کتاب عرفان حماسی در شاهنامه فردوسی

کتاب عرفان حماسی در شاهنامه فردوسی نوشته‌ی محمد شیروانی است که نشر وصال آوای توحید آن را منتشر کرده است. نویسنده در این اثر به سراغ شاهنامه رفته و با تکیه‌بر ابیات و خطبه‌های فردوسی، لایه‌های عرفانی و توحیدی این حماسه‌ی بزرگ را بررسی کرده است. در این کتاب، مباحثی مانند توحید، ذات ربوبی، نسبت عقل و وهم، و پیوند حکمت نظری و عملی در شاهنامه طرح شده است. نویسنده کوشیده است نشان دهد چگونه شخصیت‌ها و داستان‌های شاهنامه می‌توانند حامل مفاهیم عرفان نظری و عملی باشند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب عرفان حماسی در شاهنامه فردوسی

کتاب عرفان حماسی در شاهنامه فردوسی اثری است که با رویکردی تحلیلی به سراغ شاهنامه رفته و آن را میدان تلاقی حماسه، حکمت و عرفان دانسته است. محمد شیروانی در آغاز کتاب، جایگاه شاهنامه را به‌عنوان «شاهکار حماسی زبان فارسی» و «بزرگ‌ترین سند هویت اسلامی ایرانی» یاد کرده و سپس نشان داده است که در دل این حماسه، رگه‌هایی از تفکر عرفانی و خداجویانه حضور دارد؛ رگه‌هایی که با تاویل و دقت در ابیات، آشکار می‌شوند. در کتاب عرفان حماسی در شاهنامه فردوسی ابتدا زندگی و زمانه‌ی فردوسی، ساختار شاهنامه و پیوند فرهنگ ایران پیش و پس از اسلام توضیح داده شده است. سپس نویسنده به سراغ مسئله‌ی اقبال و عدم اقبال به شاهنامه، دشواری زبان حماسی، رمزآلودبودن بیان فردوسی و تفاوت آن با غزل و متون عاشقانه رفته است. در ادامه، بحث «زبان رمز در شاهنامه» و دیدگاه‌هایی مانند سهروردی و کزازی درباره‌ی نمادهایی چون کیخسرو، زال، سیمرغ و اسفندیار طرح شده است. کتاب عرفان حماسی در شاهنامه فردوسی در فصل‌های بعدی به دو بخش اصلی حکمت نظری و حکمت عملی نزدیک می‌شود. مباحثی مانند ذات ربوبی، توحید ذاتی، صفاتی و افعالی، وحدت وجود، امکان شناخت خداوند، نسبت علم و عمل، و تفسیر عرفانی آیات و روایات در کنار ابیات شاهنامه بررسی شده است. نویسنده در هر بخش، ابیات فردوسی را نقل کرده و آن‌ها را با آیات قرآن، روایات و آرای حکیمانی چون ملاصدرا، ابن‌سینا، سهروردی، ابن‌ترکه، سیدحیدر آملی و دیگران در گفت‌وگو قرار داده است تا نشان دهد چگونه شاهنامه می‌تواند حامل گزاره‌های عرفانی و حکمی باشد.

خلاصه کتاب عرفان حماسی در شاهنامه فردوسی

کتاب عرفان حماسی در شاهنامه فردوسی بر این ایده استوار است که شاهنامه هرچند به‌ظاهر اثری حماسی و تاریخی است، اما در لایه‌های زیرین خود حامل اندیشه‌های عرفانی و توحیدی است. نویسنده با استناد به خطبه‌ها و ابیات کلیدی شاهنامه، مباحثی مانند وحدانیت خداوند، توحید افعالی، امکان و حدود شناخت ذات الهی، و نسبت جهان و خالق را استخراج کرده است. در این کتاب، مفاهیمی چون «ذات ربوبی»، «وحدت وجود»، «حکمت نظری و عملی» و «امکان شناخت خداوند» با تکیه‌بر ابیات فردوسی توضیح داده شده است. نویسنده نشان داده است که فردوسی در بسیاری از خطبه‌ها، در یک یا چند بیت به عمیق‌ترین مسائل خداشناسی، جهان‌شناسی و نفس‌شناسی پرداخته است. همچنین پیوند میان شاهنامه و حکمت اشراق، تفسیر عرفانی شخصیت‌هایی مانند کیخسرو، زال و اسفندیار، و نسبت شاهنامه با حکمت خسروانی و فلسفه‌ی اسلامی از دیگر محورهای کتاب است.

چرا باید کتاب عرفان حماسی در شاهنامه فردوسی را بخوانیم؟

کتاب عرفان حماسی در شاهنامه فردوسی امکان تازه‌ای برای خواندن شاهنامه فراهم کرده است؛ امکانی که در آن، ابیات حماسی در کنار مفاهیم عرفانی و حکمی خوانده می‌شوند. این اثر نشان می‌دهد چگونه می‌توان از دل داستان‌ها و خطبه‌های فردوسی، مباحثی مانند توحید، وحدت وجود، نسبت عقل و وهم و پیوند علم و عمل را بازخوانی کرد و شاهنامه را به‌عنوان متنی سرشار از اشارات معرفتی دید.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب عرفان حماسی در شاهنامه فردوسی به علاقه‌مندان شاهنامه، دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌های الهیات، فلسفه و عرفان اسلامی، و کسانی پیشنهاد می‌شود که به دنبال خوانش معنوی و توحیدی از متون کلاسیک فارسی هستند و می‌خواهند پیوند حماسه، حکمت و عرفان را در شاهنامه پی‌گیری کنند.