کتاب قرارهای کیفری متناسب با حقوق متهم و آموزه های عدالت ترمیمی

کتاب قرارهای کیفری متناسب با حقوق متهم و آموزه های عدالت ترمیمی نوشته‌ی مهدی شاهین صفا است که نشر پرپروک آن را منتشر کرده است. این کتاب به بررسی انواع قرارهای کیفری در فرایند دادرسی، نسبت آن‌ها با حقوق متهم و پیوندشان با عدالت ترمیمی در نظام حقوقی ایران می‌پردازد. نویسنده با تکیه‌بر قوانین آیین دادرسی کیفری و مجازات اسلامی، تلاش کرده است تصویری دقیق از جایگاه قرارهایی مانند منع تعقیب، موقوفی تعقیب، ترک تعقیب، تعلیق و تعویق تعقیب و بایگانی پرونده ارائه کند. تمرکز اصلی اثر بر قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ و اصلاحات بعدی آن است و مباحث فقهی و نظری نیز در کنار تحلیل‌های قانونی مطرح شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب قرارهای کیفری متناسب با حقوق متهم و آموزه های عدالت ترمیمی

کتاب قرارهای کیفری متناسب با حقوق متهم و آموزه های عدالت ترمیمی اثری پژوهشی در حوزه آیین دادرسی کیفری است که مهدی شاهین صفا در آن به بازتعریف و تحلیل انواع قرارهای کیفری در مرحله پیش‌دادرسی پرداخته است. نویسنده ابتدا به خلأ تعریف مثبت «قرار» در متون قانونی اشاره کرده و با استناد به ماده ۲۹۹ قانون آیین دادرسی مدنی و رویه دادرسی کیفری، تمایز میان حکم و قرار را توضیح داده است. در ادامه، ساختار تصمیمات قضایی در دادسرا و دادگاه و این نکته که بازپرس هرگز حکم صادر نمی‌کند و تمام تصمیم‌های او در قالب قرار است، تشریح شده است. در کتاب قرارهای کیفری متناسب با حقوق متهم و آموزه های عدالت ترمیمی سه دسته اصلی از قرارها معرفی شده است: قرارهای اعدادی (مقدماتی)، قرارهای نهایی و قرارهای موقت یا جنبی. در بخش اول، نویسنده با نقل و نقد دیدگاه‌های مختلف دکترین، قرارهای اعدادی را به‌عنوان ابزار تکمیل تحقیقات و آماده‌سازی پرونده برای تصمیم نهایی توضیح داده و نمونه‌هایی مانند قرار معاینه و تحقیق محلی، قرار تأمین کیفری، قرار تأمین خواسته و ممنوع‌الخروجی را بررسی کرده است. سپس قرارهای نهایی مانند منع تعقیب، موقوفی تعقیب، مجرمیت، تعلیق تعقیب، ترک تعقیب و بایگانی پرونده تحلیل و اختلاف‌نظرها درباره شمول قرارهایی مثل عدم صلاحیت و اناطه در این دسته مرور شده است. در ادامه کتاب قرارهای کیفری متناسب با حقوق متهم و آموزه های عدالت ترمیمی، جایگاه قرارهای موقت مانند عدم صلاحیت، امتناع از رسیدگی و اناطه به‌عنوان طواری دادرسی و دسته‌ای مستقل از قرارها توضیح داده شده است. بخش مهمی از کتاب به مقایسه و تبیین قرارهای منع تعقیب، موقوفی تعقیب و ترک تعقیب در قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ اختصاص دارد؛ از جمله پیشینه تقنینی این نهادها، شرایط صدور، مرجع صالح، امکان اعتراض و آثار هر قرار بر حقوق شاکی و متهم. نویسنده در بخش پایانی، پیوند این قرارها با آموزه‌های عدالت ترمیمی، میانجیگری، سیاست جنایی مشارکتی و محدود کردن بازداشت‌های پیش از محکومیت را نشان داده و با استناد به مبانی فقهی مانند قاعده درء، اصل برائت و ممنوعیت نگاه تعقیبی، از تقویت جایگاه حقوق متهم در نظام عدالت کیفری سخن گفته است.

خلاصه کتاب قرارهای کیفری متناسب با حقوق متهم و آموزه های عدالت ترمیمی

این کتاب به‌طور متمرکز به این سؤال پاسخ می‌دهد که قرارهای کیفری در مرحله تحقیقات مقدماتی چگونه باید تنظیم شوند تا هم با حقوق متهم سازگار باشند و هم با رویکرد عدالت ترمیمی هماهنگ شوند. نویسنده ابتدا مفهوم قرار را از دل قوانین و رویه استخراج می‌کند و با تفکیک میان قرارهای اعدادی، نهایی و موقت، نقش هر دسته را در فرایند دادرسی توضیح می‌دهد. سپس سه قرار کلیدی منع تعقیب، موقوفی تعقیب و ترک تعقیب در قانون آیین دادرسی کیفری ۱۳۹۲ از نظر پیشینه، شرایط صدور، مرجع صالح، امکان اعتراض و آثار حقوقی بررسی می‌شوند. در بخش‌های بعدی، نهادهایی مانند تعلیق تعقیب، تعویق تعقیب و بایگانی پرونده در پیوند با عدالت ترمیمی و سیاست‌های کیفرزدایانه تحلیل شده‌اند. نویسنده نشان داده است که چگونه با استفاده از این قرارها می‌توان از بازداشت‌های غیرضروری کاست، میانجیگری و صلح میان بزه‌دیده و بزهکار را تقویت کرد و در عین حال از حقوق شاکی و جامعه نیز صیانت نمود. مباحث فقهی مربوط به ممنوعیت بازداشت احتیاطی گسترده، قاعده درء و اصل برائت پشتوانه نظری این تحلیل‌ها را تشکیل می‌دهند.

چرا باید کتاب قرارهای کیفری متناسب با حقوق متهم و آموزه های عدالت ترمیمی را بخوانیم؟

این کتاب تصویری منسجم از جایگاه قرارهای کیفری در نظام دادرسی ایران ارائه کرده است و نشان می‌دهد چگونه می‌توان میان کارایی تعقیب کیفری، حقوق متهم و عدالت ترمیمی تعادل برقرار کرد. خواننده با مطالعه آن با دسته‌بندی دقیق قرارها، شرایط و آثار هر یک، و نیز مبانی فقهی و جرم‌شناختی پشت این نهادها آشنا می‌شود و درک روشن‌تری از کارکرد واقعی آیین دادرسی کیفری به دست می‌آورد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران حقوق کیفری و آیین دادرسی کیفری، قضات، دادیاران و بازپرسان، و همچنین وکلای دادگستری که درگیر پرونده‌های کیفری هستند پیشنهاد می‌شود. به علاقه‌مندان مباحث عدالت ترمیمی و سیاست جنایی مشارکتی نیز می‌تواند تصویری کاربردی و تحلیلی ارائه کند.