کتاب جمیله

کتاب جمیله نوشته‌ی ابراهیم بابادی (بختیاری) روایتی بلند از پیوندهای انسانی میان ایرانی‌ها و مهاجران افغان در شیراز و حاشیه‌های آن است. انتشارات تخت‌جمشید آن را منتشر کرده است و متن پیش رو نسخه‌ای است که بر محور زندگی آقاظاهر، کارگران افغان و دختری به نام جمیله شکل گرفته. نویسنده با تکیه بر تجربه‌های زیسته‌ی ایلیاتی و آشنایی نزدیک با فضای آموزش عشایری و حاشیه‌نشینی، داستانی شهری‌ـ‌عشیره‌ای را در بستر شیراز، کوهرنگ و روستایی در افغانستان پیش می‌برد. در این روایت، مهاجرت، فقر، غیرت ایلی، عشق و مرزهای مبهم «ایرانی» و «افغانی» در هم تنیده شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جمیله

کتاب جمیله داستانی است که ابراهیم بابادی (بختیاری) آن را بر محور شخصیت آقاظاهر، مردی عشایرزاده و ساکن شیراز، نوشته است. در مقدمه، نویسنده و مقدمه‌نویس ابتدا از خاطره‌ی دیدن «فروش کتاب به‌وسیله‌ی نویسنده» و سپس از کتاب قبلی بابادی درباره‌ی آموزش عشایر و محمد بهمن‌بیگی سخن گفته‌اند و بعد توضیح داده‌اند که این‌بار نویسنده با نگاهی انسان‌گرایانه به سراغ رمان‌نویسی آمده است. کتاب جمیله در ادامه‌ی همین مقدمه، خود را به‌عنوان روایتی از «رمان به صورت» معرفی کرده که ظاهر داستانی دارد اما در سیرت، حقایق اجتماعی را بازتاب می‌دهد. در بخش‌های اصلی کتاب جمیله، داستان از شیراز آغاز می‌شود؛ شهری که با باغ ارم، بازار وکیل، دروازه قرآن و کوره‌های آجرپزی حاشیه‌اش به‌تفصیل توصیف شده است. آقاظاهر برای حل مشکل پذیرایی از مهمانان ایلی، طبقه‌ی دومی بر خانه‌اش می‌سازد و همین تصمیم او را به «دروازه کابل» و کارگران افغان می‌کشاند. از اینجا، فصل‌های مختلف کتاب جمیله به آشنایی ظاهر با استاد عباس بنا، کارگر افغان به نام خان‌محمد، خانواده‌ی او در کوره‌های آجرپزی، سفر مشترک به کوهرنگ، خرید قوچ بختیاری، ساخت ویلا در دشتکوه (کیمیاشهر)، و سپس گسترش شبکه‌ای از روابط ایرانی‌ـ‌افغانی می‌پردازد. در ادامه‌ی کتاب جمیله، ماجرای دستگیری کارگران فاقد مجوز، بازداشت جمعی در شیراز، مهاجرت اجباری خانواده‌ی خان‌محمد به افغانستان، و شکل‌گیری عشق متقابل میان ظاهر و جمیله، خواهرزن خان‌محمد، در مرکز روایت قرار می‌گیرد. نویسنده در فصل‌های پی‌درپی، هم زندگی روزمره‌ی کارگران افغان، مناسبات قدرت، تحقیرها و مهربانی‌ها را نشان داده است و هم کشمکش درونی ظاهر میان غیرت ایلی، نگاه جامعه و دلدادگی به دختر افغان را دنبال کرده است.

خلاصه داستان جمیله

داستان بر محور آقاظاهر، مردی بختیاری و ساکن شیراز، می‌چرخد که برای حفظ آبرو و غیرت ایلی، طبقه‌ی دومی بر خانه‌اش می‌سازد تا پذیرای مهمانان عشیره‌ای باشد. او برای ساخت این طبقه به «دروازه کابل» می‌رود و در میان کارگران افغان، با خان‌محمد آشنا می‌شود. رفاقت آن‌ها از کار ساختمانی فراتر می‌رود و ظاهر به‌تدریج خود را وکیل و پشتیبان خانواده‌ی خان‌محمد و دیگر ساکنان کوره‌های آجرپزی می‌بیند. سفر مشترک به کوهرنگ، ساخت ویلا در دشتکوه، نگهداری از سگ مخمل و حضور کارگران افغان در پروژه‌های ساختمانی، شبکه‌ای از دوستی و اعتماد می‌سازد. در این میان، جمیله، خواهرزن خان‌محمد، با دیدن ظاهر در عروسی آقاگل دچار کشمکش عاطفی می‌شود و نگاه‌های او نیز ظاهر را دگرگون می‌کند. هم‌زمان، فشارهای قانونی بر مهاجران، دستگیری‌ها، بازداشت جمعی و مهاجرت اجباری خانواده‌ی خان‌محمد به افغانستان، این پیوندها را در معرض گسست و آزمون قرار می‌دهد.

چرا باید کتاب جمیله را بخوانیم؟

این کتاب تصویری نزدیک از زندگی کارگران افغان در حاشیه‌ی شیراز، رابطه‌ی آن‌ها با یک مرد عشایرزاده‌ی ایرانی و درهم‌تنیدگی غیرت ایلی، فقر، مهاجرت و عشق ارائه کرده است. خواندن آن امکان همراهی با جزئیات زیست روزمره، زبان و مناسبات قدرت در کوره‌های آجرپزی، باغ‌شهری‌ها و سفرهای مرزی را فراهم می‌کند و نشان می‌دهد مرز میان «خودی» و «غیر» چگونه در تجربه‌ی مشترک انسانی جابه‌جا می‌شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان داستان‌های اجتماعی شهری‌ـ‌عشیره‌ای، کسانی که به موضوع مهاجرت افغان‌ها، حاشیه‌نشینی، روابط کارگر و کارفرما و تنش میان سنت ایلی و زندگی شهری توجه دارند پیشنهاد می‌شود. همچنین به خوانندگانی که به روایت‌های مفصل شخصیت‌محور و توصیف‌محور از شیراز و بختیاری علاقه‌مندند توصیه می‌شود.