کتاب چگونه عمه درمانگر نباشیم

کتاب چگونه عمه درمانگر نباشیم نوشته حسن بشیری و فاطمه دهقان و اثری است که به خطاهای رایج در فرایند مشاوره و روان‌درمانی می‌پردازد و آن‌ها را بررسی می‌کند. تصویرگری این اثر بر عهده‌ی بهزاد هاتف بوده است. نویسندگان مرز میان رفتار حرفه‌ای درمانگر و واکنش‌های شتاب‌زده، قضاوت‌گرانه یا نمایشی را نشان می‌دهند و از خلال موقعیت‌های واقعی و فرضی به ریزه‌کاری‌های کار درمان اشاره می‌کنند. کتاب حاضر توسط انتشارات ارجمند منتشر شده است (چاپ سوم: ۱۴۰۱). نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب چگونه عمه درمانگر نباشیم اثر حسن بشیری و فاطمه دهقان

کتاب چگونه عمه درمانگر نباشیم (فنون و ریزه‌کاری‌های روان‌درمانی برای تازه‌کارها)، به قلم حسن بشیری و فاطمه دهقان، بر یکی از مسئله‌های مهم در کار مشاوره دست گذاشته است: فاصله‌ی میان دانستنِ کلیات روان‌شناسی و توانایی عمل‌کردن به‌عنوان درمانگر. نویسندگان با طرح ایده‌ی عمه‌درمانگری، به نوعی رفتار حرفه‌ای‌نما اشاره می‌کنند که در آن درمانگر به‌جای شنیدن دقیق، ارزیابی سنجیده و حفظ مرزهای درمان، به نصیحت، قضاوت، خودنمایی، شتاب‌زدگی و نسخه‌پیچی فوری روی می‌آورد. کتاب به هشدار بسنده نمی‌کند و با مثال و طراحی موقعیت‌های آشنا نشان می‌دهد که خطاهای کوچک در گفتار، لحن، سکوت، پرسش‌گری، تشخیص‌گذاری و حتی چیدمان جلسه چگونه می‌تواند رابطه‌ی درمانی را مخدوش کند.

چگونه عمه درمانگر نباشیم طیفی گسترده از خطاها را کنار هم می‌گذارد؛ از درمانگری بدون آمادگی کافی و فرافکنی تجربه‌های شخصی گرفته است تا تشخیص‌گذاری عجولانه، خودآشکارسازی افراطی، بدگویی از همکاران، وابستگی بیش‌ازحد به آزمون‌ها، صمیمیت بی‌جا، نصیحت‌درمانی، ارجاع نادرست و دخالت‌دادن باورهای شخصی در جلسه. یکی از نکته‌های جالب کتاب این است که فقط به رفتار درمانگر در اتاق مشاوره نمی‌پردازد و به نقش منشی، وقت‌دهی، فضای فیزیکی مرکز، استفاده از تلفن همراه، پذیرایی، حفظ رازداری و نوع نگاه‌کردن به مراجع هم توجه دارد.

این کتاب تصویری ریزبینانه از حرفه‌ای‌بودن ارائه دهد؛ تصویری که در آن مهارت درمان فقط به دانستن نظریه‌ها خلاصه نمی‌شود؛ بلکه به مجموعه‌ای از دقت‌ها، مرزبندی‌ها و حساسیت‌های رفتاری وابسته است.

خلاصه کتاب چگونه عمه درمانگر نباشیم

کتاب مجموعه‌ای از نکته‌ها، مثال‌ها و هشدارها درباره‌ی خطاهایی است که درمانگران تازه‌کار یا حتی باتجربه ممکن است در فرایند مشاوره مرتکب شوند. نویسندگان با طرح موقعیت‌های گوناگون نشان می‌دهند که چگونه رفتارهایی مثل عجله در تشخیص، نصیحت‌کردن، مقایسه‌کردن مراجعان، افراط در خودآشکارسازی، شکستن مرزهای حرفه‌ای، استفاده‌ی نادرست از آزمون‌ها و واکنش‌های هیجانی نامتناسب، درمان را از مسیر اصلی خارج می‌کند. محور اصلی کتاب حفظ احترام مراجع و جدی‌گرفتن ظرافت‌های رابطه‌ی درمانی است؛ از شیوه‌ی پرسیدن و سکوت‌کردن تا ارجاع‌دادن، رازداری و مدیریت جلسه.

چرا باید کتاب چگونه عمه درمانگر نباشیم را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب چگونه عمه درمانگر نباشیم را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب خطاهای رایج در مشاوره را با مثال‌های مشخص نشان می‌دهد.
• این کتاب به درک مرز میان رفتار حرفه‌ای و واکنش‌های شتاب‌زده یا قضاوت‌گرانه کمک می‌کند.
• درمانگر از خلال موقعیت‌های متعدد به اهمیت لحن، پرسش، سکوت، رازداری و مدیریت جلسه توجه بیشتری پیدا می‌کند.
• این کتاب فقط به نظریه بسنده نمی‌کند و جزئیات عملیِ فضای درمان را هم وارد بحث می‌کند.
• مطالعه‌ی اثر حاضر برای کاهش خطاهای ارتباطی و رفتاری در کار با مراجع سودمند است.

خواندن کتاب چگونه عمه درمانگر نباشیم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب چگونه عمه درمانگر نباشیم به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان روان‌شناسی و مشاوره که می‌خواهند با خطاهای آغاز کار درمان آشنا شوند.
• درمانگران تازه‌کار که به‌دنبال شناخت مرزهای حرفه‌ای در جلسه هستند.
• مشاورانی که می‌خواهند درمورد لحن، پرسش‌گری، تشخیص‌گذاری و رازداری حساس‌تر عمل کنند.
• مخاطبانی که به اخلاق حرفه‌ای و کیفیت رابطه‌ی درمانی در مشاوره علاقه دارند.
• کسانی که در محیط‌های مشاوره و روان‌درمانی کار می‌کنند و می‌خواهند نقش جزئیات اجرایی را دریابند.

درباره حسن بشیری

حسن بشیری متولد سال ۱۳۶۱، روان‌شناس بالینی، هیپنوتراپیست در استرالیا، شاعر و نویسنده است.

بخشی از کتاب چگونه عمه درمانگر نباشیم

«تکرارهای خسته‌کننده

تکرار به‌منظور تأکید بر نکته‌ای مهم در طول درمان امری رایج است؛ اما درمانگران تازه‌کار در استفاده از تکرار عمدی یا سهوی به بیراهه می‌روند و کمیت تکرار به‌گونه‌ای زیاد است که مراجع احساس می‌کند درمانگرش جزء این پیشنهاد و راه‌کار، چیز دیگری برای بیان ندارد، زمانی که مشاور به یک نتیجه می‌رسد و با ضریب اطمینان بالایی محتوای جلسه را به اتمام می‌رساند، نیازی به پر کردن وقت مشاوره با تکرار مطالب قبلی نیست. مثال:

- شما باید با جدیت با فرزندتون رفتار کنین.

- همون‌طور که عرض کردم جدیت اساس فرزندپروری شما باید باشه.

- شما خیلی سست و سهل گیرانه رفتین جلو و باید قاطع و جسورانه رفتار کنید.

- اگر جسورانه عمل نکنید مشکلاتون بیش‌تر می‌شه.

جلسه نیم‌ساعتهٔ مفید بهتر از جلسهٔ دوساعته با مطالب تکراری است.»