کتاب روزی روزگاری، جنگ...

کتاب روزی روزگاری، جنگ... نوشته‌ فاطمه زندی حاجی‌ آبادی براساس طرحی از رامین عزیززاده خطبه‌ سر است و نشر پرپروک آن را منتشر کرده است. این کتاب متنی نمایشی درباره‌ی تجربه‌ی جنگ، دفاع و پیامدهای انسانی آن است و در چند پرده و روایت، از جبهه‌های جنگ ایران و عراق تا صحنه‌های درگیری با داعش را کنار هم می‌گذارد. نویسنده در قالب دیالوگ‌ها و صحنه‌های تئاتری، فضای خانه، جبهه، هور و اسارت را به هم پیوند داده است تا تصویری احساسی و در عین‌ حال تحلیلی از جنگ و دفاع ارائه کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب روزی روزگاری، جنگ... اثر فاطمه زندی حاجی‌ آبادی

کتاب روزی روزگاری، جنگ... متنی نمایشی است که فاطمه زندی حاجی‌ آبادی آن را نوشته است. در مقدمه به قلم مدیرمسئول نشر پرپروک به این نکته پرداخته شده که هنر در ذات خود ضد جنگ است، اما در عین‌ حال می‌تواند دفاع از وطن و مردم مظلوم را به تصویری قابل‌تأمل تبدیل کند. همین نگاه شالوده‌ی فضای نمایشی کتاب را شکل داده است.

کتاب روزی روزگاری، جنگ... در چند پرده و روایت تنظیم شده است. پرده‌ی اول با صحنه‌ای خانگی آغاز می‌شود؛ گفت‌وگوی شبانه‌ی حسینِ کودک با مادرش، لالایی غمگین، دلتنگی برای پدر و خاطرات عاشقانه‌ی مادر و عباس فضای عاطفی اثر را می‌سازد. همین پرده در ادامه گفت‌وگوی مینا و عباس پیش از اعزام به جبهه، کشمکش میان ترس و وظیفه و معنای دفاع از خاک و ناموس به‌عنوان تکلیف به تصویر کشیده شده است.

در پرده‌ی دوم کتاب روزی روزگاری، جنگ... روایت به هور و عملیات خیبر می‌رود. متن با توضیحی مستندگونه درباره‌ی عملیات آغاز می‌شود و بعد به صحنه‌ای در نیزارها می‌رسد؛ جایی که عباس، صادق و داوود میان محاصره، زخم، بی‌پشتیبانی و نگرانی برای هم‌رزمشان سجاد، باید تصمیمی دشوار بگیرند. دوگانه‌ی ماندن و رفتن، نجات‌دادن دیگری یا ماندن در امان و در نهایت شهادت عباس و صادق در کنار خواندن نامه‌ی مینا، این پرده را شکل داده است.

پرده‌ی سوم کتاب روزی روزگاری، جنگ... جنگ را به زمانه‌ای دیگر می‌برد؛ صحنه‌ی هجوم داعش به خانواده‌ای عرب، تهدید، اسارت و ورود یک مدافع حرم زخمی که در برابر تحقیر و خشونت می‌ایستد. دیالوگ‌های عربی و فارسی در این کتاب درهم‌تنیده شده‌اند تا تضاد میان فهمی خشن از دین و نگاه مدافع حرم به ایمان و شهادت را نشان دهند. در پایان، روایت دوباره به خانه‌ی مینا و حسین برمی‌گردد؛ جایی که معنای مفقودالاثر، ادامه‌ی شهادت در زمانه‌های مختلف و آرزوی حسین برای شبیه‌شدن به پدرش، حلقه‌ی عاطفی کتاب را می‌بندد.

خلاصه داستان روزی روزگاری، جنگ...

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کتاب روزی روزگاری، جنگ... به قلم فاطمه زندی حاجی‌ آبادی با یک مقدمه‌ی تحلیلی درباره‌ی نسبت هنر و جنگ آغاز می‌شود و سپس در قالب نمایشنامه، چند برش از زندگی آدم‌هایی را نشان می‌دهد که جنگ سرنوشتشان را تغییر داده است. در پرده‌ی اول، رابطه‌ی عاطفی مینا و عباس و دلتنگی حسینِ کوچک برای پدر، معنای دفاع، ترس از آینده و امید به سعادت شهادت را در فضای یک خانه‌ی ساده به تصویر می‌کشد.

در پرده‌ی دوم کتاب روزی روزگاری، جنگ... صحنه به منطقه‌ی هور و عملیات خیبر منتقل می‌شود؛ عباس، صادق و داوود میان نیزارها گرفتار شده‌اند، از پشتیبانی خبری نیست و سجاد در تیررس دشمن مانده است. تصمیم برای نجات او، گفت‌وگوهای پرتنش درباره ترس، رفاقت و وظیفه و در نهایت فداکاری عباس و صادق محور این بخش است. پرده‌ی سوم جنگ را در قالب هجوم داعش و حضور یک مدافع حرم ادامه می‌دهد و در پایان با بازگشت به مینا و حسین، پیوند میان نسل‌ها، مفهوم مفقودالاثر و تداوم شهادت را برجسته می‌کند.

چرا باید کتاب روزی روزگاری، جنگ... را بخوانیم؟

کتاب روزی روزگاری، جنگ... جنگ را فقط از زاویه‌ی میدان نبرد نمی‌بیند، بلکه خانه، عشق، مادران چشم‌به‌راه، رزمندگان، مدافعان حرم و حتی اسیران را کنار هم می‌آورد. این متن نمایشی نشان می‌دهد که چگونه دفاع می‌تواند هم‌زمان هم دردناک و هم شریف باشد و خواننده را با پرسش‌هایی درباره خشونت، ایمان، وظیفه و بهای آزادی روبه‌رو می‌کند.

خواندن کتاب روزی روزگاری، جنگ... را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب روزی روزگاری، جنگ... به کسانی پیشنهاد می‌شود که به نمایشنامه‌های مرتبط با جنگ، دفاع مقدس و مدافعان حرم علاقه‌مندند. همچنین به خوانندگانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند تجربه‌های عاطفی خانواده‌های درگیر جنگ و نگاه انسانی به مفهوم دفاع را از نزدیک لمس کنند.

بخشی از کتاب روزی روزگاری، جنگ...

«آنچه که مسلم است جنگ عملی مطرود با چهره ای ویرانگر و ناخوشایند است و ذهن هنرمند عاری از هر گونه پلشتی و زشتی.

بالتبع هنر جنگ در ماهیت هنری ضد جنگ است.زیرا ذات انسان از چنین اتفاقات جاهلانه که جز واماندگی و پست رفت جوامع درگیر چیزی ندارد. متأثر می شود.

این جاست که رسالت هنرمند آغاز شده و با بهره مندی از نگاه تیزیینانه و تفسیر گر و در عین حال روح لطیف خود به زوایای تاریک این مقوله می پردازد. هر چند این تاثیر به صورت مطلق نیست. چه بسا در جریان جنگ هایی که سربازان در هیبت قهرمانانی اساطیری ظاهر می شوند و بحث دفاع پیش می آید، که این دفاع از مام وطن و هم وطن و همچنین جماعتی ستم دیده و مظلوم که گرفتار در چنگال عفریت جنگ. در سرزمینی دیگرند شکلی زیبا و قابل پرداخت به عنوان اثری هنری به خود می گیرد و امری ممدوح می شود. مانند آنچه که در جریان هشت سال جنگ تحمیلی عراق بر ایران, اتفاق افتاد.

هر کنشی واکنشی به همراه دارد . واکنش انسانی در مقابل کنش جنگ طلبی، دفاع است. با توجه به معنی لغوی دفاع دفع شرارت هاست که مقدس میشود و هنر مند آن را در هرگونه قالب مفهومی، می ستاید. 

دفاعی که در جوامع مدنی و قانونی محترم شمرده میشود و کسانی که در مقابل متجاوزان به مال و ناموس خود و یا دیگری ایستادگی می کنند نه تنها محکوم نیستند بلکه قهرمان محسوب میشوند.

لذا این دفع جنگ، اگر از حدود خود تجاوز کند دیگر امری مذموم خواهد شد. گاندی می گوید: « چشم در مقابل چشم. کوری می آورد.»وقتی دفاع جنبه ی انتقام و به قول عامیانه تلافی پیدا می کند. افراد درگیر را به کوری مبتلا خواهد کرد و این در قانون و حتی دیدگاه عرف نا بخشودنی است. نمایشنامه ی فوق نیز با دیدی هنری, بیانگر همین نگاه ضد جنگ است.»