کتاب ایران شناسی و پارسی گویان بالکان

کتاب ایران‌ شناسی و پارسی‌ گویان بالکان نوشته‌ محمود نصر اصفهانی توسط نشر مانانگار منتشر شده است. این اثر پژوهشی درباره‌ی تاریخ و وضعیت ایران‌شناسی و زبان فارسی در سرزمین‌های بالکان است. نویسنده با تکیه‌بر تجربه‌ی حضور فرهنگی خود در یوگسلاوی سابق و سفرهای متعدد به کشورهای منطقه، کوشیده است تصویری منسجم از مراکز شرق‌شناسی، ایران‌شناسان، پارسی‌گویان و نسخه‌های خطی فارسی در این ناحیه ارائه کند. ساختار کتاب بر پایه‌ی بخش‌ها و فصل‌های متعدد تنظیم شده و از مباحث نظری ایران‌شناسی تا معرفی اشخاص و فهرست نسخه‌ها را دربر می‌گیرد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ایران شناسی و پارسی گویان بالکان

کتاب ایران‌ شناسی و پارسی‌ گویان بالکان پژوهشی است که محمود نصر اصفهانی آن را بر پایه‌ی مشاهدات میدانی، تجربه‌ی رایزنی فرهنگی در بلگراد و مطالعه‌ی منابع اصلی بالکان نوشته است. نویسنده در مقدمه توضیح داده است که کمبود و پراکندگی منابع در کشورهای مختلف، مهم‌ترین دشواری تألیف بوده و چاپ دوم کتاب حاصل تکمیل، تصحیح و افزودن مطالب تازه بر نسخه‌ی نخست است. 

کتاب ایران‌ شناسی و پارسی‌ گویان بالکان در چهار بخش و ۲۶ فصل تنظیم شده است. در بخش اول، پیشینه‌ی ایران‌شناسی در بالکان، شکل‌گیری شرق‌شناسی، نقش سفرنامه‌ها و سپس ایران‌شناسی کلاسیک از قرن چهاردهم تا امروز بررسی شده و به تفاوت فضای بالکان با غرب اروپا در نحوه‌ی حضور زبان فارسی پرداخته شده است. در همین بخش، پیوند زبان فارسی با تصوف، طریقت‌ها، مساجد و مدارس علمیه و نیز نقش آن در حیات روزمره‌ی جوامع مسلمان منطقه توضیح داده شده است. 

در ادامه‌ی کتاب ایران‌ شناسی و پارسی‌ گویان بالکان، بخش دوم به مراکز شرق‌شناسی و ایران‌شناسی در بلغارستان، صربستان و بوسنی اختصاص دارد؛ از کرسی ایران‌شناسی دانشگاه صوفیه و مرکز شرق‌شناسی دانشگاه بلگراد تا دانشگاه سارایوو و کلاس‌های زبان فارسی. 

بخش سوم گسترده‌ترین قسمت کتاب است و در ۱۳ فصل، ایران‌شناسان و پارسی‌گویان قرون پانزدهم تا بیستم را در بوسنی، آلبانی، صربستان و دیگر نقاط معرفی کرده است؛ از درویش پاشا موستاری و احمد سودی تا نعیم و سامی فراشری، صفوت بیگ باشاگیچ، فهیم بایراکتاروویچ و طاهر دیزداری. 

بخش چهارم نیز به کتاب‌شناسی ایران‌شناسی در بالکان و فهرست نسخه‌های خطی فارسی در یوگسلاوی سابق، صربستان و یونان می‌پردازد و در پایان، نتیجه‌گیری و پیشنهادهای نویسنده آمده است.

خلاصه کتاب ایران شناسی و پارسی گویان بالکان

کتاب ایران‌ شناسی و پارسی‌ گویان بالکان تصویری لایه‌به‌لایه از حضور زبان و فرهنگ ایرانی در شبه‌جزیره‌ی بالکان ارائه می‌کند. نویسنده ابتدا جایگاه تاریخی بالکان، مسیرهای ارتباطی و نقش آن در پیوند شمال و جنوب اروپا را توضیح می‌دهد و سپس نشان می‌دهد که چگونه زبان فارسی در کنار عربی و ترکی، به زبان آموزش دینی، عرفانی و ادبی در مدارس، تکایا، خانقاه‌ها و دربارها تبدیل شده است. 

 در این کتاب، عوامل گسترش ایران‌شناسی در بالکان مانند شاعران پارسی‌گوی، مدارس علمیه و رشدیه‌ها، آموزگاران و متون درسی فارسی، ادبیات خانقاه و دربار، مراکز صوفیه، کتابخانه‌ها و نسخ خطی فارسی به‌تفصیل بررسی شده است. سپس مراکز دانشگاهی شرق‌شناسی و ایران‌شناسی در صوفیه، بلگراد، سارایوو، زاگرب، پریشتینا و اسکوپیه معرفی شده و در بخش زندگی‌نامه‌ها، ده‌ها ایران‌شناس و شاعر پارسی‌گوی بالکانی با آثار، گرایش‌های فکری و نقش‌شان در انتقال میراث ادبی و فکری ایران شناسانده شده‌اند.

چرا باید کتاب ایران شناسی و پارسی گویان بالکان را بخوانیم؟

• این کتاب پیوندهای تاریخی، دینی و ادبی میان ایران و بالکان را بر اساس منابع محلی و نسخه‌های خطی بررسی می‌کند.
• خواننده با مطالعه‌ی این اثر می‌تواند مسیر گسترش زبان فارسی و نقش طریقت‌های صوفی، مدارس و دانشگاه‌ها را در این منطقه دنبال کند.
• کتاب حاضر به چهره‌های کمترشناخته‌شده‌ی ایران‌شناسی در اروپا می‌پردازد و جایگاه فرهنگ ایرانی در بالکان را در روایتی منظم و دقیق نشان می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب می‌تواند برای گروه‌های زیر مناسب باشد:

• پژوهشگران مطالعات ایران، بالکان و جهان اسلام که به بررسی روابط تاریخی و فرهنگی ایران با این مناطق و حضور زبان و فرهنگ فارسی در اروپا علاقه‌مند هستند.
• دانشجویان زبان و ادبیات فارسی که می‌خواهند با گسترش زبان فارسی در بالکان و آثار فارسی‌زبانان این منطقه آشنا شوند.
• دانشجویان و پژوهشگران تاریخ و علوم سیاسی که به روابط تاریخی ایران و کشورهای بالکان و زمینه‌های شکل‌گیری این ارتباطات علاقه دارند.
• علاقه‌مندان به تاریخ شرق‌شناسی و ایران‌شناسی که می‌خواهند با ایران‌شناسان، پارسی‌گویان و مراکز ایران‌شناسی در بالکان آشنا شوند.
• پژوهشگران تصوف و مطالعات دینی که به نقش طریقت‌های صوفی و جریان‌های فکری مرتبط با فرهنگ ایرانی در منطقه‌ی بالکان علاقه‌مند هستند.
• علاقه‌مندان به نسخه‌های خطی و پژوهش‌های اسنادی که به دنبال منابع و کتاب‌شناسی مرتبط با ایران‌شناسی و زبان فارسی در بالکان هستند.
• خوانندگانی که به پژوهش‌های مستند درباره‌ی حضور و تأثیر فرهنگ ایرانی در خارج از مرزهای ایران علاقه دارند و می‌خواهند این موضوع را بر اساس منابع محلی، متون اصلی و مطالعات میدانی دنبال کنند.