کتاب آسیب شناسی جریان های اجتماعی جوامع مدنی

کتاب آسیب شناسی جریان های اجتماعی جوامع مدنی، نوشته سمیه افشار، از مجموعه‌ی راهبردی حوزه‌ی جامعه است و انتشارات قرآن و اهل بیت نبوت(ع)، ناشر آثار مجمع مدارس دانشجویی قرآن و عترت (ع)، آن را منتشر کرده است. این کتاب با تکیه‌بر سوره‌های مسبحات و تمرکز ویژه بر سوره‌ی حدید، می‌کوشد نشان دهد آسیب‌های اجتماعی در جامعه‌ی ایمانی چگونه شکل می‌گیرند، چه نسبتی با نفاق، بخل، قساوت قلب و فسق دارند و از چه مسیری می‌توان آن‌ها را شناخت. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آسیب شناسی جریان های اجتماعی جوامع مدنی

کتاب آسیب شناسی جریان های اجتماعی جوامع مدنی، نوشته سمیه افشار، جامعه را از زاویه‌ی حرکت‌ها و جریان‌های اجتماعی می‌بیند و می‌کوشد میان جریان حق و آنچه نویسنده شبه‌جریان باطل می‌نامد، تمایز بگذارد. مبنای اصلی بحث، سوره‌های مسبحات و به‌طور خاص سوره‌ی حدید است؛ سوره‌ای که در این اثر به‌عنوان محور بررسی آسیب‌های اجتماعی در جامعه‌ی ایمانی معرفی شده است. نویسنده مفهوم تسبیح را فقط در حد یک تعبیر عبادی نگه نمی‌دارد؛ بلکه آن را به‌صورت الگویی برای فهم حرکت درست در جامعه طرح می‌کند؛ حرکتی که باید در مسیر حق باشد و از انحراف و نقصان فاصله بگیرد.

کتاب آسیب شناسی جریان های اجتماعی جوامع مدنی مفاهیم کلیدی خود را به‌تدریج می‌سازد؛ جامعه، حرکت اجتماعی، جریان اجتماعی، جریان حق، شبه‌جریان باطل و آسیب اجتماعی. در این چارچوب، آسیب اجتماعی فقط یک اختلال بیرونی نیست؛ نشانه‌ی گسست از حق، ضعف در روابط حقیقی و ناتوانی بستر اجتماعی در اصلاح نقصان‌هاست. این کتاب به سراغ مطالعه‌ی تدبرمحور سوره‌ی حدید می‌رود و آن را در چند مرحله پیش می‌برد؛ بررسی نظام موضوعات سوره، بیان حقایق آیات، جریان‌شناسی، تحلیل تفصیلی جریان‌ها و در نهایت آسیب‌شناسی. در این مسیر موضوعاتی مانند ایمان، انفاق، نفاق، قساوت قلب، فسق، فضل، بخل، مختال فخوربودن، تقوا، نور و مغفرت به‌عنوان عناصر اثرگذار در سلامت یا اختلال جامعه بررسی شده‌اند.

کتاب آسیب شناسی جریان های اجتماعی جوامع مدنی تلاش می‌کند از طریق آیات، یک نقشه‌ی تحلیلی برای فهم وضعیت جامعه به دست دهد. به همین دلیل این کتاب هم به ویژگی‌های جریان‌سازان حق می‌پردازد و هم به نشانه‌های اختلال‌گران اجتماعی؛ از مؤمنان ضعیف‌الایمان و انفاق‌نکنندگان گرفته است تا منافقان، اهل کتاب، فاسقان و کسانی که در خیال فضل و برتری خود گرفتار می‌شوند. فضای کتاب تحلیلی و مفهومی است و خواندن آن مخاطب را، بیش از هر چیز، با شبکه‌ای از مفاهیم قرآنی و نسبت آن‌ها با حیات اجتماعی روبه‌رو می‌کند.

خلاصه کتاب آسیب شناسی جریان های اجتماعی جوامع مدنی

جامعه فقط مجموعه‌ای از افراد نیست؛ بلکه حاصل جهت‌گیری حرکت‌های اجتماعی است. نویسنده توضیح می‌دهد که اگر این حرکت‌ها همسو با حق باشند، جریان حق شکل می‌گیرد و اگر از آن جدا شوند، زمینه برای شبه‌جریان باطل و آسیب‌های اجتماعی فراهم می‌شود. بخش اصلی کتاب بر سوره‌ی حدید متمرکز است و از طریق آیات آن نشانه‌های سلامت و اختلال در جامعه را استخراج می‌کند. همچنین موضوعاتی مانند ایمان، انفاق، پاسخ‌دادن به دعوت رسول، خشوع قلب، پرهیز از بخل، شناخت نفاق و توجه به فضل الهی به‌عنوان معیارهای تشخیص و اصلاح آسیب‌ها مطرح شده‌اند.

چرا باید کتاب آسیب شناسی جریان های اجتماعی جوامع مدنی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب آسیب شناسی جریان های اجتماعی جوامع مدنی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نسبت میان مفاهیم قرآنی و مسئله‌ی آسیب‌های اجتماعی را در یک چارچوب پیوسته بررسی می‌کند.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند تفاوت جریان حق و شبه‌جریان باطل را بشناسد.
• این اثر نشان می‌دهد مفاهیمی مانند نفاق، بخل، قساوت قلب و فسق چگونه در بستر اجتماعی معنا پیدا می‌کنند.
• کتاب سوره‌ی حدید را به مسئله‌ی جامعه و روابط اجتماعی پیوند می‌دهد.
• مطالعه‌ی این کتاب برای فهم نقش ایمان، انفاق، تقوا و خشوع قلب در سلامت جمعی سودمند است.
• این کتاب به شناسایی منشأ اختلال‌ها و سازوکار رفع و دفع آن‌ها از منظر متن خود اثر کمک می‌کند.

خواندن کتاب آسیب شناسی جریان های اجتماعی جوامع مدنی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب آسیب شناسی جریان های اجتماعی جوامع مدنی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به مطالعات قرآنی که می‌خواهند سوره‌ی حدید را از منظر مسائل اجتماعی دنبال کنند.
• خوانندگانی که درباره‌ی ریشه‌های نفاق، بخل، فسق و قساوت قلب در جامعه پرسش دارند.
• پژوهشگران حوزه‌ی جامعه و دین که به دسته‌بندی جریان‌های اجتماعی حق‌مدار و آسیب‌زا علاقه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند نسبت میان ایمان فردی و سلامت جمعی را دریابند.
• کسانی که از متن‌های مفهومی و تحلیلی با تکیه‌ بر آیات قرآن استقبال می‌کنند.

بخشی از کتاب آسیب شناسی جریان های اجتماعی جوامع مدنی

«فصل چهارم: بررسی تفصیلی جریان‌های اجتماعی سوره حدید

از بررسی آیات ۱ تا ۶ و حقایق دارای مجد که در سوره به آن اشاره شده می‌توان فهمید، سیطره وجودی خداوند «عزیزِ حکیم» در عالَم منجر به تسبیحی شده است که نهایتاً نه‌تنها انسان، بلکه همه موجودات نیز از آن بهره‌مند هستند.

آیات موحدانه سوره که دلالت بر حقایق با شکوهی دارد، افق دید را تا بدانجا می‌برد که بقیه اسماء و صفات و دیگر آیات می‌توانند ذیل آن بررسی شود.

این جریان تسبیحی که شامل تمام خلقت می‌شود، قابل بررسی و تسرّی در جریان‌های اجتماعی است.

از آنجا که هدف ما بررسی آسیب‌های جریان‌های اجتماعی در جوامع مدنی است؛ در ادامه براساس آیات، به شرح و تفصیل جریان‌های اجتماعی توحیدی و همچنین شبه‌جریان‌های غیر توحیدی خواهیم پرداخت و نهایتاً با ارائه جمع‌بندی به تقابلی از جریان‌های همراستا با جریان تسبیح یا همان جریان‌های حق با شبه‌جریان‌های باطل خواهیم رسید.

بررسی تفصیلی جریان‌ها در دسته آیات

دسته آیات ۷ تا ۱۱

آمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ أَنْفِقُوا مِمَّا جَعَلَکمْ مُسْتَخْلَفینَ فیهِ فَالَّذینَ آمَنُوا مِنْکمْ وَ أَنْفَقُوا لَهُمْ أَجْرٌ کبیرٌ (۷) وَ ما لَکمْ لا تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الرَّسُولُ یدْعُوکمْ لِتُؤْمِنُوا بِرَبِّکمْ وَ قَدْ أَخَذَ میثاقَکمْ إِنْ کنْتُمْ مُؤْمِنینَ (۸) هُوَ الَّذی ینَزِّلُ عَلی عَبْدِهِ آیاتٍ بَیناتٍ لِیخْرِجَکمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَی النُّورِ وَ إِنَّ اللَّهَ بِکمْ لَرَؤُفٌ رَحیمٌ (۹) وَ ما لَکمْ أَلاَّ تُنْفِقُوا فِی سَبیلِ اللَّهِ وَ لِلَّهِ میراثُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ لا یسْتَوی مِنْکمْ مَنْ أَنْفَقَ مِنْ قَبْلِ الْفَتْحِ وَ قاتَلَ أُولئِکَ أَعْظَمُ دَرَجَةً مِنَ الَّذینَ أَنْفَقُوا مِنْ بَعْدُ وَ قاتَلُوا وَ کلاًّ وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنی وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبیرٌ (۱۰) مَنْ ذَا الَّذی یقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً فَیضاعِفَهُ لَهُ وَ لَهُ أَجْرٌ کریمٌ (۱۱)»