کتاب گور ته چشم

کتاب گور ته چشم نوشته‌ اعظم زلفی گل، روایتی بلند از زندگی زنانی است که در میانه‌ی جنگ، مهاجرت، عشق‌های زخمی و خانواده‌ای پر از ترس و تعصب، دنبال معنای زندگی و عشق می‌گردند. خانه داستان چوک این کتاب را منتشر کرده است. داستان از زاویه‌دید رؤیا روایت می‌شود، زنی که میان گذشته‌ی پر از کابوس و حال آشفته‌اش، مدام به عقب برمی‌گردد و از دل خاطرات کودکی، نوجوانی، ازدواج، سقط جنین، جنگ و رابطه‌اش با نگار، مرصاد، مهران، مامان‌ثروت، جان‌جان و دیگران، تصویری تکه‌تکه اما زنده از یک خانواده و یک دوره‌ی پرآشوب می‌سازد. در این کتاب، فضا مدام بین آپارتمان شهری، خانه‌ی روستایی جان‌جان، بیمارستان، زیرزمین‌های شبیه پناهگاه‌ و حیاط‌های خاکی و نم‌خورده جابه‌جا می‌شود و هم‌زمان با این جابه‌جایی‌ها، ذهن راوی هم بین حال و گذشته رفت‌وبرگشت دارد. جنگ، فقط پس‌زمینه نیست، در تصمیم‌ها، ترس‌ها، مهاجرت‌ها و حتی شکل‌گرفتن رابطه‌ی رؤیا و نگار حضور پررنگ دارد. کتاب گور ته چشم بیش از آنکه به حادثه‌های بیرونی تکیه کند، درونیات شخصیت‌ها، احساس گناه، وسواس، عشق، خشم و میل به رهایی را دنبال کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب گور ته چشم

کتاب گور ته چشم نوشته‌ی اعظم زلفی گل با تمرکز بر زندگی رؤیا و اطرافیانش، روایتی خانوادگی و اجتماعی را در بستری شهری شکل می‌دهد. در این جهان داستانی، چند نسل از زنان یک خانواده حضور دارند: جان‌جان که خاطره‌ی عشق اساطیری و مقاومتش در روستا را با خود حمل می‌کند، مامان‌ثروت که زیر بار وسواس، ترس و قضاوت‌های آقاجان خم شده، شهین که درگیر نقش عروس و عروس‌ خانه است و رؤیا که میان عشق به مهران، ازدواج با مرصاد، سقط جنین و احساس گناه، مدام خودش را بازجویی می‌کند. 

نگار، دختر مرصاد، حلقه‌ی پیوند نسل تازه با گذشته است، دختری که از فرانسه برگشته، فارسی را با لهجه‌ای خاص حرف می‌زند، دوربینش را همه‌جا همراه دارد و می‌خواهد از جنگ و جبهه خاطره‌ی تصویری جمع کند. در کنار این‌ها، آقاجان با عقاید مذهبی خشن، غیرتی آمیخته به خشم و کنترلی که بر بدن و زندگی دخترانش اعمال می‌کند، سایه‌ای سنگین بر روایت انداخته است. 

ساختار کتاب گور ته چشم اثر اعظم زلفی گل بر فصل‌های متعدد استوار است، از فصل اول که با صحنه‌ی سوررئال و تکان‌دهنده‌ی درخت لوبیا، قلاب سقف و آوردن مرصاد آغاز می‌شود تا فصل‌های بعدی که به خانه‌ی روستایی جان‌جان، روزهای بمباران، سقط جنین رؤیا، رابطه‌ی او با نگار، خاطرات مهران و گذشته‌ی مامان‌ثروت و شهین می‌پردازد. در فهرست کتاب، ۱۷ فصل دیده می‌شود که هرکدام بخشی از پازل زندگی این خانواده را کامل می‌کند، فصل‌هایی مثل فصل اول که با تصویرسازی شدیداً حسی و آمیخته به خیال شروع شده است و فصل دوم که فضای روستا، حیاط جان‌جان، آغل، تنورستان و روزهای موشک‌باران را به تصویر کشیده است. کتاب گور ته چشم در هر فصل، هم‌زمان دو خط را جلو می‌برد: خط بیرونی رویدادها (جنگ، فرار، ازدواج، سفر، سقط، رفتن نگار به جبهه) و خط درونی ذهن راوی که پر از کابوس، احساس گناه، بازخوانی تصمیم‌ها و تلاش برای فهمیدن معنای عشق و فداکاری است.

خلاصه داستان گور ته چشم

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند! 

رؤیا، راوی اصلی، در کتاب گور ته چشم از همان ابتدا در صحنه‌ای آمیخته به خیال و واقعیت ظاهر می‌شود: درخت لوبیایی، قلابی در سقف، چکه‌هایی که بوی خون و اشک می‌دهند و مرصادی که قرار است آویزان شود. کنار این تصویر، مادر، مامان‌ثروت، مینا، شهین، جان‌جان و نگار حضور دارند و این صحنه در طول کتاب تکرار می‌شود. در ادامه، روایت به گذشته برمی‌گردد: خانه‌ی روستایی جان‌جان در روزهای موشک‌باران پناه خانواده است و جنگ و ترس در ذهن رؤیا ادامه دارد. 

او گذشته‌اش را مرور می‌کند: فرار از خانه‌ی آقاجان، ازدواج با مرصاد به‌خاطر پول، سفر به فرانسه، بارداری ناخواسته و سقط جنین که به زخمی دائمی در ذهنش تبدیل شده است. در کنار این‌ها، رابطه‌ی رؤیا با مهران و گذشته‌ی خانواده (جان‌جان و مامان‌ثروت و حس گناه و ترس‌های قدیمی) لایه‌ی دیگری به روایت می‌دهد. در زمان حال، نگار تصمیم می‌گیرد به جبهه برود برای عکاسی از حماسه‌ها و گفت‌وگوهای او با رؤیا درباره‌ی عشق، جنگ، مرگ و خاطره، هسته‌ی اصلی داستان را شکل می‌دهد.

چرا باید کتاب گور ته چشم را بخوانیم؟

کتاب گور ته چشم از دل جزئیات زندگی روزمره، تصویری زنده از چند نسل زن در یک خانواده ساخته است، زنانی که هرکدام به‌نوعی با عشق، ترس، بدن، جنگ و قضاوت اجتماعی درگیر هستند. این کتاب نشان داده است که جنگ فقط در خط مقدم اتفاق نمی‌افتد، در آشپزخانه‌ها، زیرزمین‌ها، اتاق‌های زایمان و در ذهن زنانی که باید بین ماندن، رفتن، سقط‌کردن، عاشق‌ماندن یا پشت‌کردن به عشق تصمیم بگیرند هم جنگی دائمی جریان دارد. 

خواندن این کتاب فرصتی است برای دیدن رابطه‌ی پیچیده‌ی مادر و دختر در قالب رؤیا و نگار، رابطه‌ای که از سوءتفاهم، تمسخر، خشم و رقابت شروع می‌شود و به همدلی، اعتراف و نوعی هم‌سرنوشتی می‌رسد. در کنار آن، تصویر آقاجان به‌عنوان پدری که مذهب، غیرت و خشونت را در هم آمیخته و مرصاد به‌عنوان مردی خوش‌گذران و بی‌ثبات، زمینه‌ای فراهم کرده است تا خواننده ببیند چگونه ساختار خانواده و جامعه بر بدن و انتخاب‌های زنان اثر می‌گذارد. کتاب گور ته چشم همچنین برای کسانی که به روایت‌های درهم‌تنیده‌ی زمان حال و گذشته و زبان آمیخته به تصویر، خاطره و مونولوگ درونی علاقه دارند، تجربه‌ای متفاوت فراهم کرده است، روایتی که در آن، یک تصمیم مثل سقط جنین یا فرار از خانه، تا سال‌ها بعد در رؤیاها، کابوس‌ها و رابطه‌ها ادامه پیدا می‌کند.

خواندن کتاب گور ته چشم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب گور ته چشم به کسانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌های خانوادگی چندنسلی با محوریت زنان، روایت‌های مرتبط با جنگ و بمباران در زندگی شهری و روستایی و داستان‌هایی درباره‌ی احساس گناه، سقط جنین، عشق‌های ناکام و رابطه‌ی پیچیده‌ی مادر و دختر علاقه‌مند هستند. این اثر همچنین به خوانندگانی توصیه می‌شود که از متن‌های پرجزئیات، گفت‌وگوهای طولانی شخصیت‌ها و رفت‌وبرگشت میان گذشته و حال در یک روایت بلند لذت می‌برند.