کتاب قرارهای کیفری متناسب با حقوق متهم و آموزه های عدالت ترمیمی

کتاب قرارهای کیفری متناسب با حقوق متهم و آموزه های عدالت ترمیمی نوشته مهدی شاهین صفا، به بررسی انواع قرارهای کیفری در فرایند دادرسی، نسبت آن‌ها با حقوق متهم و پیوندشان با عدالت ترمیمی در نظام حقوقی ایران می‌پردازد. نویسنده با تکیه‌ بر قوانین آیین دادرسی کیفری و مجازات اسلامی، تلاش کرده تصویری دقیق از جایگاه قرارهایی مانند منع تعقیب، موقوفی تعقیب، ترک تعقیب، تعلیق و تعویق تعقیب و بایگانی پرونده ارائه کند. تمرکز اصلی اثر بر قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ و اصلاحات بعدی آن است و مباحث فقهی و نظری نیز در کنار تحلیل‌های قانونی مطرح شده است. نشر پرپروک این پژوهش را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب قرارهای کیفری متناسب با حقوق متهم و آموزه های عدالت ترمیمی

کتاب قرارهای کیفری متناسب با حقوق متهم و آموزه های عدالت ترمیمی اثری پژوهشی در حوزه‌ی آیین دادرسی کیفری است که مهدی شاهین صفا در آن به بازتعریف و تحلیل انواع قرارهای کیفری در مرحله‌ی پیش‌دادرسی پرداخته است.

کتاب به‌ طور متمرکز به این سؤال پاسخ می‌دهد که قرارهای کیفری در مرحله‌ی تحقیقات مقدماتی چگونه باید تنظیم شوند تا هم با حقوق متهم سازگار باشند و هم با رویکرد عدالت ترمیمی هماهنگ شوند. نویسنده ابتدا مفهوم قرار را از دل قوانین و رویه استخراج می‌کند و با تفکیک میان قرارهای اعدادی، نهایی و موقت، نقش هر دسته را در فرایند دادرسی توضیح می‌دهد.

سپس سه قرار کلیدی منع تعقیب، موقوفی تعقیب و ترک تعقیب در قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ از نظر پیشینه، شرایط صدور، مرجع صالح، امکان اعتراض و آثار حقوقی بررسی می‌شوند. در بخش‌های بعدی کتاب قرارهای کیفری متناسب با حقوق متهم و آموزه های عدالت ترمیمی، نهادهایی مانند تعلیق تعقیب، تعویق تعقیب و بایگانی پرونده در پیوند با عدالت ترمیمی و سیاست‌های کیفرزدایانه تحلیل شده‌اند.

مهدی شاهین صفا نشان داده که چگونه با استفاده از این قرارها می‌توان از بازداشت‌های غیرضروری کاست، میانجیگری و صلح میان بزه‌دیده و بزهکار را تقویت کرد و در عین حال از حقوق شاکی و جامعه نیز صیانت نمود. مباحث فقهی مربوط به ممنوعیت بازداشت احتیاطی گسترده، قاعده‌ی درء و اصل برائت پشتوانه‌ی نظری این تحلیل‌ها را تشکیل می‌دهند.

خلاصه کتاب قرارهای کیفری متناسب با حقوق متهم و آموزه های عدالت ترمیمی

در کتاب قرارهای کیفری متناسب با حقوق متهم و آموزه های عدالت ترمیمی سه دسته‌ی اصلی از قرارها معرفی شده است: قرارهای اعدادی (مقدماتی)، قرارهای نهایی و قرارهای موقت یا جنبی. در بخش اول، نویسنده با نقل و نقد دیدگاه‌های مختلف دکترین، قرارهای اعدادی را به‌ عنوان ابزار تکمیل تحقیقات و آماده‌سازی پرونده برای تصمیم نهایی توضیح داده و نمونه‌هایی مانند قرار معاینه و تحقیق محلی، قرار تأمین کیفری، قرار تأمین خواسته و ممنوع‌الخروجی را بررسی کرده است. 

سپس قرارهای نهایی مانند منع تعقیب، موقوفی تعقیب، مجرمیت، تعلیق تعقیب، ترک تعقیب و بایگانی پرونده تحلیل می‌شود و اختلاف‌نظرها درباره‌ی شمول قرارهایی مثل عدم صلاحیت و اناطه مورد بحث قرار می‌گیرد.

در ادامه، کتاب جایگاه قرارهای موقت مانند عدم صلاحیت، امتناع از رسیدگی و اناطه به‌ عنوان طواری دادرسی و دسته‌ای مستقل از قرارها توضیح داده شده است. بخش مهمی از کتاب به مقایسه و تبیین قرارهای منع تعقیب، موقوفی تعقیب و ترک تعقیب در قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ اختصاص دارد؛ از جمله پیشینه‌ی تقنینی این نهادها، شرایط صدور، مرجع صالح، امکان اعتراض و آثار هر قرار بر حقوق شاکی و متهم.

نویسنده در بخش پایانی، پیوند این قرارها با آموزه‌های عدالت ترمیمی، میانجیگری، سیاست جنایی مشارکتی و محدود کردن بازداشت‌های پیش از محکومیت را نشان داده و با استناد به مبانی فقهی مانند قاعده‌ی درء، اصل برائت و ممنوعیت نگاه تعقیبی، از تقویت جایگاه حقوق متهم در نظام عدالت کیفری سخن گفته است.

چرا باید کتاب قرارهای کیفری متناسب با حقوق متهم و آموزه های عدالت ترمیمی را بخوانیم؟

این کتاب تصویری منسجم از جایگاه قرارهای کیفری در نظام دادرسی ایران ارائه کرده و نشان می‌دهد چگونه می‌توان میان کارایی تعقیب کیفری، حقوق متهم و عدالت ترمیمی تعادل برقرار کرد. خواننده با مطالعه‌ی آن با دسته‌بندی دقیق قرارها، شرایط و آثار هر یک و نیز مبانی فقهی و جرم‌شناختی پشت این نهادها آشنا می‌شود و درک روشن‌تری از کارکرد واقعی آیین دادرسی کیفری به دست می‌آورد.

خواندن کتاب قرارهای کیفری متناسب با حقوق متهم و آموزه های عدالت ترمیمی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب قرارهای کیفری متناسب با حقوق متهم و آموزه های عدالت ترمیمی به دانشجویان و پژوهشگران حقوق کیفری و آیین دادرسی کیفری، قضات، دادیاران و بازپرسان و همچنین وکلای دادگستری که درگیر پرونده‌های کیفری هستند، پیشنهاد می‌شود. کتاب برای علاقه‌مندان به مباحث عدالت ترمیمی و سیاست جنایی مشارکتی نیز کاربردی و مفید خواهد بود.