کتاب قصه آفتاب

کتاب قصه آفتاب (نمونه‌ای از روش‌های آموزشی محمد بهمن‌ بیگی در مدارس عشایری ایران) نوشته‌ امراله یوسفی است و انتشارات تخت‌ جمشید آن را منتشر کرده است. این کتاب روایتی مستند و پرجزئیات از تجربه‌ی آموزش در میان ایلات و عشایر است. نویسنده که خود معلم عشایر بوده با تکیه‌ بر خاطرات، اسناد، آیین‌نامه‌ها و نمونه‌های واقعی تدریس در چادرمدرسه‌ها، تصویری نزدیک از مکتب آموزشی محمد بهمن‌ بیگی ارائه کرده است. در این کتاب می‌توان سخنرانی‌ها، نامه‌ها، گزارش‌های آموزشی، شعرها، سروده‌ها و نمونه‌های خلاقانه‌ی تدریس در کلاس‌های ایلی را دنبال کرد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب قصه آفتاب اثر امراله یوسفی

کتاب قصه آفتاب اثری است که به‌طور کامل حول تجربه‌ی آموزش عشایری و مکتب محمد بهمن‌ بیگی شکل گرفته است. امراله یوسفی که خود دانش‌آموز مدرسه‌ی عشایری و سپس معلم این مدارس بوده، در این کتاب تلاش کرده است تا آنچه را که از نزدیک دیده و زیسته ثبت کند؛ از سخنرانی‌های بهمن‌ بیگی و جهانگیر شهبازی تا نامه‌ها، تقدیم‌نامه‌ها و شهادت همکاران و شاگردان این جریان آموزشی.

در کتاب قصه آفتاب فصل‌بندی مشخصی دیده نمی‌شود، بلکه مجموعه‌ای از بخش‌های متنوع در کنار هم قرار گرفته است: آنچه را خلقی بر آن است، قصه‌ی بهمن‌ بیگی، قسمتی از آیین‌نامه‌ی دبستان‌های عشایری، ویژگی‌های چادر مدرسه، آموزش هنر، شعرها و سروده‌ها، آموزش دین، آموزش ریاضی، آموزش روز و سال، آموزش کسوف و خسوف، آموزش جزر و مد، جعبه‌ی علوم، آموزش آیین نگارش، تدابیر آموزشی و بخش‌هایی درباره‌ی مراکز حرفه‌آموزی دختران و پسران عشایر، کتابخانه‌های سیار، ماماهای ایلی و فعالیت‌های ورزشی.

امراله یوسفی در کتاب قصه آفتاب علاوه‌ بر شرح روش‌های تدریس، بستر اجتماعی و عاطفی این آموزش را هم بررسی کرده است؛ از روایت‌های شخصی درباره‌ی نسبت عاطفی نویسنده و هم‌نسلانش با بهمن‌ بیگی تا نقل قول‌های مفصل از چهره‌هایی مانند ایرج افشار، سیمین دانشور، بزرگ علوی، شمس آل‌ احمد و دیگران درباره‌ی آثار و شخصیت او. در کنار این‌ها، نمونه‌های واقعی از گزارش‌های راهنمایان تعلیماتی، آیین‌نامه‌ها، فرم‌های ارزیابی معلمان و نیز شعرها و سرودهایی که برای کلاس‌های عشایری سروده شده‌اند، تصویر نسبتاً کاملی از فضای آموزشی، فرهنگی و حتی زیست روزمره‌ی دانش‌آموزان و معلمان ایلی ارائه کرده است.

خلاصه کتاب قصه آفتاب

کتاب قصه آفتاب بر محور یک دغدغه‌ی اصلی شکل گرفته است: نشان‌دادن چگونگی شکل‌گیری و گسترش تعلیمات عشایر و روش‌های آموزشی محمد بهمن‌ بیگی در دل چادرهای سفید و کوچ‌رو. امراله یوسفی ابتدا با مقدمه‌ها، نامه‌ها و شهادت همکاران و شاگردان جایگاه بهمن‌ بیگی را در حافظه‌ی آموزشی ایلات ترسیم کرده است. سپس در بخش‌هایی مانند تدابیر آموزشی و قسمتی از آیین‌نامه‌ی دبستان‌های عشایری جزئیات سازمان‌دهی مدارس ایلی، انتخاب معلم، شیوه‌ی ارزیابی، زمان‌بندی سال تحصیلی متناسب با کوچ و حتی نحوه‌ی برپایی چادرمدرسه را آورده است.

این کتاب در ادامه نمونه‌های عینی تدریس را آورده است: آموزش زبان فارسی با دفتر هم‌خانواده، آموزش علوم طبیعی از کسوف و خسوف تا جزر و مد، آموزش هنر، موسیقی و تئاتر و نیز شعرها و سروده‌هایی که برای تقویت زبان و هویت عشایری سروده شده‌اند. بخش‌هایی درباره‌ی مراکز حرفه‌آموزی دختران و پسران، ماماهای ایلی، کتابخانه‌های سیار و فعالیت‌های ورزشی، گستره‌ی این پروژه‌ی آموزشی را فراتر از کلاس درس نشان داده است.

چرا باید کتاب قصه آفتاب را بخوانیم؟

این کتاب تصویری نزدیک و مستند از یکی از مهم‌ترین تجربه‌های آموزش در مناطق محروم ایران ارائه کرده است. خواننده با جزئیات واقعی کلاس‌های چادری، آیین‌نامه‌ها، گزارش‌ها، شعرها و روش‌های خلاقانه‌ی تدریس آشنا می‌شود و می‌بیند که چگونه یک نظام آموزشی بومی توانسته با شرایط کوچ، فقر و بی‌سوادی سازگار شود و آن‌ها را تغییر دهد.

خواندن کتاب قصه آفتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به معلمان، دانشجویان رشته‌های علوم تربیتی و برنامه‌ریزی درسی، پژوهشگران آموزش روستایی و عشایری، علاقه‌مندان به تاریخ آموزش در ایران و کسانی که به الگوهای بومی و خلاقانه‌ی تدریس در شرایط دشوار علاقه دارند، پیشنهاد می‌شود.