتاب توسعه روستایی به مشارکت در توسعه‌ی روستایی اختصاص دارد و با دو مطالعه‌ی موردی از برنامه‌ی همبستگی ملی افغانستان و برنامه‌ی لیدر در سوئد، نقش اجتماعات محلی در طراحی، اجرا، نظارت و ارزشیابی برنامه‌ها را مقایسه کرده است. در پایان هر فصل نیز خلاصه، پرسش‌های مورد بحث، پیشنهاد مطالعه‌ی بیشتر و تارنماهای مفید آمده که کتاب را به منبعی آموزشی برای دوره‌های تحصیلات تکمیلی تبدیل کرده است.

خلاصه کتاب توسعه روستایی

کتاب توسعه روستایی توسعه را فقط افزایش تولید کشاورزی نمی‌داند، بلکه آن را فرایند پیچیده‌ی تغییر اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و زیست‌محیطی در فضاهای روستایی تعریف کرده است. آدام پین و شل هنسن ابتدا نشان داده‌اند که «روستایی» مفهومی واحد نیست و بسته به فرهنگ، سیاست و آمار در کشورها به‌گونه‌ای متفاوت تعریف می‌شود. سپس با تکیه‌ بر نظریه‌هایی مانند قدرت، گفتمان، ساختار و عاملیت و سرمایه‌ی اجتماعی توضیح داده‌اند که چگونه سیاست‌ها، نهادها و بازارها مسیر تغییر روستایی را شکل می‌دهند.

کتاب توسعه روستایی در ادامه اقتصاد روستایی، فقر، تغییرات ارضی، معیشت خانوارها، منابع طبیعی، نهادها و خدمات حمایتی، سیاست‌گذاری، عوامل جهانی تغییر و نقش مشارکت محلی را بررسی می‌کند. مقایسه‌ی افغانستان و سوئد نشان می‌دهد که با وجود تفاوت‌های شدید درآمدی و نهادی، پرسش‌های اصلی درباره‌ی عدالت، پایداری، مشارکت و آینده‌ی مزارع کوچک در هر دو زمینه مطرح است.

چرا باید کتاب توسعه روستایی را بخوانیم؟

کتاب توسعه روستایی تصویری منسجم از روستا در جهان معاصر ارائه کرده است؛ از تعریف روستا و نظریه‌های توسعه تا معیشت خانوار، منابع طبیعی، سیاست‌گذاری و مشارکت محلی. خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند هم تحولات تاریخی و نظری توسعه روستایی را بشناسد و هم با نمونه‌های عینی از افغانستان، سوئد و دیگر کشورها با چالش‌های امروز روستاها آشنا شود.

خواندن کتاب توسعه روستایی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب توسعه روستایی به دانشجویان و پژوهشگران جغرافیا، برنامه‌ریزی روستایی، توسعه، جامعه‌شناسی و اقتصاد کشاورزی پیشنهاد می‌شود. همچنین برای کارشناسان دستگاه‌های اجرایی، برنامه‌ریزان محلی و فعالان سازمان‌های غیردولتی که با مسائل روستایی سروکار دارند، مفید است.