کتاب یک ریال، یک خیال!

کتاب یک ریال، یک خیال! (اولین گام‌های آموزش مالی به زبان کودکانه) نوشته‌ مینا فرزانه داستانی کوتاه درباره‌ی پول، پس‌انداز و مفهوم تورم است که نشر متخصصان آن را منتشر کرده است. در این کتاب ماجرا از یک تولد شاد شروع می‌شود؛ جایی که آمین، قهرمان کوچک داستان، از خانواده و فامیل هدیه‌های مختلفی می‌گیرد و تصمیم می‌گیرد با پول‌هایش اسکوتر آبیِ توی ویترین مغازه‌ی سر کوچه را بخرد، اما وقتی بعد از مدتی پس‌انداز به مغازه برمی‌گردد با برچسب قیمت جدید روبه‌رو می‌شود و می‌فهمد که با وجود جمع‌کردن صد ریال دیگر نمی‌تواند اسکوتر را بخرد. همین اتفاق بهانه‌ای می‌شود تا مادر آمین برایش از تورم، ارزش پول و راه‌های بهتر پس‌اندازکردن بگوید. کتاب یک ریال، یک خیال! با زبانی کودکانه و فضایی پر از تصویرهای آشنا مثل قلک فیلی قرمز، بادکنک‌های جشن تولد و جنگل‌های بلوط زاگرس مفاهیم اقتصادی را در قالب قصه‌ای ساده و قابل‌ درک برای کودکان روایت کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب یک ریال، یک خیال!

کتاب یک ریال، یک خیال! را مینا فرزانه در چند بخش کوتاه و پیوسته نوشته است تا مفاهیم مالی را در قالب ماجرایی خانوادگی و یک قصه‌ی جانبی جنگلی به کودکان نزدیک کند. در بخش اول فضای خانه‌ی آمین در روز تولدش تصویر شده است؛ بادکنک‌ها، کیک، بستنی و هدیه‌هایی که از مامان‌جون، باباجون، مادرجون، پدرجون، عموها و دایی می‌رسد. هدیه‌ها ترکیبی از اسباب‌بازی، کتاب، لوازم‌التحریر و پاکت‌های پول است که روی یکی از آن‌ها نوشته شده است برای آرزوهات!. همین عبارت هسته‌ی اصلی کتاب یک ریال، یک خیال! را شکل می‌دهد؛ پیوند میان آرزو، پول و برنامه‌ریزی. 

آمین با جمع‌کردن پول‌ها در قلک فیلی قرمزش به صد ریال می‌رسد و مطمئن است که حالا می‌تواند اسکوتر آبی را بخرد؛ اما با برچسب قیمت جدید: ۱۲۰ ریال روبه‌رو می‌شود و برای نخستین‌بار با مفهوم تورم مواجه می‌شود. در ادامه‌ی کتاب مادر آمین برای توضیح این اتفاق قصه‌ای تازه تعریف می‌کند؛ قصه‌ی فندقی، سنجاب کوچولوی باهوش و مادرش ناز بلوط در جنگل‌های زاگرس. این بخش مثل یک فصل جداگانه در دل داستان اصلی قرار گرفته است. فندقی که همیشه نگران کم‌بودن دانه‌ها برای زمستان است با بانک دونه‌ها و آقای بلوط‌چی آشنا می‌شود؛ جایی که سنجاب‌ها دانه‌هایشان را می‌سپارند تا کاشته شود و بعد از مدتی چند برابر به آن‌ها برگردد. 

مینا فرزانه در این قصه مفهوم سپرده‌گذاری و سرمایه‌گذاری را در قالب کاشتن دانه‌ها و صبرکردن برای رشد درخت‌ها نشان داده است. پس از پایان قصه‌ی فندقی روایت دوباره به خانه‌ی آمین برمی‌گردد. کتاب با تأکید بر صبر، برنامه‌ریزی و انتخاب جای درست برای نگه‌داری پول ماجرای آمین را تا جایی پیش می‌برد که بتواند به آرزویش نزدیک شود و در عین حال نگاهش به پول و پس‌انداز تغییر کند.

خلاصه داستان یک ریال، یک خیال!

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

داستان از جشن تولد آمین شروع می‌شود. خانه پر از مهمان، بادکنک، کیک و بستنی است و هرکدام از اعضای خانواده هدیه‌ای برای او آورده‌اند. بعضی‌ها اسباب‌بازی و کتاب هدیه داده‌اند و بعضی دیگر پاکت‌های پول. روی پاکت عموها نوشته شده است برای آرزوهات! و همین جمله در ذهن آمین می‌ماند. وقتی مهمانی تمام می‌شود، آمین پاکت‌ها را باز می‌کند و با کمک مادرش می‌فهمد که حالا هشتاد ریال دارد. او که مدت‌هاست اسکوتر آبیِ ویترین مغازه‌ی سر کوچه را زیر نظر گرفته است تصمیم می‌گیرد پول‌هایش را در قلک فیلی قرمزش بریزد و آن‌قدر پس‌انداز کند تا به صد ریال برسد؛ قیمتی که روی اسکوتر نوشته شده است. 

روزها می‌گذرد و آمین هر پول توجیبی، عیدی یا جایزه‌ای را که می‌گیرد به قلکش اضافه می‌کند. بالاخره روزی می‌رسد که پیچ قلک را باز می‌کند و با هیجان می‌بیند که پولش به صد ریال رسیده است. با خوشحالی به‌سمت مغازه می‌دود اما با صحنه‌ای غیرمنتظره روبه‌رو می‌شود؛ روی دسته‌ی اسکوتر برچسب قرمزی چسبانده‌اند که رویش نوشته قیمت جدید: ۱۲۰ ریال. آمین مات و ناراحت می‌شود؛ او فکر می‌کرد با رسیدن به صد ریال آرزویش حتماً برآورده می‌شود. فروشنده توضیح می‌دهد که همه‌چیز گران شده است و اسکوتر هم از این قاعده جدا نیست. آمین با دل‌خوری به خانه برمی‌گردد و به مادرش می‌گوید که دیر شد و حالا دیگر پولش برای خرید اسکوتر کافی نیست. مادر در پاسخ واژه‌ی تورم را معرفی می‌کند و توضیح می‌دهد که پول آمین همان مقدار قبلی است اما قیمت چیزهایی که می‌خواهد بخرد بالا رفته و زور پولش به آن‌ها نمی‌رسد. 

وقتی آمین ناامید می‌پرسد که پس قلکم به درد نمی‌خوره؟ مادر می‌گوید قلک بد نیست اما کافی هم نیست و باید جایی پول را نگه داشت که نخوابد و برایش کار کند. برای توضیح این ایده مادر قصه‌ی فندقی و بانک دونه‌ها را تعریف می‌کند؛ فندقی سنجابی است که دانه‌هایش را به بانک می‌سپارد، آن‌ها در خاک خوب زاگرس کاشته می‌شوند و بعد از مدتی چند برابر به او برمی‌گردند. این قصه به آمین نشان می‌دهد که می‌شود با صبر و انتخاب جای درست دارایی را زیاد کرد. بعد از شنیدن قصه آمین می‌گوید که وقتی بزرگ‌تر شود خودش مثل فندقی پول‌هایش را بیشتر می‌کند. از آن به بعد هربار که پولی به دست می‌آورد به‌جای این‌که فقط در قلک بریزد به این فکر می‌کند که چطور آن را سرمایه‌گذاری کند. 

در پایان پس از گذشت ماه‌ها و با کمک برنامه‌ریزی و صبر پدر و مادر به او خبر می‌دهند که وقت خرید اسکوتر رسیده است و حالا حتی می‌تواند چراغ و کلاه ایمنی رنگی هم برایش انتخاب کند. آمین با خوشحالی خودش را شبیه فندقی می‌بیند که توانسته دانه‌هایش را زیاد کند و به آرزویش نزدیک شود.

چرا باید کتاب یک ریال، یک خیال! را بخوانیم؟

کتاب یک ریال، یک خیال! مفاهیم پیچیده‌ای مثل تورم، ارزش پول، پس‌انداز و سرمایه‌گذاری را در قالب دو داستان به‌هم‌پیوسته و کوتاه برای کودکان توضیح داده است. در ماجرای آمین کودک با موقعیتی آشنا روبه‌رو می‌شود؛ جمع‌کردن پول برای خرید یک وسیله‌ی دلخواه و غافل‌گیرشدن از تغییر قیمت. این موقعیت فرصتی برای طرح سؤالاتی درباره‌ی پول و قیمت‌ها ایجاد کرده است؛ سؤالاتی که معمولاً در زندگی روزمره هم پیش می‌آیند اما کمتر به‌زبان کودک توضیح داده می‌شوند. در قصه‌ی فندقی و بانک دونه‌ها همان مفاهیم در قالب دنیای حیوانات و جنگل‌های زاگرس بازآفرینی شده است. 

این کتاب همچنین به‌طور غیرمستقیم به موضوعاتی مثل برنامه‌ریزی، صبر، به‌تعویق‌انداختن لذت و تفاوت میان آرزو و توان مالی پرداخته است. حضور شخصیت‌هایی مثل مادر، پدر، پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها و عموها فضای خانوادگی آشنایی ساخته است که گفت‌وگو درباره‌ی پول را طبیعی و روزمره نشان می‌دهد. برای والدین و مربیان این اثر می‌تواند نقطه‌ی شروعی برای صحبت‌کردن درباره‌ی پول توجیبی، پس‌انداز و انتخاب‌های مالی باشد و برای کودکان تجربه‌ی همراهی با آمین و فندقی در مسیر رسیدن به آرزوها را فراهم کند.

خواندن کتاب یک ریال، یک خیال! را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به کودکانی پیشنهاد می‌شود که تازه با مفهوم پول توجیبی، پس‌انداز و خرید وسایل دلخواه آشنا شده‌اند. این کتاب به والدین و مربیانی پیشنهاد می‌شود که به‌دنبال راهی داستان‌محور برای توضیح تورم، ارزش پول و سرمایه‌گذاری به زبان کودک هستند. این کتاب برای کلاس‌ها و کارگاه‌های آموزش سواد مالی کودک نیز می‌تواند گزینه‌ی مناسبی باشد.