کتاب بررسی روند توزیع درآمد

کتاب بررسی روند توزیع درآمد (خانوارهای شهری، روستایی و کشوری در دو دهه‌ی اخیر) نوشته‌ علی‌ اکبر خسروی‌ نژاد و مسلم عبیری است و انتشارات مرکز پژوهش‌ های توسعه و آینده‌ نگری آن را منتشر کرده است. این کتاب تحلیلی آماری از نابرابری درآمد و مخارج در ایران ارائه کرده است. نویسندگان با استفاده از داده‌های خام هزینه و درآمد خانوار مرکز آمار ایران و شاخص‌های مختلف نابرابری، تصویر نسبتاً دقیقی از وضعیت توزیع درآمد و مخارج در مناطق شهری، روستایی و کل کشور ترسیم کرده‌اند. تمرکز اصلی اثر بر روندها، تغییرات و مقایسه‌ی دهک‌های مختلف درآمدی در بازه‌ی زمانی ۱۳۸۳ تا ۱۴۰۰ است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بررسی روند توزیع درآمد اثر علی‌ اکبر خسروی‌ نژاد و مسلم عبیری

کتاب بررسی روند توزیع درآمد با تکیه‌ بر داده‌های رسمی مرکز آمار ایران، به سراغ یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات اقتصاد ایران یعنی نابرابری درآمد و مخارج رفته است. علی‌ اکبر خسروی‌ نژاد و مسلم عبیری در این کتاب، هم سطح درآمد و مخارج را به‌عنوان شاخصی از رفاه بررسی کرده‌اند و هم شاخص‌های نابرابری را برای دوره‌ی ۱۳۸۳ تا ۱۴۰۰ محاسبه کرده‌اند. این کتاب هشت‌ فصل دارد و کلیات و مبانی نظری تا تحلیل‌های جزئی‌تر را شامل می‌شود.

علی‌ اکبر خسروی‌ نژاد و مسلم عبیری در کتاب بررسی روند توزیع درآمد در فصل اول هدف مطالعه، قلمرو موضوعی، دوره‌ی زمانی و روش کار را توضیح می‌دهند و نشان می‌دهند که چرا سال ۱۳۸۳ به‌عنوان نقطه‌ی شروع انتخاب شده است. در فصل دوم، ادبیات نظری شاخص‌های توزیع درآمد و نابرابری معرفی شده است؛ از مفهوم توزیع درآمد و تمایز بین توزیع شخصی و تبعی گرفته تا شاخص‌هایی مانند ضریب جینی، آنتروپی تعمیم‌یافته (تایل) و اتکینسون و ویژگی‌های مطلوب یک شاخص نابرابری.

کتاب بررسی روند توزیع درآمد در فصل سوم روند نابرابری در درآمد و مخارج کل را بررسی می‌کند و متوسط درآمد حقیقی، سهم دهک‌ها، نسبت دهک‌های بالا به پایین و شاخص‌های نابرابری را برای مناطق شهری، روستایی و کل کشور مقایسه می‌کند. فصل چهارم نابرابری در مخارج خوراکی و غیرخوراکی را دنبال کرده است. فصل‌های پنجم تا هشتم نیز به‌ترتیب به گروه‌های مسکن، بهداشت و درمان، آموزش و حمل‌ونقل اختصاص یافته و برای هر کدام روند مخارج حقیقی، نسبت‌های نابرابری و شاخص‌های نابرابری در سطح شهری، روستایی و کشوری بررسی شده است. در پایان نیز جداول و پیوست‌های مفصل، داده‌ها و شاخص‌ها را به‌تفکیک ارائه می‌کند.

خلاصه کتاب بررسی روند توزیع درآمد

کتاب بررسی روند توزیع درآمد به قلم علی‌ اکبر خسروی‌ نژاد و مسلم عبیری، با تمرکز بر دوره‌ی ۱۳۸۳ تا ۱۴۰۰، ابتدا جایگاه نابرابری درآمدی را در اقتصاد و سیاست‌گذاری توضیح می‌دهد و نشان می‌دهد که چرا توزیع درآمد فقط یک موضوع اقتصادی نیست و ابعاد اجتماعی و سیاسی جدی دارد. سپس مفهوم توزیع درآمد، انواع آن (شخصی و تبعی) و شاخص‌های سنجش نابرابری مانند ضریب جینی، نسبت دهک‌ها، شاخص تایل، آنتروپی تعمیم‌یافته و اتکینسون معرفی می‌شود و ویژگی‌های مطلوب یک شاخص نابرابری تشریح شده است.

در ادامه، کتاب بررسی روند توزیع درآمد با استفاده از داده‌های خام هزینه و درآمد خانوار، روند درآمد و مخارج حقیقی را در دهک‌های مختلف و در سه سطح شهری، روستایی و کل کشور دنبال می‌کند. سهم هر دهک از کل درآمد و مخارج، نسبت دهک‌های بالا به پایین و تغییرات شاخص‌های نابرابری برای درآمد، مخارج کل و گروه‌های خوراکی، غیرخوراکی، مسکن، بهداشت، آموزش و حمل‌ونقل محاسبه و مقایسه شده است تا تصویری کمّی از فرازونشیب‌های نابرابری در این دوره ارائه شود.

چرا باید کتاب بررسی روند توزیع درآمد را بخوانیم؟

این کتاب تصویری عدد‌محور و مستند از نابرابری درآمد و مخارج در ایران ارائه کرده است و نشان می‌دهد که دهک‌های مختلف در شهر و روستا چه سهمی از درآمد و هزینه‌ها داشته‌اند. خواننده با مفاهیم و شاخص‌های نابرابری آشنا می‌شود و می‌تواند روندهای دو دهه‌ی اخیر را در حوزه‌ی رفاه، مسکن، خوراک، بهداشت، آموزش و حمل‌ونقل مقایسه کند.

خواندن کتاب بررسی روند توزیع درآمد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به پژوهشگران و دانشجویان اقتصاد، برنامه‌ریزی و علوم اجتماعی، تحلیل‌گران حوزه‌ی رفاه و سیاست‌گذاری عمومی و همچنین کارشناسان نهادهای دولتی و پژوهشی که با داده‌های هزینه و درآمد خانوار، فقر و نابرابری سروکار دارند، پیشنهاد می‌شود. کسانی که به تحلیل کمّی نابرابری علاقه‌مند هستند نیز مخاطب این کتاب به‌ شمار می‌آیند.

بخشی از کتاب بررسی روند توزیع درآمد

«پدیده‌ی نابرابری یکی از مأنوس‌ترین حقایق زندگی اجتماعی است و حتی برای سطحی‌نگرترین ناظران امری بدیهی است. درعین‌حال نابرابری اجتماعی مسئله‌ای نیست که به‌سادگی حل یا تبیین شود اما در این‌که نابرابری به موضوع‌هایی همچون شکاف بین پولدارها و فقرا یا تفاوت میان افراد برخوردار و محروم توجه دارد اتفاق‌نظر وجود دارد.

امروز بحث توزیع درآمد نه‌تنها از بعد اقتصادی بلکه از ابعاد سیاسی و احتماعی نیز حائز اهمیت است و تقریباً تمامی اقتصاددانان یکی از اهداف عمده دولت را تنظیم الگوی مناسب توزیع درآمد و تلاش در مسیر کاهش نابرابری در هر جامعه می‌دانند. حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر و بهبود توزیع درآمد همواره یکی از دغدغه‌های سیاست‌گذاران، قانون‌گذاران و دولت بوده است. در ایران نیز می‌توان گفت در همه برنامه‌های توسعه کشور یکی از اهداف اساسی، بهبود توزیع درآمد و کاهش فاصله میان طبقات مختلف درآمدی و ضریب جینی بوده است.

هدف از این مطالعه اندازه‌گیری و تحلیل توصیفی از روند شاخص‌های نابرابری در دو دهه اخیر تعریف شده است. ازآن‌جا که سیاست‌گذاران، تصمیم‌گیران و تصمیم‌سازان از یک‌سو و دانشگاهیان، محققان و تحلیل‌گران در حوزه بخش عمومی و نابرابری نیازمند تصویری دقیق‌تر و به‌روزتر از شاخص‌های نابرابری هستند و این شاخص‌ها به‌طور کامل و همه‌جانبه برای تمامی سال‌های دو دهه اخیر در دسترس نیست، تحقیق حاضر هدف خود را تهیه کتابی قابل‌اتکا و استفاده برای گروه مخاطبان پیش‌گفته قرار داده است.»