کتاب مراجعات سریع

کتاب مراجعات سریع (ویرایش سوم) نوشته‌ محمدرضا سلطاندوست اثری است که نشر یزدا آن را منتشر کرده است و به‌طور کامل به دنیای تأسیسات مکانیکی ساختمان، گرمایش، سرمایش و تهویه‌‌ی مطبوع اختصاص دارد. این کتاب در قالب یک مرجع فشرده اما پرجزئیات مجموعه‌ی گسترده‌ای از روابط محاسباتی، تعاریف پایه، جداول، نمودارها و ضرایب موردنیاز مهندسان و طراحان را در یک جلد گردآوری کرده است تا فرایند طراحی، محاسبه، تخمین بار و تهیه‌ی گزارش‌های فنی را سرعت ببخشد. اثر بر پایه‌ی فصل‌ها و بخش‌های متعدد شکل گرفته است که از مبانی مکانیک و ترمودینامیک و سایکرومتریک تا محاسبات بار گرمایشی و سرمایشی، طراحی شبکه‌های لوله‌کشی و کانال‌کشی، انتخاب تجهیزات مولد گرما و سرما، برج‌های خنک‌کن، منابع انبساط، سیستم‌های بخار و چگالیده، رطوبت‌زنی، تهویه‌ی مراکز درمانی، آسانسور، پله‌برقی و مباحث مرتبط با برق و انرژی را دربرمی‌گیرد. نویسنده در مقدمه توضیح داده است که همه‌ی جداول به‌طور اختصاصی برای این کتاب حروف‌نگاری و طراحی شده‌اند و منابع هر جدول نیز در زیر آن ذکر شده است تا امکان مقایسه با مراجع اصلی فراهم باشد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مراجعات سریع

کتاب مراجعات سریع اثری از محمدرضا سلطاندوست است که بر پایه‌ی نیاز روزمره‌ی مهندسان تأسیسات مکانیکی به یک مرجع متمرکز از روابط، جداول و ضرایب طراحی شده است. محمدرضا سلطاندوست در مقدمه توضیح داده است که در طراحی تأسیسات مکانیکی ساختمان تخمین بارهای گرمایش و سرمایش، تهیه‌ی گزارش‌های توجیهی و حتی مباحث کارگاهی همواره نیاز به مراجعه به منابع متعدد وجود دارد و همین پراکندگی روند محاسبات را کند می‌کند. به همین دلیل در این کتاب مجموعه‌ای از تعاریف و روابط پایه، روابط هندسی، روابط محاسباتی، جداول پایه و واحدهای اندازه‌گیری و تبدیل آن‌ها در کنار هم قرار گرفته‌اند تا امکان مراجعات سریع فراهم شود. 

در فصل نخست مبانی مکانیک کاربردی، نیرو، کار، انرژی، فشار، حرکت نوسانی، قوانین گازها، انتقال حرارت هدایتی، انبساط حرارتی، ارزش حرارتی سوخت، سایکرومتریک و مفاهیم رطوبت به‌صورت فشرده مرور شده است. روابط هندسی و محاسباتی موردنیاز برای طراحی و تحلیل سیستم‌ها نیز آورده شده‌اند تا خواننده بتواند بدون جست‌وجوی پراکنده در منابع مختلف به فرمول‌های کلیدی دسترسی داشته باشد. در همین بخش‌ها مقایسه‌ی واحدهای انگلیسی و متریک، قوانین فن‌ها و پمپ‌ها، نرخ جریان آب‌وهوا، تعویض هوا، دمای هوای مخلوط و بسیاری روابط دیگر نیز دیده می‌شود. 

کتاب مراجعات سریع در ادامه از سطح مبانی فراتر می‌رود و وارد جزئیات طراحی و محاسبات سیستم‌های واقعی تأسیسات مکانیکی ساختمان می‌شود. فصل‌های بعدی به محاسبات شرایط محیطی، تخمین بارهای گرمایش و سرمایش، عوامل مؤثر در افزایش بار، تجهیزات مولد گرما و تجهیزات سرمایش اختصاص یافته است. در بخش‌های دیگر کتاب به فن‌کوئل، هواساز، پمپ‌ها، شبکه‌ی لوله‌کشی، کانال‌ها و دریچه‌ها، رطوبت‌زنی و رطوبت‌گیری، پاکسازی هوا، هوای فشرده و خلا، عایق‌کاری و رنگ‌آمیزی، تخمین و تعیین مصارف آب، لوله‌کشی، هواکش فاضلاب، آب باران، سپتیک‌تانک و چاه جذبی پرداخته شده است. در انتها نیز نمایه‌ی الفبایی-موضوعی و فهرست منابع و مراجع دسترسی به موضوعات را آسان کرده است و کتاب را به یک مرجع قابل رجوع در مراحل مختلف طراحی و اجرا تبدیل کرده است.

خلاصه کتاب مراجعات سریع

کتاب مراجعات سریع بر محور ایده‌ی اصلی تسریع محاسبات بدون قربانی‌کردن دقت شکل گرفته است. نویسنده در مقدمه توضیح داده است که نرم‌افزارها اگرچه سرعت محاسبات را بالا برده‌اند اما هیچ‌کدام جایگزین شناخت روابط پایه و داده‌های مرجع نمی‌شوند و همچنان برای طراحی دقیق نیاز به جداول، ضرایب و روابط معتبر وجود دارد. به همین دلیل ساختار کتاب به‌گونه‌ای تنظیم شده است که از مبانی تا جزئیات کاربردی را در قالب بخش‌های فشرده اما پرارجاع در اختیار کاربر قرار دهد. در بخش مبانی مفاهیم مکانیک کاربردی مانند نیرو، کار، انرژی، شتاب، حرکت نوسانی، قوانین نیوتن، فشار، قانون بویل، قانون چارلز، قانون عمومی گازها، انتقال حرارت هدایتی، انبساط حرارتی جامدات، ارزش حرارتی سوخت و مقدار تئوریک هوای موردنیاز برای احتراق مرور شده است؛ سپس وارد مباحث سایکرومتریک می‌شود.

در ادامه روابط هندسی و محاسباتی برای اشکال مختلف، نسبت‌های انتقال، بازده، مقیاس‌های دما، گرمای محسوس و نهان، آنتالپی، ظرفیت گرمایی و تبدیل واحدها آورده شده است. بخش روابط محاسباتی هسته‌ی کاربردی کتاب مراجعات سریع است. در این بخش روابط گرمایش و سرمایش، محاسبه‌ی گرمای محسوس و نهان، گرمای کل، اختلاف دما، اختلاف رطوبت مخصوص، اختلاف آنتالپی، دبی هوا و آب، نسبت گرمای محسوس، مقایسه‌ی روابط در واحدهای انگلیسی و متریک، نرخ جریان آب، نرخ تعویض هوا، دمای هوای مخلوط، متعادل‌کردن هوا، قوانین فن‌ها، طراحی کانال‌ها، رطوبت‌زنی، تقطیر رطوبت روی شیشه و در فرایندهای سرمایشی محاسبات برج‌های خنک‌کن، چرخه‌ی آب برج، منابع انبساط، تخمین حجم آب در لوله‌ها، مبدل‌ها و تجهیزات مختلف، تعیین ظرفیت منابع آبگرم مصرفی، قوانین پمپ‌ها، فشار مکش مثبت خالص، انبساط لوله‌ها، بخار و چگالیده، اندازه‌گذاری لوله‌های بخار و چگالیده، اندازه‌ی شیر اطمینان، حداکثر طول لوله‌ی تخلیه و روابط پایه‌ی برق و توان الکتریکی ارائه شده است. 

در فصل‌های بعدی کتاب وارد حوزه‌ی طراحی سیستم‌ها می‌شود. در پایان نیز جداول پایه مانند ترکیب هوا، فشار و ارتفاع، دما و فشار استاندارد، اثر سرد باد و سایر داده‌های مرجع آورده شده است تا کتاب به‌عنوان یک منبع یکپارچه برای محاسبات و طراحی تأسیسات مکانیکی ساختمان عمل کند.

چرا باید کتاب مراجعات سریع را بخوانیم؟

کتاب مراجعات سریع برای کسانی که با تأسیسات مکانیکی ساختمان سروکار دارند یک منبع متمرکز از روابط، جداول و داده‌های محاسباتی فراهم کرده است که می‌تواند زمان جست‌وجو در منابع پراکنده را به‌طور چشم‌گیری کاهش دهد. نویسنده در مقدمه توضیح داده است که هدف فراهم‌کردن امکان مراجعه‌ی سریع است؛ یعنی کاربر بتواند در میانه‌ی طراحی یا در محیط کارگاهی بدون اتلاف وقت به ضرایب، روابط و جداول موردنیاز دسترسی پیدا کند و در عین حال مرز بین محاسبات دقیق و قواعد سرانگشتی را بشناسد. 

در این کتاب نه‌تنها روابط پایه‌ی مکانیک، ترمودینامیک و سایکرومتریک گردآوری شده بلکه برای هر بخش از سیستم‌های گرمایش، سرمایش، تهویه‌‌ی مطبوع، بخار، آب‌گرم، برج خنک‌کن، منابع انبساط، لوله‌کشی، کانال‌کشی، رطوبت‌زنی، تهویه‌ی اماکن مختلف و مباحث برق و انرژی روابط و جداول اختصاصی ارائه شده است. یکی از نکات قابل‌ توجه در این اثر تأکید نویسنده بر ذکر منبع هر جدول در زیر آن است تا کاربر بتواند در صورت نیاز داده‌ها را با مراجع اصلی مقایسه کند. همه‌ی جداول به‌طور اختصاصی برای این کتاب حروف‌نگاری و طراحی شده‌اند و از اسکن جداول دیگر کتاب‌ها استفاده نشده است؛ موضوعی که دقت اعداد و یکنواختی ارائه را افزایش داده است. 

ساختار فصل‌بندی‌شده، نمایه‌ی الفبایی-موضوعی و فهرست‌های متعدد در ابتدا و انتهای کتاب نیز دسترسی به موضوعات را ساده‌تر کرده است. این کتاب می‌تواند برای کسانی که در پروژه‌های واقعی با محدودیت زمان و نیاز به دقت بالا روبه‌رو هستند، نقش یک همراه دائمی در محاسبات، طراحی، تخمین بار، انتخاب تجهیزات و تهیه‌ی گزارش‌های فنی را ایفا کند و در عین حال با یادآوری مبانی پیوند بین محاسبات نرم‌افزاری و درک مفهومی را حفظ کند.

خواندن کتاب مراجعات سریع را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به مهندسان مکانیک شاغل در حوزه‌ی تأسیسات ساختمان، طراحان سیستم‌های گرمایش، سرمایش و تهویه‌‌ی مطبوع، ناظران و مجریان کارگاهی، دانشجویان مهندسی مکانیک گرایش حرارت و سیالات یا تأسیسات و تکنسین‌هایی که در محاسبات بار، انتخاب تجهیزات، طراحی لوله‌کشی و کانال‌کشی و تهیه‌ی گزارش‌های فنی درگیر هستند پیشنهاد می‌شود.