کتاب روانکاوی لکانی از بالین تا فرهنگ و هنر

کتاب روانکاوی لکانی از بالین تا فرهنگ و هنر (Lacanian psychoanalysis from clinic to culture) نوشته برژانت جزنی و ترجمه مهدی بنی اسدی و اثری است که نشر ارجمند آن را در سال ۱۴۰۰ منتشر کرده است. این کتاب به بررسی و واکاوی اندیشه‌ها و مفاهیم ژاک لکان، روانکاو فرانسوی، پرداخته و تلاش کرده است تا پلی میان نظریه‌های روانکاوی لکانی و کاربردهای آن در حوزه‌های بالینی، فرهنگی و هنری برقرار کند. نویسنده باتکیه‌بر تجربه‌های شخصی، بالینی و پژوهشی خود، مفاهیم بنیادین روانکاوی لکانی را از منظرهای گوناگون بررسی کرده و آن‌ها را با نمونه‌هایی از ادبیات، سینما و هنر پیوند زده است. ترجمه‌ی کتاب با دقت و وفاداری به متن اصلی انجام و تلاش شده است تا پیچیدگی‌های زبان و مفاهیم لکانی را برای مخاطب پارسی‌زبان آسان کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب روانکاوی لکانی از بالین تا فرهنگ و هنر اثر برژانت جزنی

کتاب روانکاوی لکانی از بالین تا فرهنگ و هنر با رویکردی تحلیلی و میان‌رشته‌ای به معرفی و تبیین مفاهیم کلیدی روانکاوی ژاک لکان، روانکاو فرانسوی، پرداخته است. برژانت جزنی در این کتاب، تجربه‌های بالینی خود را با نظریه‌های لکانی در هم می‌آمیزد و نشان می‌دهد که چگونه مفاهیم انتزاعی روانکاوی می‌توانند در مواجهه با مسائل روزمره، هنر، ادبیات و سیاست معاصر کاربرد پیدا کنند. هر فصل از این کتاب به یکی از موضوعات یا مفاهیم بنیادین روانکاوی اختصاص یافته و با مثال‌هایی از فیلم، رمان و تجربه‌های بالینی همراه شده است. نویسنده تلاش کرده است تا از خلال روایت‌های شخصی و نمونه‌های فرهنگی، خواننده را با پیچیدگی‌های ذهن انسان و جایگاه سوژه در جهان معاصر آشنا کند. این کتاب نه‌تنها برای علاقه‌مندان به روانکاوی، بلکه برای کسانی که به پیوند میان روانکاوی و فرهنگ علاقه دارند، اثری سودمند به شمار می‌آید.

خلاصه کتاب روانکاوی لکانی از بالین تا فرهنگ و هنر

نویسنده با روایت تجربه‌های شخصی و مسیر حرفه‌ای خود، زمینه‌ی ورود به بحث را فراهم می‌کند و سپس به‌سراغ مفاهیمی چون فاز آینه‌ای، شکل‌گیری سوژه، نقش مادر و دیگری و تفاوت‌های ساختاری میان نوروز و سایکوز می‌رود. در فصل‌های مختلف با تحلیل نمونه‌های بالینی و ارجاع به آثار هنری و سینمایی نشان داده شده است که چگونه نظریه‌های لکان می‌توانند به فهم عمیق‌تر روان انسان و روابط اجتماعی کمک کنند. برای مثال در فصل مربوط به فاز آینه‌ای با ارجاع به فیلم قوی سیاه و نمونه‌های بالینی، نقش تصویر بدن و نگاه مادر و شکل‌گیری ایگو بررسی شده است. همچنین در فصل یادگاری با تحلیل فیلم یادگاری اثر برادران نولان، مفهوم زمان و حافظه و ساخت هویت در افراد سایکوتیک به بحث گذاشته شده است. نویسنده تأکید کرده است که روانکاوی لکانی صرفاً نظریه‌ای انتزاعی نیست؛ بلکه می‌تواند در مواجهه با مسائل واقعی زندگی، هنر و فرهنگ راهگشا باشد. این کتاب با تأملی بر جایگاه روانکاوی در فرهنگ معاصر و نسبت آن با سیاست و ایدئولوژی به پایان می‌رسد.

چرا باید کتاب روانکاوی لکانی از بالین تا فرهنگ و هنر را بخوانیم؟

کتاب روانکاوی لکانی از بالین تا فرهنگ و هنر با ترکیب تجربه‌های بالینی، روایت‌های شخصی و تحلیل‌های فرهنگی، فرصتی فراهم کرده است تا مفاهیم پیچیده‌ی روانکاوی لکانی به‌گونه‌ای ملموس و کاربردی فهمیده شود. خواننده با مطالعه‌ی این اثر می‌تواند دریابد که چگونه نظریه‌های لکان، فراتر از مطب روانکاوی، در تحلیل آثار هنری، فیلم‌ها و حتی رخدادهای اجتماعی و تاریخی نقش دارند. همچنین این کتاب با مثال‌های متنوع از فرهنگ و هنر، امکان درک عمیق‌تر مفاهیمی مانند سوژه، تمنا، ناخودآگاه و ساختارهای روانی را فراهم می‌کند. اثر حاضر برای کسانی که به‌دنبال فهمی نو از روان انسان و پیوند آن با فرهنگ و هنر هستند، دریچه‌ای تازه می‌گشاید.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران روانکاوی، روان‌درمانی، علوم انسانی و هنر و نیز به دوستداران نظریه‌های ژاک لکان (روانکاو فرانسوی) و پیوند روانکاوی با فرهنگ و هنر پیشنهاد می‌شود. همچنین اثر حاضر به کسانی که دغدغه‌ی فهم عمیق‌تر ذهن انسان، هویت، ناخودآگاه و تأثیرات متقابل روان و فرهنگ را دارند، توصیه شده است.

درباره برژانت جزنی

برژانت جزنی (Berjanet Jazani) زاده‌ی سال ۱۳۵۹‏، چهره‌ای چندوجهی در عرصه‌های علمی و درمانی بین‌المللی است که به‌عنوان پزشک، روانکاو، نویسنده و پژوهشگر در بریتانیا شناخته شده است. او باتکیه‌بر دانش خود، ریاست کالج و آکادمی روانکاوان بریتانیا را بر عهده داشته و در مقام دبیر افتخاری این نهاد معتبر علمی، نقشی کلیدی در هدایت سیاست‌های آموزشی و تخصصی این حوزه ایفا کرده است. دکتر جزنی که فارغ‌التحصیل رشته‌ی روانکاوی - جامعه‌شناسی از دانشگاه برونلِ لندن با رتبه‌ی عالی (Distinction) است، توانسته است پیوندی مستحکم میان حوزه‌های پزشکی، روان‌کاوی و مطالعات اجتماعی برقرار کند. او همچنین دارای مدرک دکترای پزشکی و کارشناسی‌ارشد در حوزه‌ی روانکاوی است. این ترکیب علمی به دیدگاه‌های او اعتبار بخشیده است.

این نویسنده به‌عنوان مدرس، عضو هیئت‌امنا و عضو هیئت‌مدیره در مرکز تحقیقات و مطالعات فرویدی (لکانی) در لندن فعالیت مستمر داشته و از اعضای فعال و اثرگذار انجمن روان‌درمانی بریتانیا و انجمن روان‌درمانگران در لندن به شمار آمده است. او در عرصه‌ی نشر علمی نیز جایگاه ویژه‌ای داشته و مسئولیت سردبیری نشریه‌ی تخصصیِ آنالیتیک آگورا، وابسته به آکادمی روانکاوی بریتانیا، را بر عهده گرفته است؛ تا به ترویج آموزه‌های نوین این رشته کمک کند. نفوذ علمی برژانت جزنی در فضای آکادمیک بریتانیا به‌وضوح در دعوت‌های مکرر دانشگاه‌های تراز اولی همچون دانشگاه بریستول، میدلسکس، یوسی‌ال (UCL) و برکبکِ لندن برای سخنرانی‌های تخصصی و اشتراک‌گذاری پژوهش‌هایش در حوزه‌ی روانکاوی مشهود است.

او که به‌عنوان روانکاو شاغل در لندن به درمان و تحلیل مراجعان پرداخته، عضویت در مرکز تحلیل و پژوهش فرویدی را نیز در کارنامه‌ی خود دارد و با تسلط بر مبانی فکری زیگموند فروید و ژاک لکان، به تدریس و تبیین پیچیدگی‌های ذهن انسانی و تعاملات فرد با ساختارهای جامعه پرداخته است. از آثار مکتوب برژانت جزنی می‌توان اشاره کرد به کتاب‌های «روانکاوی و جامعه‌ی امروز؛ از افسانه‌ی تبای تا مخلوقات تکنولوژی»، «لکان، مرگ، زندگی و زبان؛ بررسی‌های بالینی و فرهنگی» و «روانکاوی لکانی از بالین تا فرهنگ و هنر».

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره این کتاب چیست؟

- رناتا سالکل (فیلسوف، جامعه‌شناس و نظریه‌پرداز حقوقی، پژوهشگر ارشد در مؤسسه‌ی جرم‌شناسی دانشکده‌ی حقوق در دانشگاه لیوبلیانا و استاد دانشگاه برکبک):

تحلیل‌های برژانت جزنی از پرونده‌های روانکاوی در کتاب روانکاوی لکانی از بالین تا فرهنگ و هنر برای هر کسی که می‌خواهد پیش‌فرض‌های ایدئولوژی نئولیبرالِ موفقیت و نشانه‌های مرضی (سمپتوم‌هایی) را درک کند، یاری‌گر بزرگی خواهد بود. کتاب حاضر مسیری را توصیف می‌کند که از زندگی نویسنده در ایرانِ پس از انقلاب ۱۳۵۷ آغاز شده و تا زندگی او در جهانی تحت سیطره‌ی هوش مصنوعی، آزمایش‌های ژنتیک و دستگاه‌های تلفن همراه امتداد می‌یابد. این نویسنده بینشی را در این باره ارائه می‌دهد که چگونه این فناوری‌های نوین در حال بازآراییِ سوژه‌گی (Subjectivity) معاصر هستند و روانکاوی چگونه می‌تواند به افرادی که نشانه‌های مرضی‌شان در دنیای تکنولوژی‌محورِ ما دستخوش تغییر شده است، کمک کند.

- سایت آمازون: این کتاب بصیرت‌بخش، نظریه‌ی لکانی، مطالعات موردی روانکاوانه و تجربیات شخصی نویسنده را با یکدیگر پیوند می‌زند تا روشنگرِ اهمیت روانکاوی لکانی در ترسیم نقشه‌ی سوژه‌گی (Subjectivity) معاصر باشد. کتاب حاضر با بهره‌گیری از مثال‌هایی از سینما، هوش مصنوعی و مراجع بالینی و فرهنگی، موضوعات اصلی این حوزه ازجمله رؤیاها، مرحله‌ی آینه‌ای، روان‌پریشی (سایکوز)، هیستری، جایگاه روانکاو، رانه (Drive)، نظارت (Supervision) و نشانه‌ی مرضی (سمپتوم) را پوشش می‌دهد. هر یک از این مباحث در بافتارِ جامعه‌ی بازارمحور و تکنولوژی‌زده‌ی ما قرار گرفته و با نمونه‌های تجربی کوتاه تکمیل شده است. بخش نهایی کتاب به بررسی جامعه‌ی معاصر و پدیده‌ی رادیکال‌شدن می‌پردازد. کتاب روانکاوی لکانی از بالین تا فرهنگ و هنر اثری مهم برای دانشجویان و دانشگاهیان در حوزه‌ی روانکاوی لکانی و نیز برای متخصصانی است که با مسائل پیچیده‌ی اجتماعی سروکار دارند.

بخشی از کتاب روانکاوی لکانی از بالین تا فرهنگ و هنر

«تاریخ به معنای معمول کلمه، شامل تمامی رخدادهای گذشته مثلاً در قالب زندگینامه‌ها و روایت‌های نقل‌شده می‌باشد. رخدادها و واقعیاتی که می‌توانند در طول زمان به شکل چرخه‌ای تکرار شوند. بعد زمان در تاریخ بدین معنا ازلحاظ علم ریاضی، واحدی خطی است و نیز به لحاظ تأثیرگذاری می‌توان تا حدی تأثیرات وقایع سیاسی، اجتماعی و تاریخی بر زندگی تودۀ افراد را بر همان شیوۀ مستقیم علت و معلولی پیش‌بینی کرد. درحالی‌که در تاریخ سوبژکتیو، پیامدهای مثلاً وقایع سیاسی-اجتماعی بر روی شکل‌گیری سوژه از زاویه‌ای دیگر مورد بررسی قرار می‌گیرند. تعیین این زاویۀ نگاه تحت تأثیر نوع انتخاب سوژه است. سوژه تصمیم می‌گیرد که اتفاقات را مطابق آرایش خاصی برای خود به نمایش بگذارد. از این منظر، تاریخ سوبژکتیو شهادت سوژه از روایات گذشته است. در بعد تاریخ سوبژکتیو، عناصر زمانی و مکانی از قوانین فیزیک پیروی نمی‌کنند بلکه در حوزۀ توپولوژی ریاضی تا حدی معنا می‌یابند.»