کتاب درآمدی بر پیوستگی های شبکه ای سوره های قرآن کریم

کتاب درآمدی بر پیوستگی‌های شبکه‌ای سوره‌های قرآن کریم (مطالعه موردی: سوره مبارکه ذاریات) نوشته‌ی روح‌الله داوری است که با مقدمه‌ی عباس مصلایی‌پور یزدی و به‌وسیله‌ی نشر دانشگاه امام صادق علیه‌السلام منتشر شده است. این کتاب به بررسی نوعی خاص از ارتباطات درونی و میان‌سوره‌ای در قرآن می‌پردازد که نویسنده آن را پیوستگی‌های شبکه‌ای می‌نامد و سوره‌ی ذاریات را به‌عنوان نمونه‌ی اصلی تحلیل برمی‌گزیند. ساختار اثر بر مفاهیم علوم قرآنی، تاریخچه‌ی بحث تناسب آیات و سور و کاربرد این مباحث در فهم بهتر قرآن استوار است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب درآمدی بر پیوستگی های شبکه ای سوره های قرآن کریم

کتاب درآمدی بر پیوستگی‌های شبکه‌ای سوره‌های قرآن کریم با تمرکز بر اندیشه‌ی روح‌الله داوری به سراغ یکی از بحث‌های محوری علوم قرآنی رفته است: این‌که آیات و سوره‌های قرآن چگونه با هم مرتبط می‌شوند و این ارتباط چه نقشی در فهم متن دارد. نویسنده در مقدمه و فصل‌های آغازین، اصطلاح پیوستگی‌های شبکه‌ای را تعریف کرده و آن را از مفهوم شناخته‌شده‌ی تناسب متمایز و در عین حال به آن متصل نشان می‌دهد. در کتاب درآمدی بر پیوستگی‌های شبکه‌ای سوره‌های قرآن کریم ابتدا مفاهیم پایه‌ای مانند تناسب در لغت و اصطلاح، انواع تناسب درون‌سوره‌ای و برون‌سوره‌ای، و اهمیت این مباحث در کمک به فهم و تفسیر قرآن، اثبات اعجاز اسلوب و تقویت نگرش کل‌نگر نسبت به سوره‌ها توضیح داده شده است. سپس نویسنده به سیر تاریخی توجه مفسران به نظم آیات و سور، از مباحث اعجاز بیانی تا نظریه‌ی انسجام و وحدت سوره‌ها در دوره‌های متأخر، می‌پردازد. در ادامه‌ی کتاب درآمدی بر پیوستگی‌های شبکه‌ای سوره‌های قرآن کریم فصل‌هایی به انواع تناسب درون‌سوره‌ای اختصاص یافته است؛ از تناسب ترتیب آیات، ارتباط آغاز و پایان سوره، تناسب فواتح و خواتیم با مضمون، تا نقش تکرار، مراعات نظیر، ساختارهای اسم موصولی، ارجاع، جانشینی، جفت‌صفت‌ها و ساختارهای متقارن در ایجاد پیوستگی متن. سپس در فصل بعد، پیوستگی‌های شبکه‌ای میان سوره‌ها بررسی شده است؛ از تناسب مضمونی سور همجوار و مجموعه‌ای از سور، تا ارتباط آغاز یک سوره با پایان سوره‌ی پیشین، نظایر آیات، سجع، غرض مشترک، موضوع مشترک و واژگان کلیدی. در بخش پایانی کتاب درآمدی بر پیوستگی‌های شبکه‌ای سوره‌های قرآن کریم، روح‌الله داوری این چارچوب نظری را در یک مطالعه‌ی موردی بر سوره‌ی ذاریات به کار می‌گیرد. او نشان داده است که این سوره از راه‌هایی مانند غرض مشترک، سجع و موضوع مشترک از طریق نظایر آیات با سوره‌هایی چون الاعراف، هود، الصافات، القمر، ق، المرسلات، النازعات و فصلت در ارتباط است و بر این اساس، الگویی عملی برای کشف پیوستگی‌های شبکه‌ای در دیگر سوره‌ها پیشنهاد کرده است.

خلاصه کتاب درآمدی بر پیوستگی های شبکه ای سوره های قرآن کریم

کتاب درآمدی بر پیوستگی‌های شبکه‌ای سوره‌های قرآن کریم ابتدا مفهوم پیوستگی‌های شبکه‌ای را به‌عنوان نوعی خاص از تناسب توضیح می‌دهد که فراتر از ارتباط آیات در یک سوره، به شبکه‌ای از روابط میان سوره‌ها و آیات پراکنده در سراسر قرآن توجه دارد. نویسنده تناسب را به‌عنوان «ربط‌دهنده‌ی آیات» تعریف کرده و نشان داده است که این ربط می‌تواند عقلی، حسی، خیالی، مضمونی یا لفظی باشد. در ادامه‌ی کتاب درآمدی بر پیوستگی‌های شبکه‌ای سوره‌های قرآن کریم، اهمیت این نگاه در چند محور جمع‌بندی شده است: کمک به فهم و تفسیر قرآن، تقویت نگرش اندام‌وار و کل‌نگر نسبت به سوره‌ها، استفاده‌ی دقیق‌تر در تفسیر موضوعی و نشان‌دادن بُعدی از اعجاز اسلوب قرآن. سپس نویسنده خاستگاه‌های تاریخی توجه به نظم و پیوستگی آیات و سور را از مباحث اعجاز بیانی تا گرایش‌های معاصر مانند تفسیر قرآن به قرآن و تفسیر موضوعی مرور کرده است. بخش میانی کتاب درآمدی بر پیوستگی‌های شبکه‌ای سوره‌های قرآن کریم به دسته‌بندی دقیق انواع تناسب درون‌سوره‌ای و برون‌سوره‌ای اختصاص دارد و ابزارهایی مانند تکرار، مراعات نظیر، ساختارهای موصولی، ارجاع و تقارن را به‌عنوان شاخص‌های انسجام معرفی می‌کند. در نهایت، این چارچوب در سوره‌ی ذاریات به‌کار رفته و شبکه‌ای از ارتباطات این سوره با دیگر سوره‌ها بر اساس غرض مشترک، سجع و نظایر آیات ترسیم شده است.

چرا باید کتاب درآمدی بر پیوستگی های شبکه ای سوره های قرآن کریم را بخوانیم؟

کتاب درآمدی بر پیوستگی‌های شبکه‌ای سوره‌های قرآن کریم امکان نگاه‌کردن به قرآن به‌عنوان یک شبکه‌ی درهم‌تنیده از آیات و سوره‌ها را فراهم کرده است. خواننده با مفاهیم دقیق تناسب، انسجام و پیوستگی آشنا می‌شود و می‌بیند که چگونه می‌توان از دل این روابط، فهمی عمیق‌تر از سوره‌ها، تفسیر موضوعی منسجم‌تر و استفاده‌ی روشمندتر از تفسیر قرآن به قرآن به دست آورد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب درآمدی بر پیوستگی‌های شبکه‌ای سوره‌های قرآن کریم به دانشجویان و پژوهشگران علوم قرآن و حدیث، علاقه‌مندان به مباحث تناسب آیات و سور، کسانی که در حوزه‌ی تفسیر موضوعی و تفسیر قرآن به قرآن کار می‌کنند و نیز مخاطبانی که به دنبال درک شبکه‌ای و کل‌نگر از ساختار قرآن هستند پیشنهاد می‌شود.