کتاب ساختمان داده ها

کتاب ساختمان داده ها نوشته هادی صادقی خوانساری، بر مفاهیم پایه و کاربردی ساختمان داده‌ها در برنامه‌نویسی تمرکز دارد و آن‌ها را در قالب خلاصه‌درس، تست و پاسخنامه ارائه کرده است. ساختار اثر به‌ گونه‌ای تنظیم شده که هم مباحث نظری اصلی را پوشش می‌دهد و هم با مثال‌ها، نکته‌ها و پرسش‌های چهارگزینه‌ای متعدد، ذهن خواننده را برای حل مسئله و شرکت در آزمون‌ها آماده می‌کند. این راهنما توسط موسسه فرهنگی هنری دیباگران تهران منتشر شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ساختمان داده ها

کتاب ساختمان داده ها تألیف هادی صادقی خوانساری، اثری فشرده و کاربردی است که با هدف آموزش پایه‌ای و ساختاریافته‌ی مفاهیم بنیادین علوم کامپیوتر برای دانشجویان و علاقه‌مندان به برنامه‌نویسی تدوین شده است. 

نویسنده در فصل نخست، انواع داده‌های پایه‌ای شامل داده‌های عددی، رشته‌ای، آرایه‌های یک و دوبعدی، انواع شمارشی و ساختارها را به‌ همراه شیوه‌ی تخصیص حافظه و محدودیت‌های آن‌ها تبیین می‌کند. در فصل دوم، ساختارهای خطی پشته با منطق LIFO (عملیات Push و Pop، سرریز و کاربردهایی چون فراخوانی توابع بازگشتی و برج‌های هانوی) و صف با منطق FIFO (اشاره‌گرهای ابتدا و انتها، صف اولویت و کاربرد در زمان‌بندی پردازش‌ها) به‌دقت تحلیل می‌شوند.

در ادامه کتاب ساختمان داده ها به بررسی ساختارهای پویای لیست پیوندی (یک‌طرفه و دوطرفه) پرداخته و عملیات درج، حذف در موقعیت‌های مختلف و پیمایش گره‌ها را با قطعه‌کدهای زبان C و دیاگرام‌های تصویری آموزش می‌دهد. سپس در بخش ساختارهای غیرخطی، مفاهیم درخت و درخت جست‌وجوی دودویی شامل ریشه، برگ، ارتفاع و شروط برقراری توازن تبیین می‌گردد. 

هادی صادقی خوانساری با ارائه‌ی نکات کلیدی و مجموعه‌ای از تست‌های طبقه‌بندی‌شده‌ی کنکوری همراه با پاسخنامه‌ی تشریحی، این اثر را به منبعی آموزشی و تستی برای آمادگی آزمون‌ها و ارتقای مهارت حل مسئله در برنامه‌نویسی تبدیل کرده است.

خلاصه کتاب ساختمان داده ها

کتاب ساختمان داده ها مجموعه‌ای منسجم و کاربردی از مفاهیم بنیادین علوم کامپیوتر است که با مسیری گام‌به‌گام، مبانی تئوریک را به مهارت‌های الگوریتمی پیوند می‌زند. اثر در بخش نخست با تعریف انواع داده‌های پایه‌ای، از اعداد صحیح و اعشاری تا رشته‌ها، آرایه‌های یک و دوبعدی، انواع شمارشی (enum) و ساختارهای داده‌ای مرکب (struct)، شیوه‌ی تخصیص حافظه و محدودیت‌های هر یک را به همراه مثال‌های ملموس در زبان C تشریح می‌کند. 

سپس با ورود به ساختارهای خطی، سازوکار پشته با رفتار LIFO (عملیات درج و حذف، مدیریت سرریز و کاربردهایی چون فراخوانی توابع و حل مسئله‌ی برج‌های هانوی) و صف با رفتار FIFO (اشاره‌گرهای ابتدا و انتها، صف اولویت و مدیریت فرایندها در سیستم‌عامل) را به‌ صورت تحلیلی تبیین می‌نماید.

در ادامه‌ی مباحث، کتاب ساختار پویای لیست‌های پیوندی یک‌طرفه و دوطرفه را معرفی کرده و شیوه‌ی دقیق اجرای عملیات سه‌گانه‌ی درج، حذف و جست‌وجو در موقعیت‌های مختلف گره‌ها را با قطعه‌کدهای برنامه‌نویسی و دیاگرام‌های تصویری آموزش می‌دهد. بخش تکمیلی اثر نیز به ساختارهای سلسله‌مراتبی غیرخطی نظیر درخت و درخت جست‌وجوی دودویی (BST) اختصاص یافته و قواعد چینش گره‌ها، مفاهیم ریشه، برگ و ارتفاع را برای بهینه‌سازی فرایند جست‌وجو مدل‌سازی می‌کند.

چرا باید کتاب ساختمان داده ها را بخوانیم؟

این کتاب مفاهیم را از سطح پایه شروع کرده و به‌تدریج به سمت ساختارهای پیچیده‌تر حرکت کرده است؛ از انواع داده‌های ساده و آرایه‌ها تا پشته، صف، لیست‌های پیوندی و درخت‌های جستجو. ضمن اینکه در کنار توضیح مفاهیم، نمونه‌کدهای متعددی به زبان C آورده شده است. کتاب در پایان هر فصل نیز مجموعه‌ای از تست‌ها و سؤالات کنکوری به‌ همراه پاسخنامه ارائه کرده است. تمرکز کتاب بر مثال‌های گام‌به‌گام و نمایش تصویری ساختارها باعث می‌شود مفاهیم انتزاعی قابل‌تصور شوند.

خواندن کتاب ساختمان داده ها را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب ساختمان داده ها به دانشجویان رشته‌های کامپیوتر و فناوری اطلاعات که در حال گذراندن درس ساختمان داده هستند، پیشنهاد می‌شود. برنامه‌نویسانی که می‌خواهند درک خود را از ساختارها تقویت کنند و به‌ دنبال منبعی همراه با مثال و تست هستند نیز می‌توانند از این کتاب استفاده کنند. این اثر برای هنرجویان و فراگیران دوره‌های مهارتی برنامه‌نویسی که نیاز به مرور سریع مفاهیم و تمرین تستی دارند، گزینه‌ی مناسبی است.