کتاب نقش شیعه در سیره نگاری

کتاب نقش شیعه در سیره نگاری نوشتهٔ سیده آمنه موسوی و مرضیه موسوی است و انتشارات گیوا آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب نقش شیعه در سیره نگاری

یادگیری علم و دانش یکی از مهم‌ترین تعالیم اسلام بود و توجه هر مرد و زن مسلمانی به علم از ضروریات حرکت و رشد و تکامل به حساب می‌آمد. تأکیدات اسلام به فراگیری علم و دانش سبب شد تا در مدت زمانی کوتاه چراغ دانش مسلمین، جهان تاریک روزگار خویش را روشن نماید. از جمله علومی که در نزد مسلمین از اهمیت خاصی برخوردار شد، علم تاریخ و تاریخ نگاری بود که از رشد کمی و کیفی برخوردار است. به نظر می‌رسد مهم‌ترین عامل بر روند توجه مسلمانان به علم تاریخ، تأکید قرآن و اسلام بر یادگیری آن بود. نیز طبق دستور قرآن مسلمین مؤظف به پیروی از پیامبر اسلام(ص) هستند. به همین دلیل حفظ سیره پیامبر برای الگو گرفتن از آن برای مسلمین از اهمیت والایی برخوردار بوده است. این اهمیت باعث توجه مسلمانان به ویژه شیعیان به ثبت و ضبط وقایع و حوادث زندگی پیامبر(صلی الله علیه واله) و جامعه اسلامی گردید. در واقع می‌توان گفت، تاریخ نگاری اسلامی را همین سیره نویسی بنیاد نهاد.

پس از سیره‌نگاری موضوعات جدید تاریخی، عاملی گردید تا مورخان از فریقین به ثبت و ضبط آن بپردازند.

می‌توان گفت یکی از گونه‌های اصلی تاریخ نگاری، مقتل نگاری بود.در کتاب نقش شیعه در سیره نگاری تلاش بر آن است تا به صورت توصیفی به معرفی مقتل نگاران شیعه و گزارش مختصری از شرح حال آنان، پرداخته است.

بیانی ساده از موضوع

در آغاز عصر تدوین تاریخ، شیعیان به صورت خاص به موازات اهل سنت، در تدوین علم تاریخ کار خود را آغاز کردند. زیرا مهم‌ترین منبع برای هدایت جامعه انسانی و اسلامی، سیره پیامبر اعظم(ص) و ائمه معصومین (علیهم السلام) است. موضوعات گوناگون سیره نبوی، جنگ‌های پیامبر، مقاتل، وقایع عصر ائمه (ع) و نیز تاریخ تحولات عراق و مدینه از موضوعاتی بود که شیعیان کاملا به آنها علاقه‌مند بودند و به هیچ روی خود را جدای از آن تحولات نمی‌دیدند.

طبیعی بود که در آن میان، حرکت‌ها و جنبش‌های شیعی یا متمایل به تشیع و یا حتی مخالف دولت اموی برای آنها مهم‌تر بود، زیرا آنها شاهد بودند که به هر روی سیره نبوی نگارش می‌یابد؛ اما اخبار علویان و جنبش‌های شیعی از میان می‌رود و یا تحریف می‌شود. از سوی دیگر تحولاتی، نظیر بحث از تاریخ خلفا نمی‌توانست توجه شیعیان را به خود جلب کند. دلیل آن نیز این بود که شیعه پیوندی میان تاریخ خود و تاریخ آنها نمی‌دید. اما با توجه به همه مشکلات و موانع موجود بر سر راه تاریخ نگاری شیعه، تلاش آنان به ثمر نشست و تاریخ پر از ظلم بر علیه شیعیان به ثبت رسید و به نسل‌های بعد منتقل گردید.

اولین رگه‌های تدوین و نگارش تاریخ توسط شیعیان در قالب سیره، تک نگاری (مقتل و وقایع نگاری) و ... به جریان افتاد؛ از برجسته‌ترین چهره‌های مورخ شیعه در عصر ائمه اطهار می‌توان از ابان بن عثمان بجلی یاد کرد. وی کتاب با ارزشی در اخبار انبیاء و نیز سیره رسول خدا داشته که متأسفانه بخشی از آن بر جای مانده است.

مورخان شیعه پا به پای مورخان اهل سنت در ثبت و ضبط تاریخ تلاش‌های فراوانی را انجام داده و میراث فاخری را از خود برجای گذاشته‌اند. حتی بعد از گسترش اسلام در مناطق شرق و غرب جهان اسلام، شیعیان به دیگر گونه‌های تاریخی توجه کیفی و کمی داشتند.

خواندن کتاب نقش شیعه در سیره نگاری را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به پژوهشگران اسلام پیشنهاد می‌کنیم.