کتاب ۱۵۶ واژه و اصطلاح تخصصی در برنامه ریزی درسی و نمودارهای مفهومی آن

کتاب ۱۵۶ واژه و اصطلاح تخصصی در برنامه‌ ریزی درسی و نمودارهای مفهومی آن حاصل کار گروهی دانشجویان دوره‌ی دکتری علوم تربیتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران و گردآوری مجید باشعور است. در این اثر مجموعه‌ای از مفاهیم کلیدی حوزه‌ی برنامه‌ریزی درسی همراه با تعاریف مستند و نمودارهای مفهومی ارائه شده است. ساختار کتاب بر پایه‌ی دسته‌بندی مفهومی واژه‌ها و پیوند آن‌ها با ابعاد نظری و عملی برنامه‌ی درسی شکل گرفته است. نشر تایماز این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ۱۵۶ واژه و اصطلاح تخصصی در برنامه ریزی درسی و نمودارهای مفهومی آن

کتاب ۱۵۶ واژه و اصطلاح تخصصی در برنامه‌ ریزی درسی و نمودارهای مفهومی آن به کوشش دانشجویان دوره‌ی دکتری علوم تربیتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران به‌صورت یک کار جمعی در چند دوره‌ی تحصیلی شکل گرفته است. مریم سیف نراقی، سپس پروین سالاری چینه و مژده واحدی در مقدمه روند این شکل‌گیری را توضیح داده‌اند. در ابتدا مجموعه‌ای کوچک‌تر با عنوان ۱۰۳ واژه‌ی تخصصی برنامه‌ریزی درسی تدوین شده بود که در بازنگری‌های بعدی گسترش یافت و به ۱۵۶ واژه رسید و نمودارهای مفهومی تازه‌ای نیز به آن افزوده شد. در این فرایند از ده‌ها منبع تألیفی، ترجمه‌ای، انگلیسی و اینترنتی استفاده شده است. 

کتاب ۱۵۶ واژه و اصطلاح تخصصی در برنامه‌ ریزی درسی و نمودارهای مفهومی آن در بخش‌های اصلی خود ابتدا به پیشگفتارها و تبیین هدف پروژه می‌پردازد و سپس با دو نمودار مفهومی کلی، جایگاه برنامه‌ی درسی را در پیوند با فرایند برنامه‌ریزی، سطوح و انواع برنامه‌ی درسی، نظریه‌ها و الگوها، طراحی و ارزشیابی نشان می‌دهد. در ادامه، واژه‌ها براساس یک طبقه‌بندی مفهومی در پنج گروه اصلی تنظیم شده‌اند: بعد نظری، انواع برنامه‌ی درسی، دوره‌های تحصیلی، طراحی برنامه‌ی درسی و بعد عملی. 

هر گروه به زیرگروه‌هایی مانند تاریخ برنامه‌ی درسی، ماهیت برنامه‌ی درسی، مبانی فلسفی، اجتماعی، روان‌شناختی، نظریه‌ها و الگوها، انواع برنامه‌های درسی، دوره‌های تحصیلی رسمی، عناصر طراحی (هدف، محتوا، فعالیت‌های یادگیری، روش تدریس، فضا، زمان، ارزشیابی) و نیز حوزه‌های تحقیق، تغییر، اجرا و ارزشیابی برنامه‌ی درسی تقسیم شده است. در این کتاب، برای هر مدخل معمولاً سه تعریف مستند از منابع مختلف آورده شده و در پایان، تعریف چهارمی که حاصل تلفیق و بازاندیشی دانشجویان است ثبت شده است. این شیوه هم خواننده را با تنوع دیدگاه‌ها آشنا می‌کند و هم نشان می‌دهد که چگونه می‌توان بر پایه‌ی ادبیات موجود به مفهوم‌سازی تازه رسید. 

برخی مدخل‌ها مانند تاریخ برنامه‌ی درسی، برنامه‌ی درسی، قلمرو برنامه‌ی درسی، مبانی برنامه‌ی درسی، مبانی فلسفی، رویکردهای مختلف (انتقادی، انسان‌گرایانه، نو مفهوم‌گرایی)، الگوهای برنامه‌ریزی، انواع برنامه‌های درسی (رسمی، پنهان، ملی، مدرسه‌محور، جامعه‌محور، ریزوماتیک، پیمانه‌ای، مارپیچی و...) و مفاهیم طراحی و ارزشیابی (اهداف، محتوا، سازمان‌دهی، راهبردهای یادگیری، ارزشیابی تکوینی، پایانی، هنجارمرجع، ملاک‌مرجع و الگوهای ارزشیابی) نمونه‌هایی از گستره‌ی موضوعی این کتاب هستند.

خلاصه کتاب ۱۵۶ واژه و اصطلاح تخصصی در برنامه ریزی درسی و نمودارهای مفهومی آن

کتاب ۱۵۶ واژه و اصطلاح تخصصی در برنامه‌ ریزی درسی و نمودارهای مفهومی آن مجموعه‌ای نظام‌مند از مفاهیم بنیادین رشته‌ی برنامه‌ریزی درسی را گردآوری کرده است تا تصویری کلی از این حوزه ارائه کند. متن با این پیش‌فرض آغاز کرده است که فهم دقیق واژه‌ها و اصطلاحات، شرط لازم برای درک نظریه‌ها، طراحی و نقد برنامه‌های درسی است. به همین دلیل برای هر واژه چند تعریف مستند از منابع مختلف نقل شده و سپس تعریفی تلفیقی به قلم دانشجویان افزوده شده است. 

در این کتاب، برنامه‌ی درسی در پیوند با ابعاد نظری (تاریخ، ماهیت، مبانی، نظریه‌ها و الگوها)، انواع برنامه‌های درسی، دوره‌های تحصیلی، طراحی (هدف، محتوا، فعالیت‌های یادگیری، روش تدریس، فضا، زمان، ارزشیابی) و بعد عملی (تحقیق، تغییر، اجرا، ارزشیابی) دیده شده است. دو نمودار مفهومی کلی نیز نشان می‌دهد که چگونه نظریه‌ها به انتخاب نوع برنامه‌ی درسی، طراحی، اجرا و بازخورد منتهی می‌شوند و رابطه‌ی دو سویه‌ی نظریه و عمل چگونه شکل می‌گیرد. موضوع اصلی کتاب، پرورش تفکر مفهومی، نقد منابع موجود و تقویت اعتمادبه‌نفس پژوهشی در دانشجویان برنامه‌ریزی درسی است.

چرا باید کتاب ۱۵۶ واژه و اصطلاح تخصصی در برنامه ریزی درسی و نمودارهای مفهومی آن را بخوانیم؟

کتاب ۱۵۶ واژه و اصطلاح تخصصی در برنامه ریزی درسی و نمودارهای مفهومی آن با گردآوری ۱۵۶ واژه و اصطلاح کلیدی و ارائه‌ی تعاریف متنوع برای هرکدام، امکان مقایسه‌ی دیدگاه‌ها و ساختن تعریف شخصی را فراهم کرده است. نمودارهای مفهومی آغاز کتاب نیز به درک ارتباط میان ابعاد نظری و عملی برنامه‌ی درسی کمک می‌کند و تصویر کلی‌تری از این رشته به دست می‌دهد.

خواندن کتاب ۱۵۶ واژه و اصطلاح تخصصی در برنامه ریزی درسی و نمودارهای مفهومی آن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب ۱۵۶ واژه و اصطلاح تخصصی در برنامه ریزی درسی و نمودارهای مفهومی آن به دانشجویان و پژوهشگران برنامه‌ریزی درسی، معلمان علاقه‌مند به مفاهیم تخصصی برنامه‌ی درسی، طراحان و مجریان برنامه‌های آموزشی و نیز کسانی که در حوزه‌ی ارزشیابی و مدیریت برنامه‌ی درسی فعالیت می‌کنند، پیشنهاد می‌شود.