کتاب دوازده روز

کتاب دوازده روز (Twelve Days: The Story of the 1956 Hungarian Revolution) نوشته ویکتور شبشتین، روایتی مستند و تحلیلی از یکی از مهم‌ترین و تراژیک‌ترین رخدادهای قرن بیستم در اروپای شرقی است؛ انقلاب کوتاه اما پرحادثه‌ی مردم مجارستان علیه سلطه‌ی اتحاد شوروی. نویسنده با بهره‌گیری از مصاحبه‌ها، آرشیوها و منابع تازه‌یافته، تصویری چندبعدی از فضای سیاسی، اجتماعی و انسانی آن روزها ارائه داده و زمینه‌های تاریخی و پیامدهای این انقلاب کوتاه را واکاوی می‌کند. نشر مد این کتاب را با ترجمه رحیم قاسمیان منتشر کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دوازده روز

کتاب دوازده روز با تمرکز بر انقلاب ۱۹۵۶ مجارستان، روایتی جامع از یک قیام مردمی علیه سلطه‌ی شوروی و نظام کمونیستی ارائه داده است. ویکتور شبشتین، با رویکردی پژوهشی و روایی، به سراغ اسناد آرشیوی، خاطرات بازماندگان و مصاحبه با شخصیت‌های کلیدی رفته تا تصویری زنده و ملموس از آن دوازده روز سرنوشت‌ساز ترسیم کند. 

کتاب ابتدا زمینه‌های تاریخی و سیاسی مجارستان پس از جنگ جهانی دوم را شرح می‌دهد و سپس وارد جزئیات انقلاب، نقش‌آفرینان اصلی و فرازونشیب‌های آن می‌شود. ویکتور شبشتین تلاش کرده تا علاوه‌ بر روایت وقایع، به تحلیل نقش قدرت‌های جهانی، به‌ویژه شوروی و ایالات متحده، در شکل‌گیری و سرکوب انقلاب بپردازد. 

کتاب دوازده روز با معرفی شخصیت‌های تأثیرگذار، از رهبران سیاسی تا مبارزان خیابانی و همچنین بررسی واکنش‌های جهانی، تصویری چندوجهی از این رویداد تاریخی ارائه داده است. در بخش‌هایی نیز به تأثیرات اجتماعی و روانی انقلاب بر مردم مجارستان و همچنین به فراموشی تدریجی این رخداد در حافظه‌ی جمعی جامعه‌ی معاصر مجارستان اشاره شده است.

خلاصه کتاب دوازده روز

کتاب دوازده روز با بازخوانی انقلاب ۱۹۵۶ مجارستان، ابتدا به فضای سیاسی و اجتماعی این کشور پس از جنگ جهانی دوم می‌پردازد؛ زمانی که مجارستان تحت سلطه‌ی شوروی و حکومت کمونیستی قرار داشت. نویسنده با شرح زمینه‌های تاریخی، از جمله توافقات پشت‌پرده‌ی قدرت‌های جهانی و نقش شوروی در تعیین سرنوشت کشورهای اروپای شرقی، به‌تدریج به سال‌های منتهی به انقلاب نزدیک می‌شود. 

در ادامه، کتاب به معرفی شخصیت‌های کلیدی انقلاب می‌پردازد: از ایمره ناج، نخست‌وزیر و رهبر سیاسی انقلاب، تا مبارزان خیابانی و فرماندهان نظامی. روایت‌ها و خاطرات بازماندگان، فضای پرالتهاب و امیدبخش آن روزها را بازسازی می‌کند؛ روزهایی که مردم مجارستان با سلاح‌های ابتدایی و اراده‌ای راسخ، در برابر یکی از ابرقدرت‌های جهان ایستادگی کردند. 

شبشتین با تکیه‌ بر اسناد و گزارش‌های آرشیوی، روند شکل‌گیری اعتراضات، گسترش قیام، واکنش شوروی و در نهایت سرکوب خونین انقلاب را شرح داده است. همچنین به نقش رسانه‌ها، سازمان‌های اطلاعاتی و واکنش قدرت‌های غربی نیز پرداخته و نشان داده که چگونه امید مردم مجارستان به حمایت خارجی، به ناامیدی و سرخوردگی انجامید.

چرا باید کتاب دوازده روز را بخوانیم؟

این اثر با بهره‌گیری از منابع دست‌اول و روایت‌های شخصی، تصویری زنده و انسانی از انقلاب ۱۹۵۶ مجارستان ارائه داده و نشان داده که چگونه آرمان‌خواهی، شجاعت و تراژدی می‌توانند در سرنوشت یک ملت گره بخورند. کتاب نه‌تنها برای علاقه‌مندان به تاریخ معاصر و سیاست بین‌الملل جذاب است، بلکه برای کسانی که به دنبال فهم پیچیدگی‌های روانی و اجتماعی جوامع تحت سلطه هستند نیز نکات ارزشمندی دارد.

خواندن کتاب دوازده روز را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب دوازده روز به پژوهشگران و علاقه‌مندان به تاریخ معاصر، دانشجویان علوم سیاسی و کسانی که دغدغه‌ی شناخت جنبش‌های مردمی و پیامدهای اجتماعی و روانی آن‌ها را دارند، پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب دوازده روز

«یوزف استالین در آپارتمان خود در کرملین جلسه‌ای برای بحث در باب تحولات جنگ با وینستن چرچیل برگزار کرده بود. هر دو می‌دانستند که آلمان ظرف چند ماه آینده شکست خواهد خورد و می‌خواستند به درک متقابلی از دوران پساجنگ در اروپا دست یابند.

آنچه بیش از هر چیز نخست‌وزیر بریتانیا را آزار می‌داد این بود که او در ساعات معقولی به بستر می‌رفت، اما استالین عادت داشت روزها بخوابد و شب‌ها کار کند. دو رهبر در ساعت ده شب با هم دیدار کردند؛ آن هم تنها با حضور وزرای خارجه‌شان، یعنی ویاچسلاف مولوتوف و آنتونی ایدن، و نیز دو مترجم. چرچیل بعدها این جلسه را چنین توصیف کرد: "وقت چانه‌زنی فرا رسیده بود. من گفتم بیایید اول اختلافات خود را بر سر منطقه‌ی بالکان حل‌وفصل کنیم. ارتش‌های شما در رومانی و بلغارستان مستقر هستند. ما در آن‌جا منافعی و مأمورانی و مأموریت‌هایی داریم. بگذارید اهداف متفاوت خود را به مقیاس‌های کوچک محدود نکنیم. تا آن‌جا که به بریتانیا و روسیه مربوط می‌شود، چطور است شما سلطه‌ای نود درصدی بر رومانی داشته باشید و اجازه دهید ما هم مثلاً سلطه‌ای نود درصدی بر یونان اعمال کنیم و یوگسلاوی هم به نسبت مساوی پنجاه-پنجاه اداره شود؟"

چرچیل کاغذی برداشت و پیشنهاد خود را روی نصف آن نوشت. مجارستان کشور دیگری بود که باید پنجاه-پنجاه تقسیم می‌شد. استالین نگاهی به آن کاغذ انداخت. سپس مداد آبی‌اش را برداشت و تیک بزرگی روی کاغذ زد و آن را به ما پس داد. کل این توافق در زمانی بسیار کوتاه حاصل شد، حتی کوتاه‌تر از زمانی که برای نوشتنش لازم بود. پس از آن سکوتی طولانی بر جمع ما سایه افکند. آن کاغذ با درصدهایی که با مداد رویش نوشته شده بود، وسط میز جای داشت.»