کتاب زن

کتاب زن مجموعه‌ای از شعرها و دلنوشته‌ها است که با گردآوری سعید فتاحی، عاطفه فدایی و نرگس شرهانی شکل گرفته و نشر ناران آن را منتشر کرده است. در این کتاب صداهای گوناگون زنانه و مردانه کنار هم قرار گرفته‌اند تا از عشق، رنج، مادری، تنهایی، زیستن در جهان معاصر و رؤیاهای کوچک و بزرگ روزمره بگویند. متن کتاب نشان می‌دهد که این اثر در پیوند مستقیم با انجمن ادبی بر بال سیمرغ پدید آمده و بسیاری از شاعران و نویسندگان عضو این انجمن در آن حضور دارند؛ از جمله نام‌هایی مثل شراره خوش‌صفت، ستاره محمدی، زهرا غفاری‌مهرا، سیده‌لیلا کشمیری و دیگران که هرکدام با زبان و حال‌وهوای خود سهمی در شکل‌گیری این مجموعه داشته‌اند. شعرهای کتاب میان تصویرهای لطیف عاشقانه، نگاه‌های اجتماعی، یادهای خانوادگی و تأمل‌هایی درباره‌ی زن، مادر، انسان معاصر و گذر زمان در نوسان است و دلنوشته‌ها نیز با نثری احساسی و صریح، لایه‌های درونی تجربه‌ی زن بودن و انسان بودن را باز می‌کنند. حضور انجمن ادبی بر بال سیمرغ در مقدمه و فهرست پایانی، این کتاب را به بخشی از یک جریان جمعی و کارگاهی تبدیل کرده است که در آن نوشتن، خواندن و نقدکردن در کنار هم پیش می‌رود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب زن

کتاب زن مجموعه‌ای از شعرها و دلنوشته‌ها است که در بستر فعالیت‌های انجمن ادبی بر بال سیمرغ شکل گرفته و گردآورندگان آن سعید فتاحی، عاطفه فدایی و نرگس شرهانی هستند. در مقدمه‌ی کتاب، تاریخچه‌ی این انجمن از آغاز فعالیت در یکی از فرهنگسراهای همدان تا گسترش آن در فضای مجازی روایت شده است؛ جایی که جلسات هفتگی نقد داستان، برگزاری مسابقات فصلی، تشکیل کانال‌هایی مثل مکتب‌خانه بر بال سیمرغ، کتابخانه‌ی مجازی، شعر بر بال سیمرغ و نشر بر بال سیمرغ، زمینه‌ی رشد و انتشار آثار اعضا را فراهم کرده است. همین بستر جمعی باعث شده که در این کتاب با طیفی متنوع از صداها روبه‌رو شویم؛ از شاعران و نویسندگانی که سال‌ها نوشته‌اند تا نوقلم‌هایی که در فضای کارگاهی انجمن رشد کرده‌اند. متن مقدمه به نقش زنده‌یاد سعید فتاحی در راه‌اندازی انجمن و ادامه‌ی مسیر آن با مدیریت مصطفی مهذب اشاره کرده است و از عاطفه فدایی به‌عنوان مسئول بخش شعر انجمن و نرگس شرهانی به‌عنوان یکی از همراهان اصلی در گردآوری این مجموعه قدردانی شده است. کتاب زن در قالب «مجموعه شعر و دلنوشته» تنظیم شده و در فهرست، نام شاعران و نویسندگان به‌همراه شماره‌ی صفحه‌ی آثارشان آمده است؛ نام‌هایی مثل شراره خوش‌صفت، ستاره محمدی، محمدمسعود یاعی، لیلی طاهری، نرگس شرهانی، یاسین هاشمی، سیده‌لیلا کشمیری، سامین هاشمی، زهرا غفاری‌مهرا و دیگران که هرکدام بخشی از کتاب زن را شکل داده‌اند. شعرها از چند سطر کوتاه عاشقانه تا متن‌های بلندتر با مضمون‌های اجتماعی و فلسفی گسترده شده‌اند؛ از تصویر صبحی که با «بوسیدن خورشید» و «ترانه‌ی دوستت دارم» آغاز می‌شود تا تأمل‌هایی درباره‌ی «انسان معاصر» که میان پل و نردبان، رسانه و جنگ، رنج و رؤیای پرواز سرگردان است. دلنوشته‌ها نیز به موضوع‌هایی مثل رابطه‌ی مادر و فرزند، تجربه‌ی چهل‌سالگی، خاطره‌ی مادر از دست‌رفته، حسرت بازی‌های از دست‌رفته‌ی کودکی و فشار نقش‌های تحمیل‌شده بر زنان پرداخته‌اند. در پایان کتاب، فهرستی از آثار منتشرشده‌ی اعضای انجمن ادبی بر بال سیمرغ آمده است که نشان می‌دهد کتاب زن در ادامه‌ی یک مسیر نشر جمعی و پیوسته قرار دارد و بخشی از پروژه‌ی ثبت و انتشار نوشته‌های اعضای این انجمن است.

خلاصه کتاب زن

در کتاب زن شعرها و دلنوشته‌ها حول چند محور اصلی می‌چرخند: عشق، زن بودن، مادری، رنج‌های روزمره، انسان معاصر و نسبت فرد با جهان. در بسیاری از شعرها، عشق در قالب تصویرهای حسی و ملموس حضور دارد؛ مثل صبحی که با بوی شمعدانی و ترانه‌ی «دوستت دارم» آغاز می‌شود، خنده‌ی بی‌دلیل معشوق که برای شاعر «هزار بهانه برای دوست‌داشتن» می‌آورد، یا بوی چای تازه‌دم و قدم‌زدن زیر باران که به زندگی معنا می‌دهد. این عشق گاهی آرام و لطیف است و گاهی با اضطراب، دلتنگی و ترس از نرسیدن همراه شده است. در کنار این فضا، بخش مهمی از کتاب به تجربه‌ی زن بودن اختصاص دارد. در شعرها و نثرها، زن هم‌زمان مادر، همسر، کارگر خاموش خانه، مراقب، عاشق، و انسانی است که میان نقش‌های تحمیل‌شده و خواسته‌های شخصی خود در رفت‌وآمد است. در دلنوشته‌ای، دختر با مادرش حرف می‌زند و از او می‌خواهد برای لحظه‌ای فراموش کند که «خرد شده به دنیا آمده» و همیشه در حاشیه‌ی تصمیم‌ها بوده است؛ دعوتش می‌کند رژ لب بزند، بازی کند، قدم بزند و کتابی بخواند که در آن «مادر قهرمان است». در متنی دیگر، راوی از چهل‌سالگی می‌گوید؛ از لحظه‌ای که می‌فهمد نیمی از عمر گذشته و تازه متوجه می‌شود چه چیزهایی را دوست داشته و نگفته است؛ از بوی گل نرگس، از لباس‌های دخترانه، از رنگ قرمز روسری که او را به خاطرات کودکی برمی‌گرداند. بخش دیگری از کتاب به نگاه اجتماعی و فلسفی اختصاص دارد. در شعرهایی مثل «انسان معاصر ما» جهان امروز با تصویرهایی از پل، نردبان، رسانه، تندباد، جنگ و فروریختن کلبه‌ها توصیف شده است؛ انسانی که گاهی «بازیگوش» است و مرزها را برمی‌دارد و گاهی زیر فشار خشونت و تبلیغ و ترس، رنجور و خسته می‌شود. در شعرهای دیگر، از «روزهای ما که به مرگ خود می‌اندیشند»، از «تضاد و تناقض» و «زوال ارزش‌ها» سخن گفته شده است. در کنار این‌ها، متن‌هایی درباره‌ی مادر از دست‌رفته، دلتنگی برای حضور او، گفت‌وگو با قاب عکس روی دیوار و آرزوی مهمان‌شدن خیال در خانه‌ی آسمانی مادر، لایه‌ی عاطفی عمیقی به کتاب داده است. در پایان، چند متن به خود نوشتن و شاعر بودن می‌پردازد؛ جایی که راوی می‌گوید اگر شاعر نبود، بسیاری از ظرافت‌ها و دردها را نمی‌دید و نمی‌فهمید، و در جایی دیگر از این می‌نویسد که «زن خود شعر ناب است» و برای شاعر شدن نیازی به اجازه ندارد.

چرا باید کتاب زن را بخوانیم؟

کتاب زن به‌خاطر چند ویژگی قابل‌توجه است. نخست این‌که مجموعه‌ای چندصدایی است؛ صداهای مختلف از نسل‌ها و تجربه‌های گوناگون کنار هم قرار گرفته‌اند و همین تنوع، تصویر گسترده‌تری از زن، عشق، خانواده و انسان امروز ارائه کرده است. خواننده در یک کتاب با شعرهای کوتاه عاشقانه، متن‌های بلند اجتماعی، دلنوشته‌های صمیمی درباره‌ی مادر، و تأمل‌هایی درباره‌ی سن، زمان و تغییر روبه‌رو می‌شود و می‌تواند میان این صداها، تجربه‌های آشنا و نزدیک به زندگی خود پیدا کند. دوم این‌که کتاب زن محصول یک کار جمعی در دل انجمن ادبی بر بال سیمرغ است. متن مقدمه نشان می‌دهد که پشت این مجموعه، سال‌ها نشست، نقد، گفت‌وگو و آموزش وجود دارد و این فضا بر شکل‌گیری شعرها و دلنوشته‌ها تأثیر گذاشته است. برای کسانی که به کار گروهی ادبی، انجمن‌ها و روند رشد نویسندگان علاقه‌مند هستند، این کتاب نمونه‌ای عینی از نتیجه‌ی چنین فرایندی است. سوم این‌که در بسیاری از متن‌ها، تجربه‌ی زن بودن و مادری با جزئیات روزمره و ملموس روایت شده است؛ از ظرف‌شستن و آشپزی تا کار بیرون از خانه، از نقش مراقبت‌کننده تا لحظه‌های فراموش‌شده‌ی شادی و بازی. این نگاه، هم جنبه‌ی احساسی دارد و هم لایه‌ای انتقادی نسبت به نقش‌های تثبیت‌شده و نادیده‌گرفتن خواسته‌های زنان. در کنار آن، شعرهایی که به انسان معاصر، جنگ، رسانه و فروپاشی ارزش‌ها پرداخته‌اند، کتاب را از محدوده‌ی صرفاً عاطفی بیرون آورده و به پرسش‌های بزرگ‌تر نزدیک کرده‌اند. درنهایت، کتاب زن برای کسانی که به ترکیب شعر و نثر در یک مجموعه علاقه دارند جذاب است؛ زیرا می‌توانند در رفت‌وآمد میان وزن و تصویرهای شعری و نثرهای احساسی و روایی، با حال‌وهوای متفاوتی روبه‌رو شوند و هر بار از زاویه‌ای تازه به موضوع‌هایی مثل عشق، رنج، مادر، زمان و نوشتن نگاه کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب زن به کسانی پیشنهاد می‌شود که به شعر و نثر احساسی درباره‌ی عشق، زن بودن و مادری علاقه دارند. به خوانندگانی پیشنهاد می‌شود که دغدغه‌ی نقش‌های اجتماعی و خانوادگی زنان، رابطه‌ی مادر و فرزند، و تجربه‌ی زیستن در جهان معاصر را دنبال می‌کنند. همچنین به اعضای انجمن‌های ادبی، نوقلم‌ها و کسانی که به کار جمعی ادبی و نتیجه‌ی آن کنجکاو هستند پیشنهاد می‌شود، چون این کتاب نمونه‌ای از یک مجموعه‌ی شکل‌گرفته در دل یک انجمن فعال است.